เล่ม ๓๔ — ขุททกนิกาย พุทธวงส์–จริยาปิฎก ข้อ 590

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๙๐] รูปภายในเป็นอุปาทินนุปาทานิยะ นั้น เป็นไฉน? จักขายตนะ ฯลฯ กายายตนะ รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปภายในเป็นอุปาทินนุปาทานิยะ. รูปภายนอกที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะ นั้น เป็นไฉน? อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปภายนอกที่เป็นอุปาทินนุปาทานิยะ. รูปภายนอกที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยะ นั้น เป็นไฉน? สัททายตนะ กายวิญญัติ วจีวิญญัติ รูปลหุตา รูปมุทุตา รูปกัมมัญญตา รูปชรตา รูปอนิจจตา หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร ที่กรรมมิได้แต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปภายนอกที่เป็นอนุปาทินนุปาทานิยะ.

ds2.2.3:157.1 #

กตมนฺตํ รูปํ อชฺฌตฺติกํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ upādinnupādāniyaṁ?

ds2.2.3:157.2 #

จกฺขายตนํ ฯเปฯ กายายตนํ✎ ร่าง

Cakkhāyatanaṁ …pe… kāyāyatanaṁ—

ds2.2.3:157.3 #

อิทนฺตํ รูปํ อชฺฌตฺติกํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ upādinnupādāniyaṁ.

ds2.2.3:158.1 #

กตมนฺตํ รูปํ พาหิรํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ upādinnupādāniyaṁ?

อ้างอิงพุทธชยันตี 41.328

ds2.2.3:158.2 #

อิตฺถินฺทฺริยํ ปุริสินฺทฺริยํ ชีวิตินฺทฺริยํ ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง

Itthindriyaṁ purisindriyaṁ jīvitindriyaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:158.3 #

อิทนฺตํ รูปํ พาหิรํ อุปาทินฺนุปาทานิยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ upādinnupādāniyaṁ.

ds2.2.3:159.1 #

กตมนฺตํ รูปํ พาหิรํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ anupādinnupādāniyaṁ?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.229

ds2.2.3:159.2 #

สทฺทายตนํ กายวิญฺญตฺติ วจีวิญฺญตฺติ รูปสฺส ลหุตา รูปสฺส มุทุตา รูปสฺส กมฺมญฺญตา รูปสฺส ชรตา รูปสฺส อนิจฺจตา ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ น กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง

Saddāyatanaṁ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:159.3 #

อิทนฺตํ รูปํ พาหิรํ อนุปาทินฺนุปาทานิยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ anupādinnupādāniyaṁ.