เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 894

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๙๔] ผู้เลวกว่าเขา สำคัญตนว่าเลวกว่าเขา เป็นไฉน บุคคลบางคนในโลกนี้ ถือตนว่าเลวกว่าคนอื่นๆ โดยเหตุอย่างใดอย่าง หนึ่ง คือ โดยชาติ โดยโคตร โดยความเป็นลูกผู้มีสกุล ฯลฯ เขาอาศัยการถือ ตนว่าเลวกว่าคนอื่นๆ เช่นนั้นแล้วดูหมิ่นตน ความดูหมิ่นตน กิริยาที่ดูหมิ่นตน สภาพที่ดูหมิ่นตน ความเกลียดตน กิริยาที่เกลียดตน สภาพที่เกลียดตนยิ่ง ความดูถูกตน ความดูถูกตนว่าต่ำช้า ความดูแคลนตน อันใด มีลักษณะเช่นว่า นี้ นี้เรียกว่า ผู้เลวกว่าเขา สำคัญตนว่าเลวกว่าเขา

vb17:57.1 #

ตตฺถ กตโม หีนสฺส หีโนหมสฺมีติ มาโน✎ ร่าง

Tattha katamo hīnassa hīnohamasmīti māno?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.409 · พุทธชยันตี 43.208

vb17:57.2 #

อิเธกจฺโจ หีโน โหติ ชาติยา วา โคตฺเตน วา โกลปุตฺติเยน วา ฯเปฯ อญฺญตรญฺญตเรน วตฺถุนา ปเรหิ หีนํ อตฺตานํ ทหติ✎ ร่าง

Idhekacco hīno hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā …pe… aññataraññatarena vatthunā parehi sadisaṁ attānaṁ dahati;

vb17:57.3 #

โส ตํ นิสฺสาย โอมานํ ชปฺเปติ✎ ร่าง

so taṁ nissāya omānaṁ jappeti.

vb17:57.4 #

โย เอวรูโป โอมาโน โอมญฺญนา โอมญฺญิตตฺตํ หีฬนา โอหีฬนา โอหีฬิตตฺตํ อตฺตุญฺญา อตฺตาวญฺญา อตฺตปริภโว✎ ร่าง

Yo evarūpo omāno omaññanā omaññitattaṁ hīḷanā ohīḷanā ohīḷitattaṁ attuññā attavaññā attaparibhavo—

vb17:57.5 #

อยํ วุจฺจติ หีนสฺส หีโนหมสฺมีติ มาโน ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “hīnassa hīnohamasmīti māno”.