เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๑๘๗] ส. ท่านหยั่งเห็นบุคคลโดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาค มีปกติตรัสคำจริง ตรัสสมกาล ตรัสเรื่องที่เป็นจริง
ตรัสถูกต้อง ตรัสไม่ผิด ตรัสไม่คลาดเคลื่อน มิใช่หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อตนก็ดีมีอยู่ พึงมีคำ
พูดว่า ของที่เนื่องกับตนของเราหรือ ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า
อย่างนั้นพระพุทธเจ้าข้า ตรัสว่า เมื่อของที่เนื่องกับตนก็ดีมีอยู่ พึงมี
คำพูดว่า ตนของเราหรือ กราบทูลว่า อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า
ตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย เมื่อทั้งตนและของที่เนื่องกับตนจะหยั่งเห็น
ไม่ได้ โดยความเป็นของจริง โดยความเป็นของแท้ เหตุเป็นที่ตั้ง
แห่งทิฏฐิว่า โลกก็อันนั้น ตนก็อันนั้น เรานั้นละไปแล้ว จักเป็นผู้
เที่ยง ยั่งยืน คงที่ มีอันไม่แปรไปเป็นธรรมดา จักตั้งอยู่อย่างนั้น
เทียวคงที่เสมอไป ดังนี้ ก็เป็นธรรมของคนพาลบริบูรณ์สิ้นเชิง มิใช่
หรือ กราบทูลว่า ไม่พึงเป็นอะไรๆ อื่นพระพุทธเจ้าข้า เป็นธรรมของ
คนพาลบริบูรณ์สิ้นเชิงทีเดียว พระพุทธเจ้าข้า ดังนี้ ๒- เป็นสูตรมีอยู่
จริง มิใช่หรือ?
@๑. ขุ. ป. ข้อ ๖๓๓ หน้า ๕๕๐
@๒. ม. มู. ข้อ ๖๘๔ หน้า ๒๗๕
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ก็ไม่พึงกล่าวว่า หยั่งเห็นบุคคลได้โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์
นะสิ
▴ ย่อ
ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ ฯ✎ ร่าง
Puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti?
อ้างอิง สยามรัฐ 37.82 · พุทธชยันตี 44.184
นนุ ภควา สจฺจวาที กาลวาที ภูตวาที ตถวาที อวิตถวาที
อนญฺญถวาทีติ ฯ✎ ร่าง
Nanu bhagavā saccavādī kālavādī bhūtavādī tathavādī avitathavādī anaññathavādīti?
วุตฺตํ ภควตา✎ ร่าง
Vuttaṁ bhagavatā—
อตฺตนิ วา ภิกฺขเว สติ
อตฺตนิยํ เมติ อสฺสาติ✎ ร่าง
“attani vā, bhikkhave, sati ‘attaniyaṁ me’ti assā”ti?
เอวํ ภนฺเต✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante”.
อตฺตนิเย วา ภิกฺขเว สติ
อตฺตา เมติ อสฺสาติ✎ ร่าง
“Attaniye vā, bhikkhave, sati ‘attā me’ti assā”ti?
เอวํ ภนฺเต✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante”.
อตฺตนิ จ ภิกฺขเว อตฺตนิเย จ
สจฺจโต เถตโต อนุปลพฺภิยมาเน ยมิทํ ทิฏฺฐิฏฺฐานํ โส โลโก โส
อตฺตา โส เปจฺจ ภวิสฺสามิ นิจฺโจ ธุโว สสฺสโต อวิปริณามธมฺโม
สสฺสติสมํ ตเถว ฐสฺสามีติ✎ ร่าง
“Attani ca, bhikkhave, attaniye ca saccato thetato anupalabbhiyamāne yampidaṁ diṭṭhiṭṭhānaṁ so loko so attā so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo, sassatisamaṁ tatheva ṭhassāmīti—
นนฺวายํ ภิกฺขเว เกวโล ปริปูโร
พาลธมฺโมติ✎ ร่าง
‘nanvāyaṁ, bhikkhave, kevalo paripūro bāladhammo’”ti?
กิญฺจิ โน สิยา ภนฺเต เกวโล หิ ภนฺเต ปริปูโร
@เชิงอรรถ: ๑ ขุ. ป. ๔๓๓ ฯ
พาลธมฺโมติ✎ ร่าง
“Kiñhi no siyā, bhante, kevalo hi, bhante, paripūro bāladhammo”ti.
อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ ฯ✎ ร่าง
Attheva suttantoti?
เตน หิ น
วตฺตพฺพํ✎ ร่าง
Tena hi na vattabbaṁ—
ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ ฯ✎ ร่าง
“puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.