เนื้อความทั้งข้อ
[๖๒๖] สมถพละเป็นไฉน ความที่จิตมีอารมณ์เดียวไม่ฟุ้งซ่าน ด้วย
สามารถเนกขัมมะ เป็นสมถพละ ความที่จิตมีอารมณ์เดียวไม่ฟุ้งซ่าน ด้วย
สามารถความไม่พยาบาท เป็นสมถพละ ความที่จิตมีอารมณ์เดียวไม่ฟุ้งซ่าน
ด้วยสามารถอาโลกสัญญาเป็นสมถพละ ฯลฯ ความที่จิตมีอารมณ์เดียวไม่ฟุ้งซ่าน
ด้วยสามารถความเป็นผู้พิจารณาเห็นความสละคืนหายใจออก เป็นสมถพละ
ความที่จิตมีอารมณ์เดียวไม่ฟุ้งซ่าน ด้วยสามารถความเป็นผู้พิจารณาเห็นความ
สละคืนหายใจเข้า เป็นสมถพละ ฯ
ชื่อว่าสมถพละ ในคำว่า สมถพลํ นี้ เพราะอรรถว่ากระไร ฯ
ชื่อว่าสมถพละ เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในนิวรณ์ด้วยปฐมฌาน
เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในวิตกวิจารด้วยทุติยฌาน เพราะอรรถว่า
จิตไม่หวั่นไหวไปในปีติด้วยตติยฌาน เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในสุข
และทุกข์ด้วยจตุตถฌาน เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในรูปสัญญา ปฏิฆสัญญา
นานัตตสัญญา ด้วยอากาสานัญจายตนสมาบัติ เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหว
ไปในวิญญาณัญจายตนสัญญา ด้วยอากิญจัญญายตนสมาบัติ เพราะอรรถว่า
จิตไม่หวั่นไหวไปในอากิญจัญญายตนสัญญา ด้วยเนวสัญญานาสัญญายตนสมาบัติ
เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหว ไม่เอนเอียง ไม่กวัดแกว่งไปในอุทธัจจะ ใน
กิเลสอันสหรคตด้วยอุทธัจจะและในขันธ์ นี้เป็นสมถพละ ฯ
กตมํ สมถพลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ samathabalaṁ?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 79.347
เนกฺขมฺมวเสน จิตฺตสฺส เอกคฺคตา
อวิกฺเขโป สมถพลํ อพฺยาปาทวเสน จิตฺตสฺส เอกคฺคตา อวิกฺเขโป
สมถพลํ อาโลกสญฺญาวเสน จิตฺตสฺส เอกคฺคตา อวิกฺเขโป
สมถพลํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Nekkhammavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṁ, abyāpādavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṁ, ālokasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṁ …pe…
ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี อสฺสาสวเสน จิตฺตสฺส
เอกคฺคตา อวิกฺเขโป สมถพลํ ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี ปสฺสาสวเสน
จิตฺตสฺส เอกคฺคตา อวิกฺเขโป สมถพลํ ฯ✎ ร่าง
paṭinissaggānupassī assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṁ, paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṁ.
สมถพลนฺติ เกนตฺเถน สมถพลํ ฯ✎ ร่าง
Samathabalanti kenaṭṭhena samathabalaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 31.544
ปฐมชฺฌาเนน นีวรเณ
น กมฺปตีติ สมถพลํ✎ ร่าง
Paṭhamena jhānena nīvaraṇe na kampatīti— samathabalaṁ.
ทุติยชฺฌาเนน วิตกฺกวิจาเร น กมฺปตีติ
สมถพลํ✎ ร่าง
Dutiyena jhānena vitakkavicāre na kampatīti—samathabalaṁ.
ตติยชฺฌาเนน ปีติยา น กมฺปตีติ สมถพลํ✎ ร่าง
Tatiyena jhānena pītiyā na kampatīti—samathabalaṁ.
จตุตฺถชฺฌาเนน
สุขทุกฺเข น กมฺปตีติ สมถพลํ✎ ร่าง
Catutthena jhānena sukhadukkhe na kampatīti—samathabalaṁ.
อากาสานญฺจายตนสมาปตฺติยา
รูปสญฺญาย ปฏิฆสญฺญาย นานตฺตสญฺญาย น กมฺปตีติ
สมถพลํ✎ ร่าง
Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya na kampatīti—samathabalaṁ.
วิญฺญาณญฺจายตนสมาปตฺติยา อากาสานญฺจายตน-
สญฺญาย น กมฺปตีติ สมถพลํ✎ ร่าง
Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya na kampatīti— samathabalaṁ.
อากิญฺจญฺญายตนสมาปตฺติยา
วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญาย น กมฺปตีติ สมถพลํ✎ ร่าง
Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya na kampatīti— samathabalaṁ.
เนวสญฺญา-
นาสญฺญายตนสมาปตฺติยา อากิญฺจญฺญายตนสญฺญาย น กมฺปตีติ
สมถพลํ✎ ร่าง
Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya na kampatīti—samathabalaṁ.
อุทฺธจฺเจ จ อุทฺธจฺจสหคตกิเลเส จ ขนฺเธ จ น กมฺปติ
น จลติ น เวธตีติ สมถพลํ✎ ร่าง
Uddhacce ca uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti—samathabalaṁ.
อิทํ สมถพลํ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ samathabalaṁ.