เนื้อความทั้งข้อ
[๘๘๖] ธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันโสดาปัตติมรรคประหาณ เป็นไฉน?
จิตตุปบาทที่สัมปยุตด้วยทิฏฐิ ๔ ดวง จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉาเว้นโมหะที่บังเกิด
ในจิตตุปบาทเหล่านี้เสีย สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันโสดาปัตติมรรคประหาณ.
ธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ ประหาณ เป็นไฉน?
จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ เว้นโมหะที่บังเกิดในจิตตุปบาทเหล่านี้เสีย สภาวธรรม
เหล่านี้ชื่อว่า ธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ ประหาณ.
จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโลภะวิปปยุตจากทิฏฐิ ๔ ดวง จิตตุปบาทที่สหรคตด้วยโทมนัส
เวทนา ๒ ดวง สภาวธรรมเหล่านี้ ที่เป็นธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันโสดาปัตติมรรคประหาณก็มี
ที่เป็นธรรมมีสัมปยุตตเหตุอันมรรคเบื้องสูง ๓ ประหาณก็มี.
ธรรมไม่มีสัมปยุตตเหตุอันโสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องสูง ๓ จะประหาณ
เป็นไฉน?
โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา โมหะที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ กุศลในภูมิ ๔ วิบากในภูมิ ๔
กิริยาอัพยากฤตในภูมิ ๓ รูป และนิพพาน สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมไม่มีสัมปยุตตเหตุอัน
โสดาปัตติมรรคและมรรคเบื้องสูง ๓ จะประหาณ.
กตเม ธมฺมา ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกา✎ ร่าง
Katame dhammā dassanena pahātabbahetukā?
จตฺตาโร
ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตฺตา จิตฺตุปฺปาทา วิจิกิจฺฉาสหคโต จิตฺตุปฺปาโท
เอตฺถุปฺปนฺนํ โมหํ ฐเปตฺวา✎ ร่าง
Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo, etthuppannaṁ mohaṁ ṭhapetvā—
อิเม ธมฺมา ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā dassanena pahātabbahetukā.
กตเม ธมฺมา ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา✎ ร่าง
Katame dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā?
อุทฺธจฺจสหคโต จิตฺตุปฺปาโท
เอตฺถุปฺปนฺนํ โมหํ ฐเปตฺวา✎ ร่าง
Uddhaccasahagato cittuppādo, etthuppannaṁ mohaṁ ṭhapetvā—
อิเม ธมฺมา ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā bhāvanāya pahātabbahetukā.
จตฺตาโร ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตฺตโลภสหคตา จิตฺตุปฺปาทา เทฺว โทมนสฺสสหคตา
จิตฺตุปฺปาทา✎ ร่าง
Cattāro diṭṭhigatavippayuttā lobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā—
อิเม ธมฺมา สิยา ทสฺสเนนปหาตพฺพเหตุกา
สิยา ภาวนายปหาตพฺพเหตุกา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā siyā dassanena pahātabbahetukā, siyā bhāvanāya pahātabbahetukā.
กตเม ธมฺมา
เนวทสฺสเนนนภาวนายปหาตพฺพเหตุกา✎ ร่าง
Katame dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā?
อ้างอิงสยามรัฐ 34.345
วิจิกิจฺฉาสหคโต โมโห
อุทฺธจฺจสหคโต โมโห จตูสุ ภูมีสุ กุสลํ จตูสุ ภูมีสุ วิปาโก ตีสุ ภูมีสุ
กิริยาพฺยากตํ รูปญฺจ นิพฺพานญฺจ✎ ร่าง
Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, catūsu bhūmīsu kusalaṁ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, rūpañca, nibbānañca—
อิเม ธมฺมา เนวทสฺสเนน-
นภาวนายปหาตพฺพเหตุกา ฯ✎ ร่าง
ime dhammā neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukā.
—
2.4.1.10. Ācayagāmittika