เล่ม ๓๔ — ขุททกนิกาย พุทธวงส์–จริยาปิฎก ข้อ 589

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๘๙] รูปภายในเป็นอุปาทินนะ นั้น เป็นไฉน? จักขายตนะ ฯลฯ กายายตนะ รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปภายในเป็นอุปาทินนะ. รูปภายนอกที่เป็นอุปาทินนะ นั้น เป็นไฉน? อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปภายนอกที่เป็นอุปาทินนะ. รูปภายนอกที่เป็นอนุปาทินนะ นั้น เป็นไฉน? สัททายตนะ กายวิญญัติ วจีวิญญัติ รูปลหุตา รูปมุทุตา รูปกัมมัญญตา รูปชรตา รูปอนิจจตา หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่รูปายตนะ สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร ที่กรรมมิได้ แต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปภายนอกที่เป็นอนุปาทินนะ.

ds2.2.3:154.1 #

กตมนฺตํ รูปํ อชฺฌตฺติกํ อุปาทินฺนํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ upādinnaṁ?

ds2.2.3:154.2 #

จกฺขายตนํ ฯเปฯ กายายตนํ✎ ร่าง

Cakkhāyatanaṁ …pe… kāyāyatanaṁ—

ds2.2.3:154.3 #

อิทนฺตํ รูปํ อชฺฌตฺติกํ อุปาทินฺนํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ upādinnaṁ.

ds2.2.3:155.1 #

กตมนฺตํ รูปํ พาหิรํ อุปาทินฺนํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ upādinnaṁ?

อ้างอิงPTS 155

ds2.2.3:155.2 #

อิตฺถินฺทฺริยํ ปุริสินฺทฺริยํ ชีวิตินฺทฺริยํ ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง

Itthindriyaṁ purisindriyaṁ jīvitindriyaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:155.3 #

อิทนฺตํ รูปํ พาหิรํ อุปาทินฺนํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ upādinnaṁ.

ds2.2.3:156.1 #

กตมนฺตํ รูปํ พาหิรํ อนุปาทินฺนํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ anupādinnaṁ?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 113.196

ds2.2.3:156.2 #

สทฺทายตนํ กายวิญฺญตฺติ วจีวิญฺญตฺติ รูปสฺส ลหุตา รูปสฺส มุทุตา รูปสฺส กมฺมญฺญตา รูปสฺส ชรตา รูปสฺส อนิจฺจตา ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ น กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ สทฺทายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง

Saddāyatanaṁ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:156.3 #

อิทนฺตํ รูปํ พาหิรํ อนุปาทินฺนํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ anupādinnaṁ.