เนื้อความทั้งข้อ
[๖๔๑] รูปเป็นอุปาทินนะที่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
โผฏฐัพพายตนะ อาโปธาตุ ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอุปาทินนะที่เป็น
มหาภูต.
รูปเป็นอุปาทินนะที่ไม่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
จักขายตนะ ฯลฯ กายายตนะ อิตถินทรีย์ ปุริสินทรีย์ ชีวิตินทรีย์ หรือรูปแม้อื่นใด
มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ อากาสธาตุ รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร
ที่กรรมแต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอุปาทินนะที่ไม่เป็นมหาภูต.
รูปเป็นอนุปาทินนะที่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
โผฏฐัพพายตนะ อาโปธาตุ ที่กรรมไม่ได้แต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอนุปาทินนะ
ที่เป็นมหาภูต.
รูปเป็นอนุปาทินนะที่ไม่เป็นมหาภูต นั้น เป็นไฉน?
สัททายตนะ กายวิญญัติ วจีวิญญัติ รูปลหุตา รูปมุทุตา รูปกัมมัญญตา รูปชรตา
รูปอนิจจตา หรือรูปแม้อื่นใด มีอยู่ ได้แก่ รูปายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ อากาสธาตุ
รูปอุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร ที่กรรมไม่ได้แต่งขึ้น รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปเป็นอนุปาทินนะ
ที่ไม่เป็นมหาภูต.
กตมนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนํ มหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ mahābhūtaṁ?
กมฺมสฺส กตตฺตา
โผฏฺฐพฺพายตนํ อาโปธาตุ✎ ร่าง
Kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṁ āpodhātu—
อิทนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนํ มหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ mahābhūtaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อุปาทินฺนํ นมหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ na mahābhūtaṁ?
จกฺขายตนํ ฯเปฯ กายายตนํ
อิตฺถินฺทฺริยํ ปุริสินฺทฺริยํ ชีวิตินฺทฺริยํ ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ
กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ อากาสธาตุ
รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง
Cakkhāyatanaṁ …pe… kāyāyatanaṁ, itthindriyaṁ purisindriyaṁ jīvitindriyaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—
อิทนฺตํ
รูปํ อุปาทินฺนํ นมหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ na mahābhūtaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ มหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ mahābhūtaṁ?
อ้างอิงพุทธชยันตี 41.362
น กมฺมสฺส กตตฺตา
โผฏฺฐพฺพายตนํ อาโปธาตุ✎ ร่าง
Na kammassa katattā phoṭṭhabbāyatanaṁ āpodhātu—
อิทนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ มหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ mahābhūtaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ นมหาภูตํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ na mahābhūtaṁ?
อ้างอิงPTS 171
สทฺทายตนํ
กายวิญฺญตฺติ วจีวิญฺญตฺติ รูปสฺส ลหุตา รูปสฺส มุทุตา
รูปสฺส กมฺมญฺญตา รูปสฺส ชรตา รูปสฺส อนิจฺจตา ยํ วา
ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ น กมฺมสฺส กตตฺตา รูปายตนํ คนฺธายตนํ
รสายตนํ อากาสธาตุ รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร
อาหาโร✎ ร่าง
Saddāyatanaṁ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ ākāsadhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—
อิทนฺตํ รูปํ อนุปาทินฺนํ นมหาภูตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ na mahābhūtaṁ.