เนื้อความทั้งข้อ
[๗๔] ส. บัญญัติว่ากายหรือว่าสรีระก็ดี ว่าสรีระหรือว่ากายก็ดี รวมเพ่งถึงกาย บัญญัติ
ทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บัญญัติว่าบุคคลหรือว่าชีพก็ดี ว่าชีพหรือว่าบุคคลก็ดี รวมเพ่งถึงบุคคล
บัญญัติทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. กายเป็นอื่น บุคคลก็เป็นอื่น หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชีพเป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น
ส. ท่านจงรับรู้นิคหะ, หากว่า บัญญัติว่ากายหรือว่าสรีระก็ดี ว่าสรีระหรือว่า
กายก็ดี รวมเพ่งถึงกาย บัญญัติทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน
เหมือนกัน บัญญัติว่าบุคคลหรือว่าชีพก็ดี ว่าชีพหรือว่าบุคคลก็ดี รวมเพ่งถึงบุคคล บัญญัติทั้ง
สองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน กายเป็นอื่น บุคคล
ก็เป็นอื่น ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า ชีพเป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น, ที่ท่านกล่าวในปัญหา
นั้นว่า พึงกล่าวได้ว่า บัญญัติว่ากายหรือว่าสรีระก็ดี ว่าสรีระหรือกายก็ดี รวมเพ่งถึงกาย บัญญัติ
ทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน บัญญัติว่าบุคคล
หรือว่าชีพก็ดี ว่าชีพหรือบุคคลก็ดี รวมเพ่งถึงบุคคล บัญญัติทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถ
อันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน กายเป็นอื่น บุคคลก็เป็นอื่น แต่ไม่พึงกล่าวว่า ชีพ
เป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น ดังนี้ ผิด, แต่ถ้าไม่พึงกล่าวว่า ชีพเป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น ก็ต้อง
ไม่กล่าวว่า บัญญัติว่ากายหรือว่าสรีระก็ดี ว่าสรีระหรือว่ากายก็ดี รวมเพ่งถึงกาย บัญญัติทั้งสอง
นี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน บัญญัติว่าบุคคลหรือว่า
ชีพก็ดี ว่าชีพหรือว่าบุคคลก็ดี รวมเพ่งถึงบุคคล บัญญัติทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอัน
เดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน กายเป็นอื่น บุคคลก็เป็นอื่น ที่ท่านกล่าวในปัญหานั้นว่า
พึงกล่าวได้ว่า บัญญัติว่ากายหรือว่าสรีระก็ดี ว่าสรีระหรือว่ากายก็ดี รวมเพ่งถึงกาย บัญญัติทั้ง
สองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอันเดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน บัญญัติว่าบุคคลหรือ
ว่าชีพก็ดี ว่าชีพหรือว่าบุคคลก็ดี รวมเพ่งถึงบุคคล บัญญัติทั้งสองนี้ก็อย่างเดียวกัน มีอรรถอัน
เดียวกัน เสมอกัน เท่ากัน เหมือนกัน กายเป็นอื่น บุคคลก็เป็นอื่น แต่ไม่พึงกล่าวว่า ชีพ
เป็นอื่น สรีระก็เป็นอื่น ดังนี้ ผิด ฯลฯ
กาโยติ วา สรีรนฺติ วา สรีรนฺติ วา กาโยติ วา
กายํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเตติ ฯ✎ ร่าง
Kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti?
ปุคฺคโลติ วา ชีโวติ วา ชีโวติ วา ปุคฺคโลติ วา
ปุคฺคลํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเตติ ฯ✎ ร่าง
Puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāteti?
อญฺโญ กาโย อญฺโญ ปุคฺคโลติ ฯ✎ ร่าง
Añño kāyo, añño puggaloti?
อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Aññaṁ jīvaṁ, aññaṁ sarīranti?
น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯ✎ ร่าง
Na hevaṁ vattabbe.
อาชานาหิ นิคฺคหํ✎ ร่าง
Ājānāhi niggahaṁ.
อ้างอิงPTS 27 · สยามรัฐ 37.38 · พุทธชยันตี 44.82
หญฺจิ กาโยติ วา สรีรนฺติ วา
สรีรนฺติ วา กาโยติ วา กายํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม
สภาเค ตชฺชาเต ปุคฺคโลติ วา ชีโวติ วา ชีโวติ วา ปุคฺคโลติ วา
ปุคฺคลํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเต
อญฺโญ กาโย อญฺโญ ปุคฺคโล✎ ร่าง
Hañci kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo;
เตน วต เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
tena vata re vattabbe—
อญฺญํ
ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ✎ ร่าง
“aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti.
ยํ ตตฺถ วเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tattha vadesi—
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
“vattabbe kho—
กาโยติ
วา สรีรนฺติ วา สรีรนฺติ วา กาโยติ วา กายํ อปฺปิยํ กริตฺวา
เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเต ปุคฺคโลติ วา ชีโวติ
วา ชีโวติ วา ปุคฺคโลติ วา ปุคฺคลํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส
เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเต อญฺโญ กาโย อญฺโญ ปุคฺคโล
โน จ วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’, no ca vattabbe—
อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ มิจฺฉา✎ ร่าง
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti micchā.
โน เจ ปน วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
No ce pana vattabbe—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 116.32
อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ โน
วต เร วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
“aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran”ti, no ca vata re vattabbe—
กาโยติ วา สรีรนฺติ วา สรีรนฺติ วา กาโยติ วา
กายํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเต
ปุคฺคโลติ วา ชีโวติ วา ชีโวติ วา ปุคฺคโลติ วา ปุคฺคลํ อปฺปิยํ
กริตฺวา เอเส เส เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเต อญฺโญ กาโย
อญฺโญ ปุคฺคโลติ✎ ร่าง
“kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo”ti.
ยํ ตตฺถ วเทสิ✎ ร่าง
Yaṁ tattha vadesi—
วตฺตพฺเพ โข✎ ร่าง
“vattabbe kho—
กาโยติ วา สรีรนฺติ
วา สรีรนฺติ วา กาโยติ วา กายํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส
เอกฏฺเฐ สเม สภาเค ตชฺชาเต ปุคฺคโลติ วา ชีโวติ วา ชีโวติ
วา ปุคฺคโลติ วา ปุคฺคลํ อปฺปิยํ กริตฺวา เอเส เส เอกฏฺเฐ
สเม สภาเค ตชฺชาเต อญฺโญ กาโย อญฺโญ ปุคฺคโล โน จ
วตฺตพฺเพ✎ ร่าง
‘kāyoti vā sarīranti vā, sarīranti vā kāyoti vā, kāyaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, puggaloti vā jīvoti vā, jīvoti vā puggaloti vā, puggalaṁ appiyaṁ karitvā esese ekaṭṭhe same samabhāge tajjāte, añño kāyo añño puggalo’, no ca vattabbe—
อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ มิจฺฉา ฯเปฯ✎ ร่าง
‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti micchā …pe….