เล่ม ๓๘ — อภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ ๑ ข้อ 413

เนื้อความทั้งข้อ

[๔๑๓] ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์ใด รูปายตนะ ฯลฯ มนายตนะ ธัมมายตนะ เคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์นั้นหรือ? ถูกแล้ว. หรือว่า ธัมมายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์ใด ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์นั้น. ธัมมายตนะเคยเกิดขึ้นแล้วแก่สัตว์เหล่านั้น คือสัตว์ทั้งหมดที่กำลังจุติอยู่ ซึ่งเป็นสัตว์ ไม่มีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ แต่ฆานายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ ธัมมายตนะ เคยเกิดขึ้นแล้ว และฆานายตนะก็ย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีฆานะ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่.

ya3.2.1:337.1 #

ยสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส รูปายตนํ ฯเปฯ มนายตนํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถาติ: อามนฺตา ฯ✎ ร่าง

Yassa ghānāyatanaṁ uppajjati tassa rūpāyatanaṁ …pe… manāyatanaṁ … dhammāyatanaṁ uppajjitthāti? Āmantā.

ya3.2.1:338.1 #

ยสฺส วา ปน ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ ตสฺส ฆานายตนํ อุปฺปชฺชตีติ✎ ร่าง

Yassa vā pana dhammāyatanaṁ uppajjittha tassa ghānāyatanaṁ uppajjatīti?

ya3.2.1:339.1 #

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนํ อุปฺปชฺชิตฺถ โน จ เตสํ ฆานายตนํ อุปฺปชฺชติ สฆานกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ ธมฺมายตนญฺจ อุปฺปชฺชิตฺถ ฆานายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฯ✎ ร่าง

Sabbesaṁ cavantānaṁ aghānakānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ dhammāyatanaṁ uppajjittha, no ca tesaṁ ghānāyatanaṁ uppajjati. Saghānakānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ dhammāyatanañca uppajjittha ghānāyatanañca uppajjati. (Ghānāyatanamūlakaṁ.)