เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 893

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๙๓] ผู้เลวกว่าเขา สำคัญตนว่าเสมอเขา เป็นไฉน บุคคลบางคนในโลกนี้ เป็นผู้เลวกว่าเขา ถือตนว่าเสมอกับคนอื่นๆ โดยเหตุอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ โดยชาติ โดยโคตร โดยความเป็นลูกผู้มีสกุล ฯลฯ เขาอาศัยการถือตนว่าเสมอกับคนอื่นๆ เช่นนั้นแล้วถือตัว ความถือตัว กิริยาที่ถือ ตัว สภาพที่ถือตัว การยกตน การเทอดตน การเชิดชูตนดุจธง การยกตนขึ้น ความที่จิตต้องการเป็นดุจธง อันใด มีลักษณะเช่นว่านี้ นี้เรียกว่า ผู้เลวกว่าเขา สำคัญตนว่าเสมอเขา

vb17:56.1 #

ตตฺถ กตโม หีนสฺส สทิโสหมสฺมีติ มาโน✎ ร่าง

Tattha katamo hīnassa sadisohamasmīti māno?

อ้างอิงPTS 355

vb17:56.2 #

อิเธกจฺโจ หีโน โหติ ชาติยา วา โคตฺเตน วา โกลปุตฺติเยน วา ฯเปฯ อญฺญตรญฺญตเรน วตฺถุนา ปเรหิ สทิสํ อตฺตานํ ทหติ✎ ร่าง

Idhekacco hīno hoti jātiyā vā gottena vā kolaputtiyena vā …pe… aññataraññatarena vatthunā parehi sadisaṁ attānaṁ dahati;

vb17:56.3 #

โส ตํ นิสฺสาย มานํ ชปฺเปติ✎ ร่าง

so taṁ nissāya mānaṁ jappeti.

vb17:56.4 #

โย เอวรูโป มาโน มญฺญนา มญฺญิตตฺตํ อุณฺณติ อุณฺณาโม ธโช สมฺปคฺคาโห เกตุกมฺยตา จิตฺตสฺส✎ ร่าง

Yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnāmo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—

vb17:56.5 #

อยํ วุจฺจติ หีนสฺส สทิโสหมสฺมีติ มาโน✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “hīnassa sadisohamasmīti māno”.