เนื้อความทั้งข้อ
[๖๖๑] รูปที่เรียกว่า จักขุนทรีย์ นั้น เป็นไฉน?
จักขุใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า จักขุบ้าง ฯลฯ บ้านว่างบ้าง
รูปทั้งนี้เรียกว่า จักขุนทรีย์.
รูปที่เรียกว่า โสตินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า ฆานินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า ชิวหินทรีย์ ฯลฯ
ที่เรียกว่า กายินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า อิตถินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า ปุริสินทรีย์ ฯลฯ ที่เรียกว่า
ชีวิตินทรีย์ นั้น เป็นไฉน?
อายุ ความดำรงอยู่ ความเป็นไปอยู่ กิริยาที่เป็นไปอยู่ อาการที่สืบเนื่องกันอยู่ ความ
ประพฤติเป็นไปอยู่ ความหล่อเลี้ยงอยู่ ชีวิต อินทรีย์คือชีวิต แห่งรูปธรรมนั้นๆ อันใด รูป-
*ทั้งนี้เรียกว่า ชีวิตินทรีย์.
รูปที่ไม่เป็นอินทรีย์ที่เป็นสัปปฏิฆะ นั้น เป็นไฉน?
รูปายตนะ ฯลฯ โผฏฐัพพายตนะ รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปที่ไม่เป็นอินทรีย์ที่เป็นสัปปฏิฆะ.
รูปที่ไม่เป็นอินทรีย์ที่เป็นอัปปฏิฆะ นั้น เป็นไฉน?
กายวิญญัติ ฯลฯ กพฬิงการาหาร รูปทั้งนี้เรียกว่า รูปที่ไม่เป็นอินทรีย์ ที่เป็นอัปปฏิฆะ.
กตมนฺตํ รูปํ จกฺขุนฺทฺริยํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ cakkhundriyaṁ?
อ้างอิงPTS 179
ยํ จกฺขุํ จตุนฺนํ มหาภูตานํ
อุปาทาย ปสาโท ฯเปฯ สุญฺโญ คาโมเปโส✎ ร่าง
Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso—
อิทนฺตํ รูปํ
จกฺขุนฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ cakkhundriyaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ โสตินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ sotindriyaṁ …pe…
ฆานินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
ghānindriyaṁ …pe…
ชิวฺหินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhindriyaṁ …pe…
กายินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
kāyindriyaṁ …pe…
อิตฺถินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
itthindriyaṁ …pe…
ปุริสินฺทฺริยํ
ฯเปฯ✎ ร่าง
purisindriyaṁ …pe…
ชีวิตินฺทฺริยํ✎ ร่าง
jīvitindriyaṁ?
โย เตสํ รูปีนํ ธมฺมานํ อายุ ฐิติ ยปนา
ยาปนา อิริยนา วตฺตนา ปาลนา ชีวิตํ ชีวิตินฺทฺริยํ✎ ร่าง
Yo tesaṁ rūpīnaṁ dhammānaṁ āyu ṭhiti yapanā yāpanā iriyanā vattanā pālanā jīvitaṁ jīvitindriyaṁ—
อิทนฺตํ รูปํ
ชีวิตินฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ jīvitindriyaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ น อินฺทฺริยํ สปฺปฏิฆํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ na indriyaṁ sappaṭighaṁ?
รูปายตนํ ฯเปฯ
โผฏฺฐพฺพายตนํ✎ ร่าง
Rūpāyatanaṁ …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ—
อิทนฺตํ รูปํ น อินฺทฺริยํ สปฺปฏิฆํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ na indriyaṁ sappaṭighaṁ.
กตมนฺตํ รูปํ
น อินฺทฺริยํ อปฺปฏิฆํ✎ ร่าง
Katamaṁ taṁ rūpaṁ na indriyaṁ appaṭighaṁ?
กายวิญฺญตฺติ ฯเปฯ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง
Kāyaviññatti …pe… kabaḷīkāro āhāro—
อิทนฺตํ รูปํ น อินฺทฺริยํ อปฺปฏิฆํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ taṁ rūpaṁ na indriyaṁ appaṭighaṁ.
เอวํ ทสวิเธน รูปสงฺคโห ฯ✎ ร่าง
Evaṁ dasavidhena rūpasaṅgaho.