กถํ ธมฺมุทฺธจฺจาวิคฺคหิตมานสํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ dhammuddhaccaviggahitaṁ mānasaṁ hoti?
อ้างอิงPTS 2.101 · สยามรัฐ 31.446 · ฉัฏฐสังคายนา 79.281 · พุทธชยันตี 35.2.18
อนิจฺจโต
มนสิกโรโต โอภาโส อุปฺปชฺชติ โอภาโส ธมฺโมติ โอภาสํ
อาวชฺชติ ตโต วิกฺเขโป อุทฺธจฺจนฺ✎ ร่าง
Aniccato manasikaroto obhāso uppajjati, obhāso dhammoti obhāsaṁ āvajjati, tato vikkhepo uddhaccaṁ.
เตน อุทฺธจฺเจน วิคฺคหิตมานโส
อนิจฺจโต ๑- อุปฏฺฐานํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ทุกฺขโต อุปฏฺฐานํ
ยถาภูตํ นปฺปชานาติ อนตฺตโต อุปฏฺฐานํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ✎ ร่าง
Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, dukkhato upaṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, anattato upaṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti.
เตน วุจฺจติ✎ ร่าง
Tena vuccati—
ธมฺมุทฺธจฺจาวิคฺคหิตมานสํ ๒- โหติ โส สมโย ยนฺตํ
จิตฺตํ อชฺฌตฺตญฺเญว สนฺติฏฺฐติ สนฺนิสีทติ เอโกทิ โหติ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. อวิชฺชโต ฯ ๒ ม. ยุ. ... มานโส ฯ เอวมุปริปิ ฯ
สมาธิยติ✎ ร่าง
“dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti so samayo, yaṁ taṁ cittaṁ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ตสฺส มคฺโค สญฺชายตีติ กถํ มคฺโค สญฺชายติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Tassa maggo sañjāyatī”ti kathaṁ maggo sañjāyati …pe…
เอวํ มคฺโค สญฺชายติ ฯเปฯ เอวํ สญฺโญชนานิ ปหียนฺติ
อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ✎ ร่าง
evaṁ maggo sañjāyati, evaṁ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
อนิจฺจโต มนสิกโรโต ญาณํ อุปฺปชฺชติ
ปีติ อุปฺปชฺชติ ปสฺสทฺธิ อุปฺปชฺชติ สุขํ อุปฺปชฺชติ อธิโมกฺโข
อุปฺปชฺชติ ปคฺคาโห ๑- อุปฺปชฺชติ อุปฏฺฐานํ อุปฺปชฺชติ อุเปกฺขา
อุปฺปชฺชติ นิกฺกนฺติ อุปฺปชฺชติ นิกฺกนฺติ ธมฺโมติ นิกฺกนฺตึ
อาวชฺชติ✎ ร่าง
Aniccato manasikaroto ñāṇaṁ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṁ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṁ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, “nikanti dhammo”ti nikantiṁ āvajjati.
ตโต วิกฺเขโป อุทฺธจฺจนฺ✎ ร่าง
Tato vikkhepo uddhaccaṁ.
เตน ๒- อุทฺธจฺเจน วิคฺคหิตมานโส
อนิจฺจโต อุปฏฺฐานํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ทุกฺขโต อุปฏฺฐานํ
ยถาภูตํ นปฺปชานาติ อนตฺตโต อุปฏฺฐานํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ✎ ร่าง
Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, dukkhato upaṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti, anattato upaṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti.
เตน วุจฺจติ✎ ร่าง
Tena vuccati—
ธมฺมุทฺธจฺจาวิคฺคหิตมานสํ โหติ
{๕๔๒.๑} โส สมโย ยนฺตํ จิตฺตํ อชฺฌตฺตญฺเญว สนฺติฏฺฐติ
สนฺนิสีทติ เอโกทิ โหติ สมาธิยติ✎ ร่าง
“dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti so samayo, yaṁ taṁ cittaṁ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati.
ตสฺส มคฺโค สญฺชายตีติ✎ ร่าง
Tassa maggo sañjāyatī”ti.
กถํ มคฺโค
สญฺชายติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Kathaṁ maggo sañjāyati …pe…
เอวํ มคฺโค สญฺชายติ ฯเปฯ เอวํ สญฺโญชนานิ
ปหียนฺติ อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ✎ ร่าง
evaṁ maggo sañjāyati, evaṁ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
ทุกฺขโต มนสิกโรโต ฯเปฯ✎ ร่าง
Dukkhato manasikaroto …pe…
อ้างอิงPTS 2.102 · สยามรัฐ 31.447
อนตฺตโต มนสิกโรโต โอภาโส อุปฺปชฺชติ ญาณํ อุปฺปชฺชติ
ปีติ อุปฺปชฺชติ ปสฺสทฺธิ อุปฺปชฺชติ สุขํ อุปฺปชฺชติ อธิโมกฺโข
อุปฺปชฺชติ ปคฺคาโห อุปฺปชฺชติ อุปฏฺฐานํ อุปฺปชฺชติ
อุเปกฺขา อุปฺปชฺชติ นิกฺกนฺติ อุปฺปชฺชติ นิกฺกนฺติ ธมฺโมติ
นิกฺกนฺตึ อาวชฺชติ✎ ร่าง
anattato manasikaroto obhāso uppajjati …pe… ñāṇaṁ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṁ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṁ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, “nikanti dhammo”ti nikantiṁ āvajjati.
ตโต วิกฺเขโป อุทฺธจฺจนฺ✎ ร่าง
Tato vikkhepo uddhaccaṁ.
เตน อุทฺธจฺเจน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เกสุจิ โปตฺถเกสุ สพฺพวาเรสุ ปคฺคโหติ ลิขิตํ ฯ ๒ ม. ยุ. อุทฺธจฺจํ เตน ฯ@เอวมุปริปิ ฯ
วิคฺคหิตมานโส อนตฺตโต อุปฏฺฐานํ อนิจฺจโต อุปฏฺฐานํ ทุกฺขโต
อุปฏฺฐานํ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ✎ ร่าง
Tena uddhaccena viggahitamānaso anattato upaṭṭhānaṁ, aniccato upaṭṭhānaṁ, dukkhato upaṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ nappajānāti.
เตน วุจฺจติ✎ ร่าง
Tena vuccati—
ธมฺมุทฺธจฺจาวิคฺคหิตมานสํ
ฯเปฯ✎ ร่าง
“dhammuddhaccaviggahitamānaso …pe…
เอวํ สญฺโญชนานิ ปหียนฺติ อนุสยา พฺยนฺตีโหนฺติ ฯ✎ ร่าง
evaṁ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti”.