เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 6

เนื้อความทั้งข้อ

[๖] รูปทราม เป็นไฉน รูปใด ของสัตว์นั้นๆ ที่น่าดูหมิ่น น่าเหยียดหยาม น่าเกลียด น่า ตำหนิ ไม่น่ายกย่อง ทราม รู้กันว่าทราม สมมติกันว่าทราม ไม่น่าปรารถนา ไม่น่ารัก ไม่น่าชอบใจ ได้แก่ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ นี้เรียกว่า รูปทราม รูปประณีต เป็นไฉน รูปใด ของสัตว์นั้นๆ ที่ไม่น่าดูหมิ่น ไม่น่าเหยียดหยาม ไม่น่าเกลียด ไม่น่าตำหนิ น่ายกย่อง ประณีต รู้กันว่าประณีต สมมติกันว่าประณีต น่า ปรารถนา น่ารัก น่าชอบใจ ได้แก่ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ นี้ เรียกว่ารูปประณีต หรือพึงทราบรูปทรามรูปประณีต โดยอาศัยเทียบเคียงรูปนั้นๆ เป็นชั้นๆ ไป

vb1:11.1 #

ตตฺถ กตมํ รูปํ หีนํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ rūpaṁ hīnaṁ?

vb1:11.2 #

ยํ รูปํ เตสํ เตสํ สตฺตานํ อุญฺญาตํ อวญฺญาตํ หีฬิตํ ปริภูตํ อจิตีกตํ หีนํ หีนมตํ หีนสมฺมตํ อนิฏฺฐํ อกนฺตํ อมนาปํ รูปา สทฺทา คนฺธา รสา โผฏฺฐพฺพา✎ ร่าง

Yaṁ rūpaṁ tesaṁ tesaṁ sattānaṁ uññātaṁ avaññātaṁ hīḷitaṁ paribhūtaṁ acittīkataṁ hīnaṁ hīnamataṁ hīnasammataṁ aniṭṭhaṁ akantaṁ amanāpaṁ, rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā—

vb1:11.3 #

อิทํ วุจฺจติ รูปํ หีนํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati rūpaṁ hīnaṁ.

vb1:12.1 #

ตตฺถ กตมํ รูปํ ปณีตํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ rūpaṁ paṇītaṁ?

อ้างอิงสยามรัฐ 35.3

vb1:12.2 #

ยํ รูปํ เตสํ เตสํ สตฺตานํ อนุญฺญาตํ อนวญฺญาตํ อหีฬิตํ อปริภูตํ จิตีกตํ ปณีตํ ปณีตมตํ ปณีตสมฺมตํ อิฏฺฐํ กนฺตํ มนาปํ รูปา สทฺทา คนฺธา รสา โผฏฺฐพฺพา✎ ร่าง

Yaṁ rūpaṁ tesaṁ tesaṁ sattānaṁ anuññātaṁ anavaññātaṁ ahīḷitaṁ aparibhūtaṁ cittīkataṁ paṇītaṁ paṇītamataṁ paṇītasammataṁ iṭṭhaṁ kantaṁ manāpaṁ, rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā—

vb1:12.3 #

อิทํ วุจฺจติ รูปํ ปณีตํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati rūpaṁ paṇītaṁ.

vb1:12.4 #

ตํ ตํ วา ปน รูปํ อุปาทาย อุปาทาย รูปํ หีนํ ปณีตํ ทฏฺฐพฺพํ ฯ✎ ร่าง

Taṁ taṁ vā pana rūpaṁ upādāyupādāya rūpaṁ hīnaṁ paṇītaṁ daṭṭhabbaṁ.