เนื้อความทั้งข้อ
[๑๑๕] ส. บัญญัติบุคคลขึ้นในเพราะจิตแต่ละดวง หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลในเพราะจิตแต่ละดวง ย่อมเกิด แก่ ตาย จุติ และ อุปบัติ หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ส. เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่า บุคคลนั้น หรือว่าบุคคลอื่น
หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่า เด็กชาย หรือว่าเด็กหญิง หรือ?
ป. พึงกล่าวได้
ส. ท่านจงรับรู้นิคหะ, หากว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่า
บุคคลนั้นหรือว่าบุคคลอื่น ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึง
กล่าวว่าเด็กชาย หรือว่าเด็กหญิง, ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒
เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่าบุคคลนั้น หรือว่าบุคคลอื่น แต่พึงกล่าวได้ว่าเด็กชาย หรือว่าเด็กหญิง
ดังนี้ ผิด, ก็หรือหากว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น พึงกล่าวได้ว่าเด็กชายหรือว่าเด็กหญิง ด้วย
เหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น พึงกล่าวได้ว่า บุคคลนั้นหรือว่าบุคคลอื่น,
ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่า บุคคลนั้น
หรือว่าบุคคลอื่น แต่พึงกล่าวว่าเด็กชายหรือเด็กหญิงดังนี้ ผิด
จิตฺเต จิตฺเต ปุคฺคลสฺส ปญฺญตฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Citte citte puggalassa paññattīti?
อ้างอิงPTS 42 · สยามรัฐ 37.54 · พุทธชยันตี 44.118
จิตฺเต จิตฺเต ปุคฺคโล ชายติ ชิยฺยติ มิยฺยติ จวติ อุปปชฺชตีติ ฯ✎ ร่าง
Citte citte puggalo jāyati jīyati mīyati cavati upapajjatīti?
น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ✎ ร่าง
Na hevaṁ vattabbe …pe…
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ
โสติ วา อญฺโญติ วาติ ฯ✎ ร่าง
dutiye citte uppanne na vattabbaṁ soti vā aññoti vāti?
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน
น วตฺตพฺพํ กุมารโกติ วา กุมาริกาติ วาติ ฯ✎ ร่าง
Dutiye citte uppanne na vattabbaṁ kumārakoti vā kumārikāti vāti?
วตฺตพฺพํ ฯ✎ ร่าง
Vattabbaṁ.
อาชานาหิ นิคฺคหํ✎ ร่าง
Ājānāhi niggahaṁ.
หญฺจิ ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน น
วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
โสติ วา อญฺโญติ วา เตน วต เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
“soti vā aññoti vā”, tena vata re vattabbe—
ทุติเย จิตฺเต
อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
“dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
กุมารโกติ วา กุมาริกาติ วาติ ยํ ตตฺถ วเทสิ
วตฺตพฺเพ โข ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ โสติ วา อญฺโญติ
วา ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ กุมารโกติ วา กุมาริกาติ
วาติ มิจฺฉา
{๑๑๕.๒} หญฺจิ วา ปน ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ
กุมารโกติ วา กุมาริกาติ วา เตน วต เร วตฺตพฺเพ ทุติเย
จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ โสติ วา อญฺโญติ วาติ✎ ร่าง
‘kumārakoti vā kumārikāti vā’”ti.
ยํ ตตฺถ
วเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tattha vadesi—
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
“vattabbe kho—
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
‘dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
โสติ
วา อญฺโญติ วา ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
กุมารโกติ วา
กุมาริกาติ วาติ มิจฺฉา ฯ✎ ร่าง
kumārakoti vā kumārikāti vā’”ti micchā.
—
Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
—
“kumārakoti vā kumārikā”ti vā, tena vata re vattabbe—
—
“dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
—
‘soti vā aññoti vā’”ti.
—
‘dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
—
soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
—
kumārakoti vā kumārikāti vā’”ti micchā.