เล่ม ๓๔ — ขุททกนิกาย พุทธวงส์–จริยาปิฎก ข้อ 771

เนื้อความทั้งข้อ

[๗๗๑] ธรรมมีจิตเป็นสมุฏฐาน เป็นไฉน? เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์, กายวิญญัติ วจีวิญญัติ หรือรูปแม้อื่นใดซึ่ง เกิดแต่จิต มีจิตเป็นเหตุ มีจิตเป็นสมุฏฐาน มีอยู่ คือ รูปายตนะ สัททายตนะ คันธายตนะ รสายตนะ โผฏฐัพพายตนะ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปลหุตา รูปมุทุตา รูปกัมมัญญตา รูป อุปจยะ รูปสันตติ กพฬิงการาหาร สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมมีจิตเป็นสมุฏฐาน. ธรรมไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เป็นไฉน? จิต รูปที่เหลือ และอสังขตธาตุ สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน.

ds2.3.2:172.1 #

กตเม ธมฺมา จิตฺตสมุฏฺฐานา✎ ร่าง

Katame dhammā cittasamuṭṭhānā?

อ้างอิงสยามรัฐ 34.304 · ฉัฏฐสังคายนา 113.263

ds2.3.2:172.2 #

เวทนากฺขนฺโธ สญฺญากฺขนฺโธ สงฺขารกฺขนฺโธ✎ ร่าง

Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho;

ds2.3.2:172.3 #

กายวิญฺญตฺติ วจีวิญฺญตฺติ✎ ร่าง

kāyaviññatti vacīviññatti;

ds2.3.2:172.4 #

ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อตฺถิ รูปํ จิตฺตชํ จิตฺตเหตุกํ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปายตนํ สทฺทายตนํ คนฺธายตนํ รสายตนํ โผฏฺฐพฺพายตนํ อากาสธาตุ อาโปธาตุ รูปสฺส ลหุตา รูปสฺส มุทุตา รูปสฺส กมฺมญฺญตา รูปสฺส อุปจโย รูปสฺส สนฺตติ กพฬึกาโร อาหาโร✎ ร่าง

yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ rūpāyatanaṁ saddāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.3.2:172.5 #

อิเม ธมฺมา จิตฺตสมุฏฺฐานา ฯ✎ ร่าง

ime dhammā cittasamuṭṭhānā.

ds2.3.2:173.1 #

กตเม ธมฺมา โนจิตฺตสมุฏฺฐานา✎ ร่าง

Katame dhammā no cittasamuṭṭhānā?

ds2.3.2:173.2 #

จิตฺตญฺจ อวเสสญฺจ รูปํ อสงฺขตา จ ธาตุ✎ ร่าง

Cittañca, avasesañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—

ds2.3.2:173.3 #

อิเม ธมฺมา โนจิตฺตสมุฏฺฐานา ฯ✎ ร่าง

ime dhammā no cittasamuṭṭhānā.

ds2.3.2:174.0 #

—

2.3.2.10.7. Cittasahabhūduka