เล่ม ๓๔ — ขุททกนิกาย พุทธวงส์–จริยาปิฎก ข้อ 660

เนื้อความทั้งข้อ

[๖๖๐] รูปที่เรียกว่า จักขุนทรีย์ นั้น เป็นไฉน? จักขุใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า จักขุบ้าง ฯลฯ บ้านว่างบ้าง รูปทั้งนี้เรียกว่า จักขุนทรีย์. รูปที่เรียกว่า โสตินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า ฆานินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า ชิวหินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า กายินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า อิตถินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า ปุริสินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า ชีวิตินทรีย์ นั้นเป็นไฉน? อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความ- *ประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่ ชีวิต อินทรีย์คือชีวิตแห่งรูปธรรมนั้นๆ อันใด รูปทั้งนี้ เรียกว่า ชีวิตินทรีย์. รูปที่ไม่เป็นอินทรีย์ นั้น เป็นไฉน? รูปายตนะ ฯลฯ กพฬิงการาหาร รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปที่ไม่เป็นอินทรีย์.

ds2.2.3:382.1 #

กตมนฺตํ รูปํ จกฺขุนฺทฺริยํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ cakkhundriyaṁ?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.257 · พุทธชยันตี 41.378

ds2.2.3:382.2 #

ยํ จกฺขุํ จตุนฺนํ มหาภูตานํ อุปาทาย ปสาโท ฯเปฯ สุญฺโญ คาโมเปโส✎ ร่าง

Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso—

ds2.2.3:382.3 #

อิทนฺตํ รูปํ จกฺขุนฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ cakkhundriyaṁ.

ds2.2.3:383.1 #

กตมนฺตํ รูปํ โสตินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ sotindriyaṁ …pe…

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 113.225

ds2.2.3:383.2 #

ฆานินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง

ghānindriyaṁ …pe…

ds2.2.3:383.3 #

ชิวฺหินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง

jivhindriyaṁ …pe…

ds2.2.3:383.4 #

กายินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง

kāyindriyaṁ …pe…

ds2.2.3:383.5 #

อิตฺถินฺทฺริยํ ฯเปฯ ปุริสินฺทฺริยํ ฯเปฯ ชีวิตินฺทฺริยํ✎ ร่าง

itthindriyaṁ …pe…

ds2.2.3:383.8 #

โย เตสํ รูปีนํ ธมฺมานํ อายุ ฐิติ ยปนา ยาปนา อิริยนา วตฺตนา ปาลนา ชีวิตํ ชีวิตินฺทฺริยํ✎ ร่าง

Yo tesaṁ rūpīnaṁ dhammānaṁ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṁ jīvitindriyaṁ—

ds2.2.3:383.9 #

อิทนฺตํ รูปํ ชีวิตินฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ jīvitindriyaṁ.

ds2.2.3:384.1 #

กตมนฺตํ รูปํ น อินฺทฺริยํ✎ ร่าง

Katamaṁ taṁ rūpaṁ na indriyaṁ?

ds2.2.3:384.2 #

รูปายตนํ ฯเปฯ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง

Rūpāyatanaṁ …pe… kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:384.3 #

อิทนฺตํ รูปํ น อินฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ taṁ rūpaṁ na indriyaṁ.

ds2.2.3:384.4 #

เอวํ นววิเธน รูปสงฺคโห ฯ✎ ร่าง

Evaṁ navavidhena rūpasaṅgaho.

ds2.2.3:384.5 #

นวกํ ฯ✎ ร่าง

Navakaṁ.

ds2.2.3:385.0 #

—

2.2.3.10. Dasaka