เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑ ข้อ 547

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๔๗] อกุศลธรรม เป็นปัจจัยแก่อกุศลธรรม โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสย ที่เป็น อารัมมณูปนิสสยะ ได้แก่บุคคลกระทำราคะให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะกระทำราคะให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น มี ราคะ ทิฏฐิ เกิดขึ้น บุคคลกระทำทิฏฐิให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วเพลิดเพลินยินดี เพราะกระทำ ทิฏฐิให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น มี ราคะ ทิฏฐิ เกิดขึ้น ที่เป็น อนันตรูปนิสสยะ ได้แก่อกุศลขันธ์ที่เกิดขึ้นก่อนๆ เป็นปัจจัยแก่อกุศลขันธ์ ที่เกิดหลังๆ โดยอุปนิสสยปัจจัย ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่บุคคลอาศัยราคะแล้วฆ่าสัตว์ ถือเอาสิ่งของที่เจ้าของ ไม่ได้ให้ พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ ตัดที่ต่อ ปล้นไม่ให้เหลือ ทำการ ปล้นในเรือนหลังหนึ่ง คอยดักอยู่ทางเปลี่ยว คบหาทาระของชายอื่น ทำการฆ่าชาวบ้าน ทำการ ฆ่าชาวนิคม ฆ่ามารดา ฆ่าบิดา ฆ่าพระอรหันต์ ยังโลหิตพระตถาคตให้ห้อด้วยจิตประทุษร้าย ทำลายสงฆ์ให้แตกกัน บุคคลอาศัยโทสะแล้ว ฯลฯ บุคคลอาศัยโมหะ มานะ ทิฏฐิ และความปรารถนา แล้วฆ่าสัตว์ ฯลฯ ทำลายสงฆ์ ให้แตกกัน ราคะ โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ ความปรารถนา เป็นปัจจัยแก่ราคะ โทสะ โมหะ มานะ ทิฏฐิ และแก่ความปรารถนา โดยอุปนิสสยปัจจัย

เทียบรายประโยค (4 ประโยค)

patthana1.2:787.1 #

อกุสโล ธมฺโม อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ✎ ร่าง

Akusalo dhammo akusalassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo.

อ้างอิงพุทธชยันตี 50.127

patthana1.2:788.1 #

อารมฺมณูปนิสฺสโย: ราคํ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐึ ครุํ กตฺวา อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ ครุํ กตฺวา ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ ฯ✎ ร่าง

Ārammaṇūpanissayo—rāgaṁ garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati. Diṭṭhiṁ garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati.

patthana1.2:789.1 #

อนนฺตรูปนิสฺสโย: ปุริมา ปุริมา อกุสลา ขนฺธา ปจฺฉิมานํ ปจฺฉิมานํ อกุสลานํ ขนฺธานํ อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Anantarūpanissayo—purimā purimā akusalā khandhā pacchimānaṁ pacchimānaṁ akusalānaṁ khandhānaṁ upanissayapaccayena paccayo.

patthana1.2:790.1 #

ปกตูปนิสฺสโย: ราคํ อุปนิสฺสาย ปาณํ หนติ อทินฺนํ อาทิยติ มุสา ภณติ ปิสุณํ ภณติ ผรุสํ ผณติ สมฺผํ ปลปติ สนฺธึ ฉินฺทติ นิลฺโลปํ หรติ เอกาคาริกํ กโรติ ปริปนฺเถ ติฏฺฐติ ปรทารํ คจฺฉติ คามฆาตํ กโรติ นิคมฆาตํ กโรติ มาตรํ ชีวิตา โวโรเปติ ปิตรํ ชีวิตา โวโรเปติ อรหนฺตํ ชีวิตา โวโรเปติ ทุฏฺเฐน จิตฺเตน ตถาคตสฺส โลหิตํ อุปฺปาเทติ สงฺฆํ ภินฺทติ โทสํ อุปนิสฺสาย ... โมหํ อุปนิสฺสาย มานํ อุปนิสฺสาย ทิฏฺฐึ อุปนิสฺสาย ... ปตฺถนํ อุปนิสฺสาย ปาณํ หนติ ฯเปฯ สงฺฆํ ภินฺทติ ราโค ... โทโส โมโห มาโน ทิฏฺฐิ ... ปตฺถนา ราคสฺส โทสสฺส โมหสฺส มานสฺส ทิฏฺฐิยา ปตฺถนาย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Pakatūpanissayo—rāgaṁ upanissāya pāṇaṁ hanati, adinnaṁ ādiyati, musā bhaṇati, pisuṇaṁ bhaṇati, pharusaṁ bhaṇati, samphaṁ palapati, sandhiṁ chindati, nillopaṁ harati, ekāgārikaṁ karoti, paripanthe tiṭṭhati, paradāraṁ gacchati, gāmaghātaṁ karoti, nigamaghātaṁ karoti, mātaraṁ jīvitā voropeti, pitaraṁ jīvitā voropeti, arahantaṁ jīvitā voropeti, duṭṭhena cittena tathāgatassa lohitaṁ uppādeti, saṅghaṁ bhindati. Dosaṁ upanissāya …pe… mohaṁ upanissāya …pe… mānaṁ upanissāya …pe… diṭṭhiṁ upanissāya …pe… patthanaṁ upanissāya pāṇaṁ hanati …pe… saṅghaṁ bhindati. Rāgo … doso … moho … māno … diṭṭhi … patthanā rāgassa … dosassa … mohassa … mānassa … diṭṭhiyā … patthanāya upanissayapaccayena paccayo. Pāṇātipāto pāṇātipātassa upanissayapaccayena paccayo. Pāṇātipāto adinnādānassa …pe… kāmesumicchācārassa …pe… musāvādassa …pe… pisuṇāya vācāya …pe… pharusāya vācāya …pe… samphappalāpassa …pe… abhijjhāya …pe… byāpādassa …pe… micchādiṭṭhiyā upanissayapaccayena paccayo. Adinnādānaṁ adinnādānassa … kāmesumicchācārassa … musāvādassa … (saṅkhittaṁ) micchādiṭṭhiyā … pāṇātipātassa upanissayapaccayena paccayo. (Cakkaṁ bandhitabbaṁ.) Kāmesumicchācāro …pe… musāvādo …pe… pisuṇavācā …pe… pharusavācā …pe… samphappalāpo …pe… abhijjhā …pe… byāpādo …pe… micchādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā upanissayapaccayena paccayo. Micchādiṭṭhi pāṇātipātassa … adinnādānassa … kāmesumicchācārassa … musāvādassa … pisuṇāya vācāya … pharusāya vācāya … samphappalāpassa … abhijjhāya … byāpādassa upanissayapaccayena paccayo. Mātughātikammaṁ mātughātikammassa upanissayapaccayena paccayo. Mātughātikammaṁ pitughātikammassa upanissaya …pe… arahantaghātikammassa … ruhiruppādakammassa … saṅghabhedakammassa … niyatamicchādiṭṭhiyā upanissayapaccayena paccayo. Pitughātikammaṁ pitughātikammassa … arahantaghātikammassa … ruhiruppādakammassa … saṅghabhedakammassa … niyatamicchādiṭṭhiyā … mātughātikammassa upanissayapaccayena paccayo. Arahantaghātikammaṁ arahantaghātikammassa … ruhiruppādakammassa …pe… ruhiruppādakammaṁ ruhiruppādakammassa …pe… saṅghabhedakammaṁ saṅghabhedakammassa …pe… niyatamicchādiṭṭhi niyatamicchādiṭṭhiyā upanissayapaccayena paccayo. Niyatamicchādiṭṭhi mātughātikammassa upanissaya …pe… arahantaghātikammassa … ruhiruppādakammassa … saṅghabhedakammassa upanissayapaccayena paccayo. (Cakkaṁ kātabbaṁ.)

อ้างอิงสยามรัฐ 40.178 · ฉัฏฐสังคายนา 120.170 · พุทธชยันตี 50.128

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน