เนื้อความทั้งข้อ
[๖๔๒] รูปเป็นอุปาทินนะที่หยาบ นั้น เป็นไฉน?
จักขายตนะ ฯลฯ กายายตนะ หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ
รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอุปาทินนะที่หยาบ.
รูปเป็นอุปาทินนะที่ละเอียด นั้น เป็นไฉน?
อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ หรือรูปแม้อื่นใด ได้แก่ อากาสธาตุ อาโปธาตุ
รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอุปาทินนะ
ที่ละเอียด.
รูปเป็นอนุปาทินนะที่หยาบ นั้น เป็นไฉน?
สัททายตนะ หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ
โผฏฐัพพายตนะ ที่กรรมไม่ได้แต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอนุปาทินนะที่หยาบ.
รูปเป็นอนุปาทินนะที่ละเอียด นั้น เป็นไฉน?
กายวิญญัติ วจีวิญญัติ รูปลหุตา รูปมุทุตา รูปกัมมัญญตา รูปชรตา รูปอนิจจตา
หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร
ที่กรรมไม่ได้แต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอนุปาทินนะที่ละเอียด.
กตมนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนํ โอฬาริกํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ oḷārikaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 34.248
จกฺขายตนํ ฯเปฯ
กายายตนํ ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ กมฺมสฺส กตตฺตา
รูปายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ✎ ร่าง
Cakkhāyatanaṁ …pe… kāyāyatanaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ—
อิทนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนํ
โอฬาริกํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ oḷārikaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนํ สุขุมํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ sukhumaṁ?
อิตฺถินฺทฺริยํ ปุริสินฺทฺริยํ
ชีวิตินฺทฺริยํ ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ กมฺมสฺส กตตฺตา
อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร
อาหาโร✎ ร่าง
Itthindriyaṁ purisindriyaṁ jīvitindriyaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—
อิทนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนํ สุขุมํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ sukhumaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ โอฬาริกํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ oḷārikaṁ?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 113.216
สทฺทายตนํ ยํ วา
ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ น กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ
รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ✎ ร่าง
Saddāyatanaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ—
อิทนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ โอฬาริกํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ oḷārikaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ สุขุมํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ sukhumaṁ?
กายวิญฺญตฺติ
วจีวิญฺญตฺติ รูปสฺส ลหุตา รูปสฺส มุทุตา รูปสฺส กมฺมญฺญตา
รูปสฺส ชรตา รูปสฺส อนิจฺจตา ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ น
กมฺมสฺส กตตฺตา อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส
สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง
Kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—
อิทนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ สุขุมํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ sukhumaṁ.