เล่ม ๓๘ — อภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ ๑ ข้อ 412

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๑๒] จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด ฆานายตนะ ฯลฯ รูปายตนะ มนายตนะ ธัมมายตนะ เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ? ถูกแล้ว. หรือว่า ธัมมายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น. ธัมมายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ สัตว์ไม่มีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะเคยเกิดขึ้นแล้ว และจักขายตนะก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ya3.2.1:334.1 #

ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส ฆานายตนํ ฯเปฯ รูปายตนํ มนายตนํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ: อามนฺตา ฯ✎ ร่าง

Yassa cakkhāyatanaṁ uppajjati tassa ghānāyatanaṁ …pe… rūpāyatanaṁ … manāyatanaṁ … dhammāyatanaṁ uppajjitthāti? Āmantā.

ya3.2.1:335.1 #

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ✎ ร่าง

Yassa vā pana dhammāyatanaṁ uppajjittha tassa cakkhāyatanaṁ uppajjatīti?

ya3.2.1:336.1 #

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฯ✎ ร่าง

Sabbesaṁ cavantānaṁ acakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ dhammāyatanaṁ uppajjittha, no ca tesaṁ cakkhāyatanaṁ uppajjati. Sacakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ dhammāyatanañca uppajjittha cakkhāyatanañca uppajjati. (Cakkhāyatanamūlakaṁ.)