เนื้อความทั้งข้อ
[๔] ป. หากนิคหะที่เราทำแก่ท่านนี้ เป็นนิคหะชั่วไซร้ ท่านจงเห็นอย่างเดียวกัน
นั่นแหละในนิคหะที่ท่านได้ทำแก่เรา ในกรณีว่า พึงกล่าวได้ว่า ข้าพเจ้าหยั่งเห็นบุคคล โดย
สัจฉิกัตถปรมัตถ์ แต่ไม่พึงกล่าวว่า สภาวะใด เป็นสัจฉิกัตถะ เป็นปรมัตถะ ข้าพเจ้าหยั่งเห็น
บุคคลนั้น ตามสภาวะนั้น โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ ก็เราผู้ปฏิญาณอยู่ข้างรับรองบุคคลอย่างนี้ ด้วย
ปฏิญญานี้ อันท่านไม่พึงนิคหะอย่างนี้ ดังนั้น ท่านนิคหะเรา เราจึงถูกนิคหะชั่วเทียว คือนิคหะ
ว่า หากว่า ท่านหยั่งเห็นบุคคล โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า สภาวะ
ใด เป็นสัจฉิกัตถะ เป็นปรมัตถะ ข้าพเจ้าหยั่งเห็นบุคคลนั้น ตามสภาวะนั้น โดยสัจฉิกัตถ-
*ปรมัตถ์ ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า ข้าพเจ้าหยั่งเห็นบุคคล โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์
แต่ไม่พึงกล่าวว่า สภาวะใด เป็นสัจฉิกัตถะ เป็นปรมัตถะ ข้าพเจ้าหยั่งเห็นบุคคลนั้น ตาม
สภาวะนั้น โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ ดังนี้ ผิด, แต่ถ้าไม่พึงกล่าวว่า สภาวะใด เป็นสัจฉิกัตถะ
เป็นปรมัตถะ ข้าพเจ้าหยั่งเห็นบุคคลนั้น ตามสภาวะนั้น โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์, ก็ต้องไม่กล่าว
ว่า ข้าพเจ้าหยั่งเห็นบุคคล โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า ข้าพเจ้าหยั่ง
เห็นบุคคล โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ แต่ไม่พึงกล่าวว่า สภาวะใด เป็นสัจฉิกัตถะ เป็นปรมัตถะ
ข้าพเจ้าหยั่งเห็นบุคคลนั้น ตามสภาวะนั้น โดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ ดังนี้ นี้เป็นความผิดของท่าน
เอเส เจ ทุนฺนิคฺคหิเต เหวเมว ตตฺถ ทกฺข✎ ร่าง
Ese ce dunniggahite hevamevaṁ tattha dakkha.
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
Vattabbe kho—
ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐน โน จ วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
“puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena”, no ca vattabbe—
โย
สจฺฉิกฏฺโฐ ปรมฏฺโฐ ตโต โส ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ✎ ร่าง
“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
โน จ มยํ ตยา ตตฺถ เหตาย ปฏิญฺญาย เหวํ ปฏิชานนฺตา เหวํ
นิคฺคเหตพฺพา✎ ร่าง
No ca mayaṁ tayā tattha hetāya paṭiññāya hevaṁ paṭijānantā hevaṁ niggahetabbā.
อถ มํ นิคฺคณฺหาสิ✎ ร่าง
Atha maṁ niggaṇhāsi.
ทุนฺนิคฺคหิตาว โหม✎ ร่าง
Dunniggahitā ca homa.
หญฺจิ ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐน เตน วต
เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
Hañci puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena, tena vata re vattabbe—
อ้างอิงพุทธชยันตี 44.10
โย สจฺฉิกฏฺโฐ ปรมฏฺโฐ ตโต โส ปุคฺคโล อุปลพฺภติ
สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ✎ ร่าง
“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
ยํ ตตฺถ วเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tattha vadesi—
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
“vattabbe kho—
ปุคฺคโล
อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐน โน จ วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe—
โย สจฺฉิกฏฺโฐ
ปรมฏฺโฐ ตโต โส ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ
มิจฺฉา✎ ร่าง
‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti micchā.
โน เจ ปน วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
No ce pana vattabbe—
อ้างอิงสยามรัฐ 37.4 · ฉัฏฐสังคายนา 116.4
โย สจฺฉิกฏฺโฐ ปรมฏฺโฐ ตโต
โส ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ โน วต เร
วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
“yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti, no ca vata re vattabbe—
ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ✎ ร่าง
“puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā”ti.
ยํ ตตฺถ
วเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tattha vadesi—
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
“vattabbe kho—
ปุคฺคโล อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐน
โน จ วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
‘puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthena’, no ca vattabbe—
โย สจฺฉิกฏฺโฐ ปรมฏฺโฐ ตโต โส ปุคฺคโล
อุปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ อิทํ เต มิจฺฉา ฯ✎ ร่าง
‘yo saccikaṭṭho paramattho, tato so puggalo upalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenā’”ti idaṁ te micchā.
อุปนยนจตุกฺกํ
[๔]- วต เร วตฺตพฺเพ
อตีตา อวิปกฺกวิปากา ธมฺมา นิรุทฺธา เต อตฺถีติ ฯ✎ ร่าง
Upanayanacatukkaṁ.