เนื้อความทั้งข้อ
[๖๒๗] วิปัสสนาพละเป็นไฉน อนิจจานุปัสสนา เป็นวิปัสสนาพละ
ทุกขานุปัสสนา เป็นวิปัสสนาพละ ฯลฯ ปฏินิสสัคคานุปัสสนาเป็นวิปัสสนาพละ
การพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงในรูป เป็นวิปัสสนาพละ ฯลฯ การพิจารณาเห็น
ความสละคืนในรูป เป็นวิปัสสนาพละ การพิจารณาเห็นความไม่เที่ยงในเวทนา
ในสัญญา ในสังขาร ในวิญญาณ ในจักษุ ฯลฯ ในชราและมรณะ เป็น
วิปัสสนาพละ การพิจารณาเห็นทุกข์ในชราและมรณะ เป็นวิปัสสนาพละ การ
พิจารณาเห็นความสละคืนในชราและมรณะ เป็นวิปัสสนาพละ ฯ
ชื่อว่า วิปัสสนาพละ ในคำว่า วิปสฺสนาพลํ นี้ เพราะอรรถว่ากระไร ฯ
ชื่อว่า วิปัสสนาพละ เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในนิจจสัญญา
ด้วยอนิจจานุปัสสนา เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในสุขสัญญา ด้วยทุกขา-
*นุปัสสนา เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในความเพลิดเพลิน ด้วยนิพพิทา-
*นุปัสสนา เพราะอรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในราคะ ด้วยวิราคานุปัสสนา เพราะ
อรรถว่า จิตไม่หวั่นไหวไปในสมุทัย ด้วยนิโรธานุปัสสนา เพราะอรรถว่า จิตไม่
หวั่นไหวไปในความถือมั่น ด้วยปฏินิสสัคคานุปัสสนา เพราะอรรถว่า จิตไม่
หวั่นไหว ไม่เอนเอียง ไม่กวัดแกว่งไปในอวิชชา ในกิเลสอันสหรคตด้วย
อวิชชา และในขันธ์ นี้เป็นวิปัสสนาพละ ฯ
กตมํ วิปสฺสนาพลํ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ vipassanābalaṁ?
อ้างอิงPTS 2.173 · สยามรัฐ 31.545 · พุทธชยันตี 35.2.134
อนิจฺจานุปสฺสนา วิปสฺสนาพลํ
ทุกฺขานุปสฺสนา วิปสฺสนาพลํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Aniccānupassanā vipassanābalaṁ, dukkhānupassanā vipassanābalaṁ …pe…
ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนา
วิปสฺสนาพลํ รูเป อนิจฺจานุปสฺสนา วิปสฺสนาพลํ รูเป ทุกฺขานุปสฺสนา
วิปสฺสนาพลํ ฯเปฯ✎ ร่าง
paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṁ, rūpe aniccānupassanā vipassanābalaṁ, rūpe dukkhānupassanā vipassanābalaṁ …pe…
รูเป ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนา วิปสฺสนาพลํ
เวทนาย✎ ร่าง
rūpe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṁ, vedanāya …pe…
สงฺขาเรสุ✎ ร่าง
saṅkhāresu …
จกฺขุสฺมึ ฯเปฯ✎ ร่าง
cakkhusmiṁ …pe…
ชรามรเณ
อนิจฺจานุปสฺสนา วิปสฺสนาพลํ ชรามรเณ ทุกฺขานุปสฺสนา
วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
jarāmaraṇe aniccānupassanā vipassanābalaṁ, jarāmaraṇe dukkhānupassanā vipassanābalaṁ …pe…
ชรามรเณ ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนา วิปสฺสนาพลํ ฯ✎ ร่าง
jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṁ.
วิปสฺสนาพลนฺติ เกนตฺเถน วิปสฺสนาพลํ ฯ✎ ร่าง
Vipassanābalanti kenaṭṭhena vipassanābalaṁ?
อนิจฺจานุปสฺสนาย นิจฺจสญฺญาย น กมฺปตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Aniccānupassanāya niccasaññāya na kampatīti— vipassanābalaṁ.
ทุกฺขานุปสฺสนาย สุขสญฺญาย น กมฺปตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Dukkhānupassanāya sukhasaññāya na kampatīti—vipassanābalaṁ.
อนตฺตานุปสฺสนาย อตฺตสญฺญาย น กมฺปตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Anattānupassanāya attasaññāya kampatīti—vipassanābalaṁ.
นิพฺพิทานุปสฺสนาย นนฺทิยา น กมฺปตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Nibbidānupassanāya nandiyā na kampatīti—vipassanābalaṁ.
วิราคานุปสฺสนาย ราเค น กมฺปตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Virāgānupassanāya rāge na kampatīti— vipassanābalaṁ.
นิโรธานุปสฺสนาย สมุทเย น กมฺปตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Nirodhānupassanāya samudaye na kampatīti—vipassanābalaṁ.
ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนาย อาทาเน น กมฺปตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Paṭinissaggānupassanāya ādāne na kampatīti—vipassanābalaṁ.
อวิชฺชาย จ อวิชฺชาสหคตกิเลเส จ ขนฺเธ จ น กมฺปติ น จลติ
น เวธตีติ วิปสฺสนาพลํ✎ ร่าง
Avijjāya ca avijjāsahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti— vipassanābalaṁ.
อิทํ วิปสฺสนาพลํ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ vipassanābalaṁ.