เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 128

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๒๘] ชิวหาธาตุ เป็นไฉน ชิวหาใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า บ้านว่าง บ้าง นี้เรียกว่า ชิวหาธาตุ รสธาตุ เป็นไฉน รสใด อาศัยมหาภูตรูป ๔ เห็นไม่ได้ แต่กระทบได้ ฯลฯ นี้เรียกว่า รสธาตุบ้าง นี้เรียกว่า รสธาตุ ชิวหาวิญญาณธาตุ เป็นไฉน จิต มโน มานัส หทัย ปัณฑร มโน มนายตนะ มนินทรีย์ วิญญาณ วิญญาณขันธ์ ชิวหาวิญญาณธาตุที่สมกัน อาศัยชิวหาปสาทและรสารมณ์ เกิดขึ้น นี้เรียกว่า ชิวหาวิญญาณธาตุ

vb3:42.1 #

ตตฺถ กตมา ชิวฺหาธาตุ✎ ร่าง

Tattha katamā jivhādhātu?

อ้างอิงพุทธชยันตี 42.160

vb3:42.2 #

ยา ชิวฺหา จตุนฺนํ มหาภูตานํ อุปาทาย ปสาโท ฯเปฯ สุญฺโญ คาโมเปโส✎ ร่าง

Yā jivhā catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso—

vb3:42.3 #

อยํ วุจฺจติ ชิวฺหาธาตุ ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “jivhādhātu”.

vb3:43.1 #

ตตฺถ กตมา รสธาตุ✎ ร่าง

Tattha katamā rasadhātu?

vb3:43.2 #

โย รโส จตุนฺนํ มหาภูตานํ อุปาทาย อนิทสฺสโน สปฺปฏิโฆ ฯเปฯ รสธาตุเปสา✎ ร่าง

Yo raso catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya anidassano sappaṭigho …pe… rasadhātupesā—

vb3:43.3 #

อยํ วุจฺจติ รสธาตุ ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “rasadhātu”.

vb3:44.1 #

ตตฺถ กตมา ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุ✎ ร่าง

Tattha katamā jivhāviññāṇadhātu?

อ้างอิงสยามรัฐ 35.110

vb3:44.2 #

ชิวฺหญฺจ ปฏิจฺจ รเส จ อุปฺปชฺชติ จิตฺตํ มโน มานสํ หทยํ ปณฺฑรํ มโน มนายตนํ มนินฺทฺริยํ วิญฺญาณํ วิญฺญาณกฺขนฺโธ ตชฺชา ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุ✎ ร่าง

Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjājivhāviññāṇadhātu—

vb3:44.3 #

อยํ วุจฺจติ ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุ ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “jivhāviññāṇadhātu”.