เล่ม ๓๗ — อภิธรรมปิฎก ธาตุกถา–ปุคคลปัญญัตติ ข้อ 56

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๖] ป. ท่านไม่หยั่งเห็นบุคคลโดยสัจฉิกัตถปรมัตถ์ หรือ ฯลฯ ส. ถูกแล้ว ป. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตน มีอยู่ ดังนี้ หรือ? ส. ถูกแล้ว ป. รูปเป็นบุคคลหรือ? ส. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ป. ท่านจงรับรู้ปฏิกรรม, หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า บุคคลผู้ปฏิบัติ เพื่อเกื้อกูลตน มีอยู่ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า รูปเป็นบุคคล, ที่ท่านกล่าวในปัญหา นั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตน มีอยู่ แต่ ไม่พึงกล่าวว่า รูปเป็นบุคคลดังนี้ผิด, แต่ถ้าไม่พึงกล่าวว่า รูปเป็นบุคคล ก็ต้องไม่กล่าวว่า พระ ผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตน มีอยู่, ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า พึง กล่าวได้ว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสไว้ว่า บุคคลผู้ปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลตน มีอยู่ แต่ไม่พึงกล่าวว่า รูปเป็นบุคคล ดังนี้ ผิด ฯลฯ

kv1.1:117.1 #

ปุคฺคโล นูปลพฺภติ สจฺฉิกฏฺฐปรมฏฺเฐนาติ ฯ✎ ร่าง

Puggalo nupalabbhati saccikaṭṭhaparamatthenāti?

อ้างอิงพุทธชยันตี 44.70

kv1.1:117.2 #

อามนฺตา ฯ✎ ร่าง

Āmantā.

kv1.1:117.3 #

วุตฺตํ ภควตา✎ ร่าง

Vuttaṁ bhagavatā—

kv1.1:117.4 #

อตฺถิ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโนติ ฯ✎ ร่าง

“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”ti?

kv1.1:117.5 #

อามนฺตา ฯ✎ ร่าง

Āmantā.

kv1.1:117.6 #

รูปํ ปุคฺคโลติ ฯ✎ ร่าง

Rūpaṁ puggaloti?

kv1.1:117.7 #

น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯ✎ ร่าง

Na hevaṁ vattabbe.

kv1.1:118.1 #

อาชานาหิ ปฏิกมฺมํ✎ ร่าง

Ājānāhi paṭikammaṁ.

kv1.1:118.2 #

หญฺจิ วุตฺตํ ภควตา✎ ร่าง

Hañci vuttaṁ bhagavatā—

kv1.1:118.3 #

อตฺถิ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน เตน วต เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง

“atthi puggalo attahitāya paṭipanno”, tena vata re vattabbe—

kv1.1:118.4 #

รูปํ ปุคฺคโลติ ยํ ตตฺถ วเทสิ วตฺตพฺเพ โข วุตฺตํ ภควตา อตฺถิ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน จ วตฺตพฺเพ รูปํ ปุคฺคโลติ มิจฺฉา {๕๖.๒} โน เจ ปน วตฺตพฺเพ รูปํ ปุคฺคโลติ โน วต เร วตฺตพฺเพ วุตฺตํ ภควตา อตฺถิ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโนติ✎ ร่าง

“rūpaṁ puggalo”ti.

kv1.1:118.5 #

ยํ ตตฺถ วเทสิ✎ ร่าง

Yaṁ tattha vadesi—

kv1.1:118.6 #

วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง

“vattabbe kho—

kv1.1:118.7 #

วุตฺตํ ภควตา✎ ร่าง

‘vuttaṁ bhagavatā—

kv1.1:118.8 #

อตฺถิ ปุคฺคโล อตฺตหิตาย ปฏิปนฺโน โน จ วตฺตพฺเพ✎ ร่าง

atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—

kv1.1:118.9 #

รูปํ ปุคฺคโลติ มิจฺฉา ฯ✎ ร่าง

‘rūpaṁ puggaloti’” micchā.

kv1.1:119.1 #

—

No ce pana vattabbe—

kv1.1:119.2 #

—

“rūpaṁ puggalo”ti, no ca vata re vattabbe—

kv1.1:119.3 #

—

“vuttaṁ bhagavatā—

kv1.1:119.4 #

—

‘atthi puggalo attahitāya paṭipanno’”ti.

kv1.1:119.5 #

—

Yaṁ tattha vadesi—

kv1.1:119.6 #

—

“vattabbe kho—

kv1.1:119.7 #

—

‘vuttaṁ bhagavatā—

kv1.1:119.8 #

—

atthi puggalo attahitāya paṭipanno’, no ca vattabbe—

kv1.1:119.9 #

เปฯ✎ ร่าง

‘rūpaṁ puggalo’”ti micchā …pe….