เนื้อความทั้งข้อ
[๕๘๒] เมตตาเจโตวิมุติแผ่ไปด้วยอาการ ๘ นี้ คือ ด้วยการเว้น
ความบีบคั้น ไม่บีบคั้น ๑ ด้วยเว้นการฆ่า ไม่ฆ่า ๑ ด้วยเว้นการทำให้เดือดร้อน
ไม่ทำให้เดือดร้อน ๑ ด้วยเว้นความย่ำยี ไม่ย่ำยี ๑ ด้วยเว้นการเบียดเบียน
ไม่เบียดเบียน ๑ ซึ่งสัตว์ทั้งปวงในทิศบูรพา ในทิศปัศจิม ในทิศอุดร ในทิศ
ทักษิณ ในทิศอาคเนย์ ในทิศพายัพ ในทิศอีสาน ในทิศหรดี ในทิศเบื้องต่ำ
ในทิศเบื้องบน ขอสัตว์ทั้งปวงในทิศเบื้องบน จงเป็นผู้ไม่มีเวร อย่ามีเวรกันเถิด ๑
จงมีความสุข อย่ามีความทุกข์เถิด ๑ จงมีตนเป็นสุข อย่ามีตนเป็นทุกข์เถิด ๑
จิตชื่อว่าเมตตา เพราะรักสัตว์ทั้งปวงในทิศเบื้องบน ชื่อว่าเจโต เพราะคิดถึง
ธรรมนั้น ชื่อว่าวิมุติ เพราะหลุดพ้นจากพยาบาทและปริยุฏฐานกิเลสทั้งปวง
จิตมีเมตตาด้วย เป็นเจโตวิมุติด้วย เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าเมตตาเจโตวิมุติ
บุคคลผู้เจริญเมตตา ย่อมน้อมใจไปด้วยศรัทธาว่า ขอสัตว์ทั้งปวงในทิศเบื้องบน
จงเป็นผู้ไม่มีเวร มีความปลอดโปร่ง มีความสุขเถิด ดังนี้ เมตตาเจโตวิมุติเป็น
อันอบรมแล้วด้วยสัทธินทรีย์ ฯลฯ ย่อมให้เกิด (ให้รุ่งเรือง) ให้โชติช่วง
ให้สว่างไสว ฯ
สพฺเพสํ ปุรตฺถิมาย ทิสาย สตฺตานํ✎ ร่าง
Sabbesaṁ puratthimāya disāya sattānaṁ …pe…
สพฺเพสํ
ปจฺฉิมาย ทิสาย สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ pacchimāya disāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ อุตฺตราย ทิสาย สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ uttarāya disāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ ทกฺขิณาย ทิสาย สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ dakkhiṇāya disāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ ปุรตฺถิมาย อนุทิสาย
สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ puratthimāya anudisāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ ปจฺฉิมาย อนุทิสาย สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ pacchimāya anudisāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ
อุตฺตราย อนุทิสาย สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ uttarāya anudisāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ ทกฺขิณาย อนุทิสาย
สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ dakkhiṇāya anudisāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ เหฏฺฐิมาย ทิสาย สตฺตานํ✎ ร่าง
sabbesaṁ heṭṭhimāya disāya sattānaṁ …
สพฺเพสํ
อุปริมาย ทิสาย สตฺตานํ ปีฬนํ วชฺเชตฺวา อปีฬนาย อุปฆาตํ
วชฺเชตฺวา อนุปฆาเตน สนฺตาปํ วชฺเชตฺวา อสนฺตาเปน ปริยาทานํ
วชฺเชตฺวา อปริยาทาเนน วิเหสํ วชฺเชตฺวา อวิเหสาย สพฺเพ
อุปริมาย ทิสาย สตฺตา อเวริโน โหนฺตุ มา เวริโน สุขิโน
โหนฺตุ มา ทุกฺขิโน สุขิตตฺตา โหนฺตุ มา ทุกฺขิตตฺตาติ✎ ร่าง
sabbesaṁ uparimāya disāya sattānaṁ pīḷanaṁ vajjetvā apīḷanāya, upaghātaṁ vajjetvā anupaghātena, santāpaṁ vajjetvā asantāpena, pariyādānaṁ vajjetvā apariyādānena, vihesaṁ vajjetvā avihesāya, sabbe uparimāya disāya sattā averino hontu mā verino, sukhino hontu mā dukkhino, sukhitattā hontu mā dukkhitattāti—
อิเมหิ
อฏฺฐหากาเรหิ สพฺเพ อุปริมาย ทิสาย สตฺเต เมตฺตายตีติ เมตฺตา✎ ร่าง
imehi aṭṭhahākārehi sabbe uparimāya disāya satte mettāyatīti—mettā.
ตํ ธมฺมํ เจตยตีติ เจโต✎ ร่าง
Taṁ dhammaṁ cetayatīti—ceto.
สพฺพพฺยาปาทปริยุฏฺฐาเนหิ มุจฺจตีติ
วิมุตฺติ✎ ร่าง
Sabbabyāpādapariyuṭṭhānehi vimuccatīti—vimutti.
เมตฺตา จ เจโตวิมุตฺติ จาติ เมตฺตาเจโตวิมุตฺติ✎ ร่าง
Mettā ca ceto ca vimutti cāti—mettācetovimutti.
สพฺเพ
อุปริมาย ทิสาย สตฺตา อเวริโน โหนฺตุ เขมิโน โหนฺตุ สุขิโน
โหนฺตูติ✎ ร่าง
Sabbe uparimāya disāya sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti—
อ้างอิงPTS 2.137
สทฺธาย อธิมุจฺจติ✎ ร่าง
saddhāya adhimuccati.
สทฺธินฺทฺริยปริภาวิตา โหติ เมตฺตา
เจโตวิมุตฺติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Saddhindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti …pe…
นิพฺพตฺเตนฺติ โชเตนฺติ ปตาเปนฺติ ฯ✎ ร่าง
nibbattenti jotenti patāpenti.