เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 891

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๙๑] ผู้เสมอเขา สำคัญตนว่าเลวกว่าเขา เป็นไฉน บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้เสมอเขา ถือตนว่าเลวกว่าคนอื่นๆ โดย เหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ โดยชาติ โดยโคตร โดยความเป็นลูกผู้มีสกุล ฯลฯ เขาอาศัยการถือตนว่าเลวกว่าคนอื่นๆ เช่นนั้นแล้วดูหมิ่นตน ความดูหมิ่นตน กิริยา ที่ดูหมิ่นตน สภาพที่ดูหมิ่นตน ความเกลียดตน กิริยาที่เกลียดตนยิ่ง สภาพที่ ดูหมิ่นตน ความดูถูกตน ความดูถูกตนว่าต่ำช้า ความดูแคลนตน อันใด มี ลักษณะเช่นว่านี้ นี้เรียกว่า ผู้เสมอเขา สำคัญตนว่าเลวกว่าเขา

vb17:54.1 #

ตตฺถ กตโม สทิสสฺส หีโนหมสฺมีติ มาโน✎ ร่าง

Tattha katamo sadisassa hīnohamasmīti māno?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.408

vb17:54.2 #

อิเธกจฺโจ สทิโส โหติ ชาติยา วา โคตฺเตน วา โกลปุตฺติเยน วา ฯเปฯ อญฺญตรญฺญตเรน วตฺถุนา ปเรหิ หีนํ อตฺตานํ ทหติ✎ ร่าง

Idhekacco sadiso hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā …pe… aññataraññatarena vatthunā parehi hīnaṁ attānaṁ dahati;

vb17:54.3 #

โส ตํ นิสฺสาย โอมานํ ชปฺเปติ✎ ร่าง

so taṁ nissāya omānaṁ jappeti.

vb17:54.4 #

โย เอวรูโป โอมาโน โอมญฺญนา โอมญฺญิตตฺตํ หีฬนา โอหีฬนา โอหีฬิตตฺตํ อตฺตุญฺญา อตฺตาวญฺญา อตฺตปริภโว✎ ร่าง

Yo evarūpo omāno omaññanā omaññitattaṁ hīḷanā ohīḷanā ohīḷitattaṁ attuññā attavaññā attaparibhavo—

vb17:54.5 #

อยํ วุจฺจติ สทิสสฺส หีโนหมสฺมีติ มาโน ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “sadisassa hīnohamasmīti māno”.