เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑ ข้อ 1177

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๑๗๗] ธรรมที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุต ด้วยทุกขเวทนา โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา ยังตนให้เดือดร้อน ให้เร่าร้อน เสวยทุกข์ อันมีความแสวงหาเป็นมูล บุคคลที่อาศัยศีลที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา ฯลฯ อาศัยความปรารถนา ฆ่าสัตว์ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้ด้วยจิตที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา ฯลฯ ทำลายสงฆ์ให้แตกกัน ศรัทธา ฯลฯ ความปรารถนา ที่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ โทสะ โมหะ กายวิญญาณที่สหรคตด้วยทุกข์ แก่ขันธ์ทั้งหลายที่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา โดยอุปนิสสย- *ปัจจัย

patthana1.3:137.1 #

อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺโต ธมฺโม ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ✎ ร่าง

Adukkhamasukhāya vedanāya sampayutto dhammo dukkhāya vedanāya sampayuttassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe….

patthana1.3:138.1 #

ปกตูปนิสฺสโย: อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย อตฺตานํ อาตาเปติ ปริตาเปติ ปริยิฏฺฐิมูลกํ ทุกฺขํ ปจฺจนุโภติ ฯ อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ สีลํ ... ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ ... ปตฺถนํ อุปนิสฺสาย ปาณํ หนติ ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺเตน จิตฺเตน อทินฺนํ อาทิยติ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ สงฺฆํ ภินฺทติ ฯ อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตา สทฺธา ฯเปฯ ... ปตฺถนา โทสสฺส โมหสฺส ทุกฺขสหคตสฺส กายวิญฺญาณสฺส ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Pakatūpanissayo—adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ saddhaṁ upanissāya attānaṁ ātāpeti paritāpeti, pariyiṭṭhimūlakaṁ dukkhaṁ paccanubhoti. Adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ sīlaṁ …pe… patthanaṁ upanissāya pāṇaṁ hanati. Dukkhāya vedanāya sampayuttena cittena adinnaṁ ādiyati …pe… saṅghaṁ bhindati. Adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā saddhā …pe… patthanā … dosassa … mohassa … dukkhasahagatassa kāyaviññāṇassa … dukkhāya vedanāya sampayuttakānaṁ khandhānaṁ upanissayapaccayena paccayo.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 120.359