เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๘๙๓] ธรรมมีมรรคเป็นอารมณ์ เป็นไฉน?
จิตตุปบาทที่เป็นญาณสัมปยุตฝ่ายกามาวจรกุศล ๔ ดวง จิตตุปบาทที่เป็นญาณสัมปยุต
ฝ่ายกิริยา ๔ ดวง สภาวธรรมเหล่านี้ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ แต่ไม่มีเหตุคือมรรคก็มี ที่มีมรรค
เป็นอธิบดี แต่จะกล่าวว่า มีมรรคเป็นอารมณ์ก็ไม่ได้ ว่ามีมรรคเป็นอธิบดีก็ไม่ได้ก็มี.
อริยมรรค ๔ ไม่มีมรรคเป็นอารมณ์ แต่มีเหตุคือมรรค ที่มีมรรคเป็นอธิบดีก็มี ที่จะ
กล่าวไม่ได้ว่า มีมรรคเป็นอธิบดีก็มี.
รูปาวจรจตุตถฌาน ฝ่ายกุศล และฝ่ายกิริยา อเหตุกกิริยามโนวิญญาณธาตุที่สหรคต
ด้วยอุเบกขา สภาวธรรมเหล่านี้ ที่มีมรรคเป็นอารมณ์ แต่ไม่มีเหตุคือมรรค ไม่มีมรรคเป็นอธิบดี
ก็มี ที่จะกล่าวไม่ได้ว่า มีมรรคเป็นอารมณ์ก็มี.
จิตตุปบาทที่เป็นญาณวิปปยุตฝ่ายกามาวจรกุศล ๔ ดวง อกุศลทั้งหมด กามาวจรวิบาก
ทั้งหมด จิตตุปบาทฝ่ายกิริยา ๖ ดวง ฌาน ๓ และ ๔ ที่เป็นรูปาวจรฝ่ายกุศล ฝ่ายวิบาก และ
ฝ่ายกิริยา จตุตถฌานวิบาก อรูป ๔ ฝ่ายกุศล ฝ่ายวิบาก และฝ่ายกิริยา สามัญญผล ๔
สภาวธรรมเหล่านี้ จะกล่าวว่า มีมรรคเป็นอารมณ์ก็ไม่ได้ ว่ามีเหตุคือมรรคก็ไม่ได้ ว่ามีมรรค
เป็นอธิบดีก็ไม่ได้.
รูปทั้งหมด และนิพพาน จัดเป็นอนารัมมณะ.
▴ ย่อ
กตเม ธมฺมา มคฺคารมฺมณา✎ ร่าง
Katame dhammā maggārammaṇā?
อ้างอิง สยามรัฐ 34.348 · ฉัฏฐสังคายนา 113.299 · พุทธชยันตี 41.512
กามาวจรกุสลโต จตฺตาโร
ญาณสมฺปยุตฺตา จิตฺตุปฺปาทา กิริยโต จตฺตาโร ญาณสมฺปยุตฺตา
จิตฺตุปฺปาทา✎ ร่าง
Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā, kiriyato cattāro ñāṇasampayuttacittuppādā—
อิเม ธมฺมา สิยา มคฺคารมฺมณา น มคฺคเหตุกา✎ ร่าง
ime dhammā siyā maggārammaṇā, na maggahetukā;
สิยา มคฺคาธิปติโน สิยา น วตฺตพฺพา มคฺคารมฺมณาติปิ มคฺคาธิปติโนติปิ ฯ✎ ร่าง
siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggārammaṇātipi, maggādhipatinotipi.
จตฺตาโร อริยมคฺคา น มคฺคารมฺมณา มคฺคเหตุกา✎ ร่าง
Cattāro ariyamaggā na maggārammaṇā, maggahetukā;
สิยา มคฺคาธิปติโน สิยา น วตฺตพฺพา มคฺคาธิปติโนติ ฯ✎ ร่าง
siyā maggādhipatino, siyā na vattabbā maggādhipatinoti.
รูปาวจรํ
จตุตฺถํ ฌานํ กุสลโต จ กิริยโต จ กิริยาเหตุกา มโนวิญฺญาณธาตุ
อุเปกฺขาสหคตา✎ ร่าง
Rūpāvacaracatutthaṁ jhānaṁ kusalato ca kiriyato ca, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā—
อิเม ธมฺมา สิยา มคฺคารมฺมณา✎ ร่าง
ime dhammā siyā maggārammaṇā;
น มคฺคเหตุกา
น มคฺคาธิปติโน✎ ร่าง
na maggahetukā, na maggādhipatino;
สิยา น วตฺตพฺพา มคฺคารมฺมณาติ ฯ✎ ร่าง
siyā na vattabbā maggārammaṇāti.
กามาวจรกุสลโต
จตฺตาโร ญาณวิปฺปยุตฺตา จิตฺตุปฺปาทา สพฺพํ อกุสลํ
สพฺโพ กามาวจรสฺส วิปาโก กิริยโต ฉ จิตฺตุปฺปาทา รูปาวจร-
ติกจตุกฺกชฺฌานา กุสลโต จ วิปากโต จ กิริยโต จ จตุตฺถสฺส
ฌานสฺส วิปาโก จตฺตาโร อารุปฺปา กุสลโต จ วิปากโต จ
กิริยโต จ จตฺตาริ จ สามญฺญผลานิ✎ ร่าง
Kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayuttacittuppādā, sabbaṁ akusalaṁ, sabbo kāmāvacarassa vipāko, kiriyato cha cittuppādā, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāri ca sāmaññaphalāni—
อิเม ธมฺมา น วตฺตพฺพา
มคฺคารมฺมณาติปิ มคฺคเหตุกาติปิ มคฺคาธิปติโนติปิ ฯ✎ ร่าง
ime dhammā na vattabbā maggārammaṇātipi, maggahetukātipi, maggādhipatinotipi.
รูปญฺจ
นิพฺพานญฺจ อนารมฺมณา ฯ✎ ร่าง
Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.