เล่ม ๓๘ — อภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ ๑ ข้อ 746

เนื้อความทั้งข้อ

[๗๔๖] จักขายตนะย่อมไม่เกิดขึ้นแก่สัตว์ใด โสตายตนะของสัตว์นั้นเคยดับไป แล้วหรือ? ถูกแล้ว. หรือว่า โสตายตนะของสัตว์ใดเคยดับไปแล้ว จักขายตนะของสัตว์นั้นย่อมเกิดขึ้น? โสตายตนะของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งกำลังจุติอยู่ทั้งหมด ซึ่งไม่มีจักขุที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ เคย ดับไปแล้ว แต่จักขายตนะย่อมเกิดขึ้นแก่สัตว์เหล่านั้นก็หาไม่ โสตายตนะของสัตว์เหล่านั้น ซึ่งมีจักขุ ที่กำลังเกิดขึ้นอยู่ เคยดับไปแล้ว และจักขายตนะย่อมเกิดขึ้น. ท่านจำแนก อดีตปุจฉา กับด้วยปัจจุบันไว้ในอุปาทวาร ฉันใด บัณฑิตพึงจำแนก อดีตปุจฉา กับด้วยปัจจุบัน อนุโลมก็ดี ปัจจนียะก็ดี แม้ในอุปาทนิโรธวาร ฉันนั้น.

ya3.2.3:181.1 #

ยสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ ตสฺส โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถาติ: อามนฺตา ฯ✎ ร่าง

Yassa cakkhāyatanaṁ uppajjati tassa sotāyatanaṁ nirujjhitthāti? Āmantā.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 117.266

ya3.2.3:182.1 #

ยสฺส วา ปน โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ ตสฺส จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชตีติ✎ ร่าง

Yassa vā pana sotāyatanaṁ nirujjhittha tassa cakkhāyatanaṁ uppajjatīti?

ya3.2.3:183.1 #

สพฺเพสํ จวนฺตานํ อจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนํ นิรุชฺฌิตฺถ โน จ เตสํ จกฺขายตนํ อุปฺปชฺชติ สจกฺขุกานํ อุปปชฺชนฺตานํ เตสํ โสตายตนญฺจ นิรุชฺฌิตฺถ จกฺขายตนญฺจ อุปฺปชฺชติ ฯ ยถา อุปฺปาทวาเร ปจฺจุปนฺเนนาตีตา ปุจฺฉา วิภตฺตา เอวํ อุปฺปาทนิโรเธปิ✎ ร่าง

Sabbesaṁ cavantānaṁ acakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ sotāyatanaṁ nirujjhittha, no ca tesaṁ cakkhāyatanaṁ uppajjati. Sacakkhukānaṁ upapajjantānaṁ tesaṁ sotāyatanañca nirujjhittha cakkhāyatanañca uppajjati.

ya3.2.3:184.1 #

—

(Yathā uppādavāre paccuppannātītā pucchā vibhattā evaṁ uppādanirodhepi paccuppannātītā pucchā anulomampi paccanīkampi vibhajitabbā.)

ya3.2.3:185.0.1 #

ปจฺจุปฺปนฺเนนาตีตา ปุจฺฉา✎ ร่าง

3.2.3.5. Paccuppannānāgatavāra

ya3.2.3:185.0.2 #

อนุโลมมฺปิ ปจฺจนิยมฺปิ วิภชิตพฺพํ ฯ✎ ร่าง

3.2.3.5.1. Anulomapuggala