ตตฺถ กตมํ ตถาคตสฺส ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ
อินฺทฺริยปโรปริยตฺตํ ยถาภูตํ ญาณํ ฯ✎ ร่าง
Tattha katamaṁ tathāgatassa parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 35.461 · ฉัฏฐสังคายนา 114.389
อิธ ตถาคโต สตฺตานํ อาสยํ
ปชานาติ อนุสยํ ปชานาติ จริตํ ปชานาติ อธิมุตฺตึ ปชานาติ
อปฺปรชกฺเข มหารชกฺเข ติกฺขินฺทฺริเย มุทินฺทฺริเย สฺวากาเร ทฺวากาเร
สุวิญฺญาปเย ทูวิญฺญาปเย ภพฺพาภพฺเพ สตฺเต ปชานาติ ฯ✎ ร่าง
Idha tathāgato sattānaṁ āsayaṁ pajānāti, anusayaṁ pajānāti, caritaṁ pajānāti, adhimuttiṁ pajānāti, apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte pajānāti.
กตโม
จ สตฺตานํ อาสโย✎ ร่าง
Katamo ca sattānaṁ āsayo?
สสฺสโต โลโกติ วา อสสฺสโต โลโกติ วา
อนฺตวา โลโกติ วา อนนฺตวา โลโกติ วา ตํ ชีวํ ตํ สรีรนฺติ วา
อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ วา โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วา
น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วา โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต
ปรมฺมรณาติ วา เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วา
อิติ ภวทิฏฺฐิสนฺนิสฺสิตา วา สตฺตา โหนฺติ วิภวทิฏฺฐิสนฺนิสฺสิตา วา✎ ร่าง
“Sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā, “antavā loko”ti vā, “anantavā loko”ti vā, “taṁ jīvaṁ taṁ sarīran”ti vā, “aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti vā, “hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā, iti bhavadiṭṭhisannissitā vā sattā honti vibhavadiṭṭhisannissitā vā.
เอเต วา ปน อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม อิทปฺปจฺจยตาปฏิจฺจสมุปฺปนฺเนสุ
ธมฺเมสุ อนุโลมิกา ขนฺติ ปฏิลทฺธา โหติ ยถาภูตํ วา ญาณํ✎ ร่าง
Ete vā pana ubho ante anupagamma idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu anulomikā khanti paṭiladdhā hoti yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.
อยํ สตฺตานํ อาสโย ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ sattānaṁ āsayo.
กตโม จ สตฺตานํ อนุสโย✎ ร่าง
Katamo ca sattānaṁ anusayo?
อ้างอิงพุทธชยันตี 43.186
สตฺตานุสยา✎ ร่าง
Sattānusayā—
กามราคานุสโย
ปฏิฆานุสโย มานานุสโย ทิฏฺฐานุสโย วิจิกิจฺฉานุสโย ภวราคานุสโย
อวิชฺชานุสโย✎ ร่าง
kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, mānānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo.
ยํ โลเก ปิยรูปํ สาตรูปํ เอตฺถ สตฺตานํ ราคานุสโย อนุเสติ✎ ร่าง
Yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ ettha sattānaṁ rāgānusayo anuseti.
ยํ โลเก อปฺปิยรูปํ อสาตรูปํ เอตฺถ สตฺตานํ ปฏิฆานุสโย อนุเสติ✎ ร่าง
Yaṁ loke appiyarūpaṁ asātarūpaṁ ettha sattānaṁ paṭighānusayo anuseti.
อิติ
อิเมสุ ทฺวีสุ ธมฺเมสุ อวิชฺชา อนุปติตา✎ ร่าง
Iti imesu dvīsu dhammesu avijjānupatitā.
ตเทกฏฺโฐ มาโน จ ทิฏฺฐิ จ วิจิกิจฺฉา
จ ทฏฺฐพฺพา✎ ร่าง
Tadekaṭṭho māno ca diṭṭhi ca vicikicchā ca daṭṭhabbā.
อยํ สตฺตานํ อนุสโย ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ sattānaṁ anusayo.
กตมํ จ สตฺตานํ จริตํ✎ ร่าง
Katamañca sattānaṁ caritaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 35.462
ปุญฺญาภิสงฺขาโร
อปุญฺญาภิสงฺขาโร อาเนญฺชาภิสงฺขาโร ปริตฺตภูมโก วา มหาภูมโก
วา✎ ร่าง
Puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro, parittabhūmako vā mahābhūmako vā—
อิทํ สตฺตานํ จริตํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ sattānaṁ caritaṁ.
กตมา จ สตฺตานํ อธิมุตฺติ✎ ร่าง
Katamā ca sattānaṁ adhimutti?
อ้างอิงPTS 341
สนฺติ สตฺตา หีนาธิมุตฺติกา
สนฺติ สตฺตา ปณีตาธิมุตฺติกา✎ ร่าง
Santi sattā hīnādhimuttikā, santi sattā paṇītādhimuttikā.
หีนาธิมุตฺติกา สตฺตา หีนาธิมุตฺติเก
สตฺเต เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ✎ ร่าง
Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti.
ปณีตาธิมุตฺติกา สตฺตา
ปณีตาธิมุตฺติเก สตฺเต เสวนฺติ ภชนฺติ ปยิรุปาสนฺติ✎ ร่าง
Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti.
อตีตมฺปิ อทฺธานํ
หีนาธิมุตฺติกา สตฺตา หีนาธิมุตฺติเก สตฺเต เสวึสุ ภชึสุ ปยิรุปาสึสุ✎ ร่าง
Atītampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.390
ปณีตาธิมุตฺติกา สตฺตา ปณีตาธิมุตฺติเก สตฺเต เสวึสุ ภชึสุ
ปยิรุปาสึสุ✎ ร่าง
Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte seviṁsu bhajiṁsu payirupāsiṁsu.
อนาคตมฺปิ อทฺธานํ หีนาธิมุตฺติกา สตฺตา หีนาธิมุตฺติเก
สตฺเต เสวิสฺสนฺติ ภชิสฺสนฺติ ปยิรุปาสิสฺสนฺติ✎ ร่าง
Anāgatampi addhānaṁ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti.
ปณีตาธิมุตฺติกา สตฺตา
ปณีตาธิมุตฺติเก สตฺเต เสวิสฺสนฺติ ภชิสฺสนฺติ ปยิรุปาสิสฺสนฺติ✎ ร่าง
Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti.
อยํ
สตฺตานํ อธิมุตฺติ ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ sattānaṁ adhimutti.
กตเม เต สตฺตา มหารชกฺขา✎ ร่าง
Katame te sattā mahārajakkhā?
ทส กิเลสวตฺถูนิ✎ ร่าง
Dasa kilesavatthūni—
โลโภ
โทโส โมโห มาโน ทิฏฺฐิ วิจิกิจฺฉา ถีนํ อุทฺธจฺจํ อหิริกํ อโนตฺตปฺปํ✎ ร่าง
lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṁ, uddhaccaṁ, ahirikaṁ, anottappaṁ.
เยสํ
สตฺตานํ อิมานิ ทส กิเลสวตฺถูนิ อาเสวิตานิ ภาวิตานิ พหุลีกตานิ
อุสฺสทคตานิ อิเม เต สตฺตา มหารชกฺขา ฯ✎ ร่าง
Yesaṁ sattānaṁ imāni dasa kilesavatthūni āsevitāni bhāvitāni bahulīkatāni ussadagatāni, ime te sattā mahārajakkhā.
กตเม เต สตฺตา อปฺปรชกฺขา✎ ร่าง
Katame te sattā apparajakkhā?
เยสํ สตฺตานํ อิมานิ
ทส กิเลสวตฺถูนิ อนาเสวิตานิ อภาวิตานิ อพหุลีกตานิ อนุสฺสทคตานิ
อิเม เต สตฺตา อปฺปรชกฺขา ฯ✎ ร่าง
Yesaṁ sattānaṁ imāni dasa kilesavatthūni anāsevitāni abhāvitāni abahulīkatāni anussadagatāni, ime te sattā apparajakkhā.
กตเม เต สตฺตา มุทินฺทฺริยา✎ ร่าง
Katame te sattā mudindriyā?
อ้างอิงสยามรัฐ 35.463
ปญฺจินฺทฺริยานิ✎ ร่าง
Pañcindriyāni—
สทฺธินฺทฺริยํ
วิริยินฺทฺริยํ สตินฺทฺริยํ สมาธินฺทฺริยํ ปญฺญินฺทฺริยํ✎ ร่าง
saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ.
เยสํ สตฺตานํ อิมานิ
ปญฺจินฺทฺริยานิ อนาเสวิตานิ อภาวิตานิ อพหุลีกตานิ อนุสฺสทคตานิ
อิเม เต สตฺตา มุทินฺทฺริยา ฯ✎ ร่าง
Yesaṁ sattānaṁ imāni pañcindriyāni anāsevitāni abhāvitāni abahulīkatāni anussadagatāni, ime te sattā mudindriyā.
กตเม เต สตฺตา ติกฺขินฺทฺริยา✎ ร่าง
Katame te sattā tikkhindriyā?
เยสํ สตฺตานํ อิมานิ
ปญฺจินฺทฺริยานิ อาเสวิตานิ ภาวิตานิ พหุลีกตานิ อุสฺสทคตานิ
อิเม เต สตฺตา ติกฺขินฺทฺริยา ฯ✎ ร่าง
Yesaṁ sattānaṁ imāni pañcindriyāni āsevitāni bhāvitāni bahulīkatāni ussadagatāni, ime te sattā tikkhindriyā.
กตเม เต สตฺตา ทฺวาการา✎ ร่าง
Katame te sattā dvākārā?
เย เต สตฺตา ปาปาสยา
ปาปานุสยา ปาปจริตา ปาปาธิมุตฺติกา มหารชกฺขา มุทินฺทฺริยา อิเม
เต สตฺตา ทฺวาการา ฯ✎ ร่าง
Ye te sattā pāpāsayā pāpānusayā pāpacaritā pāpādhimuttikā mahārajakkhā mudindriyā, ime te sattā dvākārā.
กตเม เต สตฺตา สฺวาการา✎ ร่าง
Katame te sattā svākārā?
เย เต สตฺตา กลฺยาณาสยา
กลฺยาณจริตา กลฺยาณาธิมุตฺติกา อปฺปรชกฺขา ติกฺขินฺทฺริยา อิเม เต
สตฺตา สฺวาการา ฯ✎ ร่าง
Ye te sattā kalyāṇāsayā kalyāṇacaritā kalyāṇādhimuttikā apparajakkhā tikkhindriyā, ime te sattā svākārā.
กตเม เต สตฺตา ทูวิญฺญาปยา✎ ร่าง
Katame te sattā duviññāpayā?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.391
เย จ เต สตฺตา
ทฺวาการา เตว เต สตฺตา ทูวิญฺญาปยา✎ ร่าง
Ye ca te sattā dvākārā, teva te sattā duviññāpayā.
เย จ เต สตฺตา สฺวาการา
เตว เต สตฺตา สุวิญฺญาปยา ฯ✎ ร่าง
Ye ca te sattā svākārā, teva te sattā suviññāpayā.
กตเม เต สตฺตา อภพฺพา✎ ร่าง
Katame te sattā abhabbā?
อ้างอิงพุทธชยันตี 43.188
เย เต สตฺตา กมฺมาวรเณน
สมนฺนาคตา กิเลสาวรเณน สมนฺนาคตา วิปากาวรเณน สมนฺนาคตา
อสฺสทฺธา อจฺฉนฺทิกา ทุปฺปญฺญา อภพฺพา นิยามํ โอกฺกมิตุํ กุสเลสุ
ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ อิเม เต สตฺตา อภพฺพา ฯ✎ ร่าง
Ye te sattā kammāvaraṇena samannāgatā kilesāvaraṇena samannāgatā vipākāvaraṇena samannāgatā assaddhā acchandikā duppaññā abhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ, ime te sattā abhabbā.
กตเม เต สตฺตา ภพฺพา✎ ร่าง
Katame te sattā bhabbā?
อ้างอิงPTS 342
เย เต สตฺตา น กมฺมาวรเณน
สมนฺนาคตา น กิเลสาวรเณน สมนฺนาคตา น วิปากาวรเณน
สมนฺนาคตา สทฺธา ฉนฺทิกา ปญฺญวนฺโต ภพฺพา นิยามํ โอกฺกมิตุํ
กุสเลสุ ธมฺเมสุ สมฺมตฺตํ อิเม เต สตฺตา ภพฺพาติ✎ ร่าง
Ye te sattā na kammāvaraṇena samannāgatā na kilesāvaraṇena samannāgatā na vipākāvaraṇena samannāgatā saddhā chandikā paññavanto bhabbā niyāmaṁ okkamituṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ, ime te sattā bhabbāti.
ยา ตตฺถ ปญฺญา
ปชานนา ฯเปฯ อโมโห ธมฺมวิจโย สมฺมาทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
อิทํ ตถาคตสฺส
ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ อินฺทฺริยปโรปริยตฺตํ ยถาภูตํ ญาณํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ tathāgatassa parasattānaṁ parapuggalānaṁ indriyaparopariyattaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.