เล่ม ๓๕ — อภิธรรมปิฎก ธัมมสังคณี ข้อ 910

เนื้อความทั้งข้อ

[๙๑๐] อิสสา ความริษยา เป็นไฉน ความริษยา กิริยาที่ริษยา สภาพที่ริษยา ความเกียดกัน กิริยาที่เกียดกัน สภาพที่เกียดกัน ในลาภ สักการะ การทำความเคารพ ความนับถือ การกราบ ไหว้ และการบูชา ของผู้อื่น อันใด นี้เรียกว่า อิสสา ความริษยา มัจฉริยะ ความตระหนี่ เป็นไฉน มัจฉริยะ ความตระหนี่ ๕ อย่าง คือ ความตระหนี่ที่อยู่ ความตระหนี่ ตระกูล ความตระหนี่ลาภ ความตระหนี่วรรณะและความตระหนี่ธรรม ความตระหนี่ กิริยาที่ตระหนี่ สภาพที่ตระหนี่ ความหวงแหน ความเหนียวแน่น ความปกปิด ความไม่เอาใจใส่ อันใด มีลักษณะเช่นว่านี้ นี้เรียกว่า มัจฉริยะ ความตระหนี่

vb17:76.1 #

ตตฺถ กตมา อิสฺสา✎ ร่าง

Tattha katamā issā?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 114.413

vb17:76.2 #

ยา ปรลาภสกฺการครุการมานนวนฺทน- ปูชนาสุ อิสฺสา อิสฺสายนา อิสฺสายิตตฺตํ อุสูยา อุสูยนา อุสูยิตตฺตํ✎ ร่าง

Yā paralābhasakkāragarukāramānanavandanapūjanāsu issā issāyanā issāyitattaṁ usūyā usūyanā usūyitattaṁ—

vb17:76.3 #

อยํ วุจฺจติ อิสฺสา ฯ✎ ร่าง

ayaṁ vuccati “issā”.

vb17:77.1 #

ตตฺถ กตมํ มจฺฉริยํ✎ ร่าง

Tattha katamaṁ macchariyaṁ?

vb17:77.2 #

ปญฺจ มจฺฉริยานิ✎ ร่าง

Pañca macchariyāni—

vb17:77.3 #

อาวาสมจฺฉริยํ กุลมจฺฉริยํ ลาภมจฺฉริยํ วณฺณมจฺฉริยํ ธมฺมมจฺฉริยํ✎ ร่าง

āvāsamacchariyaṁ, kulamacchariyaṁ, lābhamacchariyaṁ, vaṇṇamacchariyaṁ, dhammamacchariyaṁ.

vb17:77.4 #

ยํ เอวรูปํ มจฺเฉรํ มจฺฉรายนา มจฺฉรายิตตฺตํ เววิจฺฉํ กทริยํ กฏุกญฺจุกตา อคฺคหิตตฺตํ จิตฺตสฺส✎ ร่าง

Yaṁ evarūpaṁ maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā aggahitattaṁ cittassa—

vb17:77.5 #

อิทํ วุจฺจติ มจฺฉริยํ ฯ✎ ร่าง

idaṁ vuccati “macchariyaṁ”.