เล่ม ๓๗ — อภิธรรมปิฎก ธาตุกถา–ปุคคลปัญญัตติ ข้อ 380

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๘๐] ส. อนาคตมีอยู่ หรือ? ป. ถูกแล้ว ส. สิ่งที่มีอยู่เป็นอนาคต หรือ? ป. สิ่งที่มีอยู่ เป็นอนาคตก็มี ไม่เป็นอนาคตก็มี ส. ท่านจงรับรู้นิคหะ, หากว่าอนาคตมีอยู่ สิ่งที่มีอยู่ เป็นอนาคตก็มี ไม่ เป็นอนาคตก็มี ด้วยเหตุนั้น อนาคตก็ไม่เป็นอนาคต สิ่งที่ไม่ใช่อนาคต ก็เป็นอนาคต, ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า อนาคตมีอยู่ สิ่งที่มีอยู่ เป็นอนาคตก็มี ไม่เป็นอนาคตก็มี ด้วยเหตุนั้น อนาคตก็ไม่ เป็นอนาคต สิ่งที่ไม่ใช่อนาคตก็เป็นอนาคต ดังนี้ผิด, แต่ถ้าไม่พึง กล่าวว่า อนาคตไม่เป็นอนาคต สิ่งที่ไม่ใช่อนาคตเป็นอนาคต ก็ต้อง ไม่กล่าวว่า อนาคตมีอยู่ สิ่งที่มีอยู่ เป็นอนาคตก็มี ไม่เป็นอนาคตก็มี, ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า อนาคตมีอยู่ สิ่งที่มีอยู่ เป็นอนาคตก็มี ไม่เป็นอนาคตก็มี ด้วยเหตุนั้น อนาคตก็ไม่เป็นอนาคต สิ่งที่ไม่ใช่อนาคตก็เป็นอนาคต ดังนี้ผิด

kv1.6:81.1 #

อนาคตํ อตฺถีติ ฯ✎ ร่าง

Anāgataṁ atthīti?

kv1.6:81.2 #

อามนฺตา ฯ✎ ร่าง

Āmantā.

kv1.6:81.3 #

อตฺถิ อนาคตนฺติ ฯ✎ ร่าง

Atthi anāgatanti?

kv1.6:81.4 #

อตฺถิ สิยา อนาคตํ สิยา นฺวานาคตนฺติ ฯ✎ ร่าง

Atthi siyā anāgataṁ, siyā nvānāgatanti.

kv1.6:82.1 #

อาชานาหิ นิคฺคหํ✎ ร่าง

Ājānāhi niggahaṁ.

อ้างอิงสยามรัฐ 37.157 · ฉัฏฐสังคายนา 116.123 · พุทธชยันตี 44.362

kv1.6:82.2 #

หญฺจิ อนาคตํ อตฺถิ อตฺถิ สิยา อนาคตํ สิยา นฺวานาคตํ เตน อนาคตํ นฺวานาคตํ นฺวานาคตํ อนาคตนฺติ✎ ร่าง

Hañci anāgataṁ atthi atthi siyā anāgataṁ siyā nvānāgataṁ, tenānāgataṁ nvānāgataṁ, nvānāgataṁ anāgatanti.

kv1.6:82.3 #

ยํ ตตฺถ วเทสิ✎ ร่าง

Yaṁ tattha vadesi—

kv1.6:82.4 #

วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง

“vattabbe kho—

kv1.6:82.5 #

อนาคตํ อตฺถิ อตฺถิ สิยา อนาคตํ สิยา นฺวานาคตํ เตน อนาคตํ นฺวานาคตํ นฺวานาคตํ อนาคตนฺติ มิจฺฉา✎ ร่าง

‘anāgataṁ atthi atthi siyā anāgataṁ, siyā nvānāgataṁ, tenānāgataṁ nvānāgataṁ, nvānāgataṁ anāgatan’”ti micchā.

kv1.6:83.1 #

โน เจ ปน อนาคตํ นฺวานาคตํ นฺวานาคตํ อนาคตนฺติ โน วต เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง

No ce panānāgataṁ nvānāgataṁ nvānāgataṁ anāgatanti, no ca vata re vattabbe—

kv1.6:83.2 #

อนาคตํ อตฺถิ อตฺถิ สิยา อนาคตํ สิยา นฺวานาคตนฺติ✎ ร่าง

“anāgataṁ atthi atthi siyā anāgataṁ, siyā nvānāgatan”ti.

kv1.6:83.3 #

ยํ ตตฺถ วเทสิ✎ ร่าง

Yaṁ tattha vadesi—

kv1.6:83.4 #

วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง

“vattabbe kho—

kv1.6:83.5 #

อนาคตํ อตฺถิ อตฺถิ สิยา อนาคตํ สิยา นฺวานาคตํ เตน อนาคตํ นฺวานาคตํ นฺวานาคตํ อนาคตนฺติ มิจฺฉา ฯ✎ ร่าง

‘anāgataṁ atthi atthi siyā anāgataṁ, siyā nvānāgataṁ, tenānāgataṁ nvānāgataṁ, nvānāgataṁ anāgatan’”ti micchā.