เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 237

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๓๗] ในอินทรีย์ ๒๒ นั้น จักขุนทรีย์ เป็นไฉน จักขุใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ ๑- นี้เรียกว่า บ้านว่าง บ้าง นี้เรียกว่า จักขุนทรีย์ โสตินทรีย์ ฯลฯ ฆานินทรีย์ ฯลฯ ชิวหินทรีย์ ฯลฯ กายินทรีย์ เป็นไฉน กายใด เป็นปสาทรูป อาศัยมหาภูตรูป ๔ ฯลฯ นี้เรียกว่า บ้านว่างบ้าง นี้เรียกว่า กายินทรีย์ มนินทรีย์ เป็นไฉน มนินทรีย์หมวดละ ๑ คือ มนินทรีย์เป็นผัสสสัมปยุต ฯลฯ ๒- มนินทรีย์ หมวดละมากอย่าง ด้วยประการฉะนี้ นี้เรียกว่า มนินทรีย์

vb5:2.1 #

ตตฺถ กตมํ จกฺขุนฺทฺริยํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ cakkhundriyaṁ?

vb5:2.2 #

ยํ จกฺขุํ จตุนฺนํ มหาภูตานํ อุปาทาย ปสาโท ฯเปฯ สุญฺโญ คาโมเปโส✎ ร่าง

Yaṁ cakkhu catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso—

vb5:2.3 #

อิทํ วุจฺจติ จกฺขุนฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati “cakkhundriyaṁ”.

vb5:3.1 #

ตตฺถ กตมํ โสตินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ sotindriyaṁ …pe…

vb5:3.2 #

ฆานินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง

ghānindriyaṁ …pe…

vb5:3.3 #

ชิวฺหินฺทฺริยํ ฯเปฯ✎ ร่าง

jivhindriyaṁ …pe…

vb5:3.4 #

กายินฺทฺริยํ✎ ร่าง

kāyindriyaṁ?

vb5:3.5 #

โย กาโย จตุนฺนํ มหาภูตานํ อุปาทาย ปสาโท ฯเปฯ สุญฺโญ คาโมเปโส✎ ร่าง

Yo kāyo catunnaṁ mahābhūtānaṁ upādāya pasādo …pe… suñño gāmopeso—

vb5:3.6 #

อิทํ วุจฺจติ กายินฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati “kāyindriyaṁ”.

vb5:4.1 #

ตตฺถ กตมํ มนินฺทฺริยํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ manindriyaṁ?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.138

vb5:4.2 #

เอกวิเธน มนินฺทฺริยํ✎ ร่าง

Ekavidhena manindriyaṁ—

vb5:4.3 #

ผสฺสสมฺปยุตฺตํ ฯ✎ ร่าง

phassasampayuttaṁ.

vb5:4.4 #

—

Duvidhena manindriyaṁ—

vb5:4.5 #

—

atthi sahetukaṁ, atthi ahetukaṁ.

vb5:4.6 #

—

Tividhena manindriyaṁ—

vb5:4.7 #

—

atthi kusalaṁ, atthi akusalaṁ, atthi abyākataṁ.

vb5:4.8 #

—

Catubbidhena manindriyaṁ—

vb5:4.9 #

—

atthi kāmāvacaraṁ, atthi rūpāvacaraṁ, atthi arūpāvacaraṁ, atthi apariyāpannaṁ.

vb5:4.10 #

—

Pañcavidhena manindriyaṁ—

vb5:4.11 #

เปฯ✎ ร่าง

atthi sukhindriyasampayuttaṁ, atthi dukkhindriyasampayuttaṁ, atthi somanassindriyasampayuttaṁ, atthi domanassindriyasampayuttaṁ, atthi upekkhindriyasampayuttaṁ.

vb5:4.12 #

—

Chabbidhena manindriyaṁ—

vb5:4.13 #

—

cakkhuviññāṇaṁ …pe… manoviññāṇaṁ.

vb5:4.14 #

—

Evaṁ chabbidhena manindriyaṁ.

vb5:5.1 #

—

Sattavidhena manindriyaṁ—

vb5:5.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu.

vb5:5.3 #

—

Evaṁ sattavidhena manindriyaṁ.

vb5:6.1 #

—

Aṭṭhavidhena manindriyaṁ—

vb5:6.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ atthi sukhasahagataṁ, atthi dukkhasahagataṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu.

vb5:6.3 #

—

Evaṁ aṭṭhavidhena manindriyaṁ.

vb5:7.1 #

—

Navavidhena manindriyaṁ—

vb5:7.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu atthi kusalā, atthi akusalā, atthi abyākatā.

vb5:7.3 #

—

Evaṁ navavidhena manindriyaṁ.

vb5:8.1 #

—

Dasavidhena manindriyaṁ—

vb5:8.2 #

—

cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyaviññāṇaṁ atthi sukhasahagataṁ, atthi dukkhasahagataṁ, manodhātu, manoviññāṇadhātu atthi kusalā, atthi akusalā, atthi abyākatā.

vb5:8.3 #

—

Evaṁ dasavidhena manindriyaṁ …pe…

vb5:8.4 #

เอวํ พหุวิเธน มนินฺทฺริยํ✎ ร่าง

evaṁ bahuvidhena manindriyaṁ.

vb5:8.5 #

อิทํ วุจฺจติ มนินฺทฺริยํ ฯ✎ ร่าง

Idaṁ vuccati “manindriyaṁ”.