เล่ม ๔๐ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๑ ข้อ 617

เนื้อความทั้งข้อ

[๖๑๗] อัพยากตธรรม เป็นปัจจัยแก่กุศลธรรม โดยอัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาต ได้แก่บุคคลยินดีเพลิดเพลิน ซึ่งจักษุเพราะปรารภ ซึ่ง จักษุนั้น มีราคะ ทิฏฐิ วิจิกิจฉา อุทธัจจะ โทมนัส เกิดขึ้น บุคคลยินดีเพลิดเพลินโสตะ ฆานะ ชิวหา กาย รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ หทยวัตถุ เพราะปรารภโสตะ เป็นต้นนั้น มีราคะ ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น หทยวัตถุ เป็นปัจจัย แก่อกุศลขันธ์ทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย

patthana1.2:877.1 #

อพฺยากโต ธมฺโม อกุสลสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปุเรชาตํ: จกฺขุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ ทิฏฺฐิ อุปฺปชฺชติ วิจิกิจฺฉา อุปฺปชฺชติ อุทฺธจฺจํ อุปฺปชฺชติ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ โสตํ ... ฆานํ ชิวฺหํ กายํ รูเป สทฺเท คนฺเธ รเส โผฏฺฐพฺเพ ... วตฺถุํ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ ฯเปฯ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ ฯ วตฺถุ อกุสลานํ ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Abyākato dhammo akusalassa dhammassa atthipaccayena paccayo. Purejātaṁ—cakkhuṁ assādeti, abhinandati; taṁ ārabbha rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati, vicikicchā uppajjati, uddhaccaṁ uppajjati, domanassaṁ uppajjati. Sotaṁ …pe… ghānaṁ …pe… jivhaṁ …pe… kāyaṁ …pe… rūpe …pe… sadde …pe… gandhe …pe… rase …pe… phoṭṭhabbe …pe… vatthuṁ assādeti, abhinandati; taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati. Vatthu akusalānaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo.

อ้างอิงสยามรัฐ 40.199 · พุทธชยันตี 50.141