เนื้อความทั้งข้อ
[๑๑๖] ส. เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่าบุคคลนั้น หรือว่าบุคคลอื่น
หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่าสตรี หรือว่าบุรุษ ... ว่า
คฤหัสถ์ หรือว่าบรรพชิต ... ว่าเทวดา หรือว่ามนุษย์ หรือ?
ป. พึงกล่าวได้
ส. ท่านจงรับรู้นิคหะ, หากว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่า
บุคคลนั้น หรือบุคคลอื่น ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึง
กล่าวว่าเทวดา หรือว่ามนุษย์, ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึง
กล่าวว่าบุคคลนั้น หรือบุคคลอื่น แต่พึงกล่าวได้ว่าเทวดา หรือว่ามนุษย์ดังนี้ ผิด, ก็หรือหาก
ว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น พึงกล่าวได้ว่าเทวดา หรือว่ามนุษย์ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้อง
กล่าวว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น พึงกล่าวได้ว่าบุคคลนั้น หรือว่าบุคคลอื่น, ที่ท่านกล่าวใน
ปัญหานั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า เมื่อจิตดวงที่ ๒ เกิดขึ้น ไม่พึงกล่าวว่าบุคคลนั้น หรือว่าบุคคล
อื่น แต่พึงกล่าวได้ว่าเทวดา หรือว่ามนุษย์ ดังนี้ ผิด ฯลฯ
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
อ้างอิงพุทธชยันตี 44.120
โสติ วา อญฺโญติ
วาติ ฯ✎ ร่าง
“soti vā aññoti vā”ti?
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
อิตฺถีติ
วา ปุริโสติ วา คหฏฺโฐติ วา ปพฺพชิโตติ วา เทโวติ วา มนุสฺโสติ
วาติ ฯ✎ ร่าง
“itthīti vā purisoti vā gahaṭṭhoti vā pabbajitoti vā devoti vā manussoti vā”ti?
วตฺตพฺพํ ฯ✎ ร่าง
Vattabbaṁ.
อาชานาหิ นิคฺคหํ✎ ร่าง
Ājānāhi niggahaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 37.55 · ฉัฏฐสังคายนา 116.44
หญฺจิ ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน
น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Hañci dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
โสติ วา อญฺโญติ วา เตน วต เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
“soti vā aññoti vā”, tena vata re vattabbe—
ทุติเย
จิตฺเต อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
“dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
เทโวติ วา มนุสฺโสติ วาติ✎ ร่าง
‘devoti vā manussoti vā’”ti.
ยํ ตตฺถ
วเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tattha vadesi—
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
“vattabbe kho—
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
‘dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
โสติ
วา อญฺโญติ วา ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
เทโวติ วา
มนุสฺโสติ วาติ มิจฺฉา✎ ร่าง
devoti vā manussoti vā’”ti micchā.
หญฺจิ วา ปน ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Hañci vā pana dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
เทโวติ
วา มนุสฺโสติ วา เตน วต เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
“devoti vā manussoti vā”, tena vata re vattabbe—
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
“dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
โสติ วา อญฺโญติ วาติ✎ ร่าง
‘soti vā aññoti vā’”ti.
ยํ ตตฺถ วเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tattha vadesi—
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
“vattabbe kho—
ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน
น วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
‘dutiye citte uppanne na vattabbaṁ—
โสติ วา อญฺโญติ วา ทุติเย จิตฺเต อุปฺปนฺเน วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
soti vā aññoti vā, dutiye citte uppanne vattabbaṁ—
เทโวติ
วา มนุสฺโสติ วาติ มิจฺฉา ฯเปฯ✎ ร่าง
devoti vā manussoti vā’”ti micchā …pe….