เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 614

เนื้อความทั้งข้อ

[๖๑๔] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้ พระนครพาราณสี ฯลฯ เพราะเหตุดังนี้นั้น ท่านพระโกณฑัญญะ จึงมีชื่อว่า อัญญาโกณฑัญญะ ดังนี้ ฯ จักษุ ญาณ ปัญญา วิชชา แสงสว่าง เกิดขึ้นในธรรมทั้งหลายที่ เราไม่เคยฟังมาก่อนว่า นี้ทุกขอริยสัจ ... คำว่า แสงสว่างเกิดขึ้นเพราะอรรถ ว่าสว่างไสว ฯ จักษุเป็นธรรม ความเห็นเป็นอรรถ ญาณเป็นธรรม ความรู้เป็นอรรถ ปัญญาเป็นธรรม ความรู้ทั่วเป็นอรรถ วิชชาเป็นธรรม ความแทงตลอดเป็นอรรถ แสงสว่างเป็นธรรม ความสว่างไสวเป็นอรรถ ธรรม ๕ ประการ อรรถ ๕ ประการนี้ เป็นที่ตั้งแห่งทุกข์ เป็นที่ตั้งแห่งสัจจะ มีสัจจะเป็นอารมณ์ มีสัจจะเป็น โคจร สงเคราะห์เข้าในสัจจะ นับเนื่องในสัจจะ เข้ามาประชุมในสัจจะ ตั้งอยู่ในสัจจะ ประดิษฐานอยู่ในสัจจะ ฯ

ps2.7:1.0 #

เอวมฺเม สุตํ✎ ร่าง

2.7.1. Saccavāra

ps2.7:1.1 #

เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ ฯเปฯ✎ ร่าง

Ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati …pe…

อ้างอิงPTS 2.159 · ฉัฏฐสังคายนา 79.334

ps2.7:1.2 #

อิติ หิทํ อายสฺมโต โกณฺฑญฺญสฺส อญฺญาโกณฺฑญฺโญเตฺวว นามํ อโหสิ ฯ✎ ร่าง

iti hidaṁ āyasmato koṇḍaññassa “aññāsikoṇḍañño” tveva nāmaṁ ahosi.

ps2.7:2.1 #

อิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจนฺติ ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ จกฺขุํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ ฯ✎ ร่าง

“Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccan”ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṁ udapādi, ñāṇaṁ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

ps2.7:3.1 #

จกฺขุํ อุทปาทีติ✎ ร่าง

Cakkhuṁ udapādīti—

อ้างอิงสยามรัฐ 31.525 · พุทธชยันตี 35.2.112

ps2.7:3.2 #

เกนตฺเถน✎ ร่าง

kenaṭṭhena?

ps2.7:3.3 #

ญาณํ อุทปาทีติ✎ ร่าง

Ñāṇaṁ udapādīti—

ps2.7:3.4 #

เกนตฺเถน✎ ร่าง

kenaṭṭhena?

ps2.7:3.5 #

ปญฺญา อุทปาทีติ✎ ร่าง

Paññā udapādīti—

ps2.7:3.6 #

เกนตฺเถน✎ ร่าง

kenaṭṭhena?

ps2.7:3.7 #

วิชฺชา อุทปาทีติ✎ ร่าง

Vijjā udapādīti—

ps2.7:3.8 #

เกนตฺเถน✎ ร่าง

kenaṭṭhena?

ps2.7:3.9 #

อาโลโก อุทปาทีติ✎ ร่าง

Āloko udapādīti—

ps2.7:3.10 #

เกนตฺเถน ฯ✎ ร่าง

kenaṭṭhena?

ps2.7:3.11 #

จกฺขุํ อุทปาทีติ✎ ร่าง

Cakkhuṁ udapādīti—

ps2.7:3.12 #

ทสฺสนฏฺเฐน✎ ร่าง

dassanaṭṭhena.

ps2.7:3.13 #

ญาณํ อุทปาทีติ✎ ร่าง

Ñāṇaṁ udapādīti—

ps2.7:3.14 #

ญาตฏฺเฐน✎ ร่าง

ñātaṭṭhena.

ps2.7:3.15 #

ปญฺญา อุทปาทีติ✎ ร่าง

Paññā udapādīti—

ps2.7:3.16 #

ปชานนฏฺเฐน✎ ร่าง

pajānanaṭṭhena.

ps2.7:3.17 #

วิชฺชา อุทปาทีติ✎ ร่าง

Vijjā udapādīti—

ps2.7:3.18 #

ปฏิเวธฏฺเฐน✎ ร่าง

paṭivedhaṭṭhena.

ps2.7:3.19 #

อาโลโก อุทปาทีติ✎ ร่าง

Āloko udapādīti—

ps2.7:3.20 #

โอภาสฏฺเฐน ฯ✎ ร่าง

obhāsaṭṭhena.

ps2.7:4.1 #

จกฺขุํ ธมฺโม ทสฺสนฏฺโฐ อตฺโถ✎ ร่าง

Cakkhuṁ dhammo, dassanaṭṭho attho.

ps2.7:4.2 #

ญาณํ ธมฺโม ญาตฏฺโฐ อตฺโถ✎ ร่าง

Ñāṇaṁ dhammo, ñātaṭṭho attho.

ps2.7:4.3 #

ปญฺญา ธมฺโม ปชานนฏฺโฐ อตฺโถ✎ ร่าง

Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho.

ps2.7:4.4 #

วิชฺชา ธมฺโม ปฏิเวธฏฺโฐ อตฺโถ✎ ร่าง

Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho.

ps2.7:4.5 #

อาโลโก ธมฺโม โอภาสฏฺโฐ อตฺโถ✎ ร่าง

Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho.

ps2.7:4.6 #

อิเม ปญฺจ ธมฺมา ปญฺจ อตฺถา ทุกฺขวตฺถุกา สจฺจวตฺถุกา สจฺจารมฺมณา สจฺจโคจรา สจฺจสงฺคหิตา สจฺจปริยาปนฺนา สจฺเจ สมุปาคตา สจฺเจ ฐิตา สจฺเจ ปติฏฺฐิตา ฯ✎ ร่าง

Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.