ตตฺถ กตมํ ตถาคตสฺส ฌานวิโมกฺขสมาธิสมาปตฺตีนํ
สงฺกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาณํ ฯ✎ ร่าง
Tattha katamaṁ tathāgatassa jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ?
อ้างอิงสยามรัฐ 35.464
ฌายีติ จตฺตาโร ฌายี✎ ร่าง
Jhāyīti cattāro jhāyī.
อตฺเถกจฺโจ ฌายี สมฺปตฺตึเยว สมานํ วิปตฺตีติ ปจฺเจติ อตฺเถกจฺโจ
ฌายี วิปตฺตึเยว สมานํ สมฺปตฺตีติ ปจฺเจติ อตฺเถกจฺโจ
ฌายี สมฺปตฺตึเยว สมานํ สมฺปตฺตีติ ปจฺเจติ อตฺเถกจฺโจ ฌายี
วิปตฺตึเยว สมานํ วิปตฺตีติ ปจฺเจติ✎ ร่าง
Atthekacco jhāyī sampattiṁyeva samānaṁ vipattīti pacceti, atthekacco jhāyī vipattiṁyeva samānaṁ sampattīti pacceti, atthekacco jhāyī sampattiṁyeva samānaṁ sampattīti pacceti, atthekacco jhāyī vipattiṁyeva samānaṁ vipattīti pacceti—
อิเม จตฺตาโร ฌายี ฯ✎ ร่าง
ime cattāro jhāyī.
อปเรปิ จตฺตาโร ฌายี✎ ร่าง
Aparepi cattāro jhāyī.
อตฺเถกจฺโจ ฌายี ทนฺธํ สมาปชฺชติ
ขิปฺปํ วุฏฺฐาติ อตฺเถกจฺโจ ฌายี ขิปฺปํ สมาปชฺชติ ทนฺธํ วุฏฺฐาติ
อตฺเถกจฺโจ ฌายี ทนฺธํ สมาปชฺชติ ทนฺธํ วุฏฺฐาติ อตฺเถกจฺโจ
ฌายี ขิปฺปํ สมาปชฺชติ ขิปฺปํ วุฏฺฐาติ✎ ร่าง
Atthekacco jhāyī dandhaṁ samāpajjati khippaṁ vuṭṭhāti, atthekacco jhāyī khippaṁ samāpajjati dandhaṁ vuṭṭhāti, atthekacco jhāyī dandhaṁ samāpajjati dandhaṁ vuṭṭhāti, atthekacco jhāyī khippaṁ samāpajjati khippaṁ vuṭṭhāti—
อิเม จตฺตาโร ฌายี ฯ✎ ร่าง
ime cattāro jhāyī.
อปเรปิ จตฺตาโร ฌายี✎ ร่าง
Aparepi cattāro jhāyī.
อตฺเถกจฺโจ ฌายี สมาธิสฺมึ
สมาธิกุสโล โหติ น สมาธิสฺมึ สมาปตฺติกุสโล✎ ร่าง
Atthekacco jhāyī samādhismiṁ samādhikusalo hoti, na samādhismiṁ samāpattikusalo;
อตฺเถกจฺโจ ฌายี
สมาธิสฺมึ สมาปตฺติกุสโล โหติ น สมาธิสฺมึ สมาธิกุสโล✎ ร่าง
atthekacco jhāyī samādhismiṁ samāpattikusalo hoti, na samādhismiṁ samādhikusalo;
อตฺเถกจฺโจ
ฌายี สมาธิสฺมึ สมาธิกุสโล จ โหติ สมาธิสฺมึ สมาปตฺติกุสโล จ✎ ร่าง
atthekacco jhāyī samādhismiṁ samādhikusalo ca hoti, samādhismiṁ samāpattikusalo ca;
อตฺเถกจฺโจ ฌายี เนว สมาธิสฺมึ สมาธิกุสโล โหติ น สมาธิสฺมึ
สมาปตฺติกุสโล✎ ร่าง
atthekacco jhāyī neva samādhismiṁ samādhikusalo hoti, na samādhismiṁ samāpattikusalo—
อิเม จตฺตาโร ฌายี ฯ✎ ร่าง
ime cattāro jhāyī.
ฌานนฺติ✎ ร่าง
“Jhānan”ti.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.392
จตฺตาริ ฌานานิ✎ ร่าง
Cattāri jhānāni—
ปฐมํ ฌานํ ทุติยํ ฌานํ ตติยํ ฌานํ จตุตฺถํ ฌานํ ฯ✎ ร่าง
paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.
วิโมกฺโขติ✎ ร่าง
“Vimokkho”ti.
อฏฺฐ วิโมกฺขา✎ ร่าง
Aṭṭha vimokkhā.
รูปี รูปานิ ปสฺสติ✎ ร่าง
Rūpī rūpāni passati—
อยํ ปฐโม
วิโมกฺโข✎ ร่าง
ayaṁ paṭhamo vimokkho.
อชฺฌตฺตํ อรูปสญฺญี พหิทฺธา รูปานิ ปสฺสติ✎ ร่าง
Ajjhattaṁ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passati—
อยํ ทุติโย วิโมกฺโข✎ ร่าง
ayaṁ dutiyo vimokkho.
สุภนฺเตฺวว อธิมุตฺโต โหติ✎ ร่าง
Subhanteva adhimutto hoti—
อยํ ตติโย วิโมกฺโข✎ ร่าง
ayaṁ tatiyo vimokkho.
สพฺพโส รูปสญฺญานํ
สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา
อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ✎ ร่าง
Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā “ananto ākāso”ti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati—
อ้างอิงสยามรัฐ 35.465
อยํ
จตุตฺโถ วิโมกฺโข✎ ร่าง
ayaṁ catuttho vimokkho.
สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม อนนฺตํ
วิญฺญาณนฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ✎ ร่าง
Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma “anantaṁ viññāṇan”ti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati—
อยํ ปญฺจโม
วิโมกฺโข✎ ร่าง
ayaṁ pañcamo vimokkho.
สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม นตฺถิ กิญฺจีติ
อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ✎ ร่าง
Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma “natthi kiñcī”ti ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja viharati—
อ้างอิงPTS 343
อยํ ฉฏฺโฐ วิโมกฺโข✎ ร่าง
ayaṁ chaṭṭho vimokkho.
สพฺพโส
อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช
วิหรติ✎ ร่าง
Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati—
อยํ สตฺตโม วิโมกฺโข✎ ร่าง
ayaṁ sattamo vimokkho.
สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ
สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ✎ ร่าง
Sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṁ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṁ upasampajja viharati—
อยํ อฏฺฐโม
วิโมกฺโข ฯ✎ ร่าง
ayaṁ aṭṭhamo vimokkho.
สมาธีติ✎ ร่าง
“Samādhī”ti.
อ้างอิงพุทธชยันตี 43.190
ตโย สมาธี✎ ร่าง
Tayo samādhī—
สวิตกฺกสวิจาโร สมาธิ
อวิตกฺกวิจารมตฺโต สมาธิ อวิตกฺกอวิจาโร สมาธิ ฯ✎ ร่าง
savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi.
สมาปตฺตีติ✎ ร่าง
“Samāpattī”ti.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.393
นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย✎ ร่าง
Nava anupubbavihārasamāpattiyo—
ปฐมชฺฌานสมาปตฺติ ทุติยชฺฌานสมาปตฺติ ตติยชฺฌานสมาปตฺติ
จตุตฺถชฺฌานสมาปตฺติ อากาสานญฺจายตนสมาปตฺติ
วิญฺญาณญฺจายตนสมาปตฺติ อากิญฺจญฺญายตนสมาปตฺติ
เนวสญฺญานาสญฺญายตนสมาปตฺติ สญฺญาเวทยิตนิโรธสมาปตฺติ ฯ✎ ร่าง
paṭhamajjhānasamāpatti, dutiyajjhānasamāpatti, tatiyajjhānasamāpatti, catutthajjhānasamāpatti, ākāsānañcāyatanasamāpatti, viññāṇañcāyatanasamāpatti, ākiñcaññāyatanasamāpatti, nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti, saññāvedayitanirodhasamāpatti.
สงฺกิเลสนฺติ หานภาคิโย ธมฺโม ฯ✎ ร่าง
“Saṅkilesan”ti hānabhāgiyo dhammo.
โวทานนฺติ
วิเสสภาคิโย ธมฺโม ฯ✎ ร่าง
“Vodānan”ti visesabhāgiyo dhammo.
วุฏฺฐานนฺติ✎ ร่าง
“Vuṭṭhānan”ti.
โวทานมฺปิ วุฏฺฐานํ ตมฺหา ตมฺหา
สมาธิมฺหา วุฏฺฐานมฺปิ วุฏฺฐานนฺติ✎ ร่าง
Vodānampi vuṭṭhānaṁ, tamhā tamhā samādhimhā vuṭṭhānampi vuṭṭhānanti.
ยา ตตฺถ ปญฺญา ปชานนา
ฯเปฯ อโมโห ธมฺมวิจโย สมฺมาทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Yā tattha paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
อิทํ ตถาคตสฺส ฌานวิโมกฺข-
สมาธิสมาปตฺตีนํ สงฺกิเลสํ โวทานํ วุฏฺฐานํ ยถาภูตํ ญาณํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ tathāgatassa jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṁ saṅkilesaṁ vodānaṁ vuṭṭhānaṁ yathābhūtaṁ ñāṇaṁ.