เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 134

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๓๔] อวิตักกวิจารมัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรม โดยอารัมมณ- *ปัจจัย คือ บุคคลออกจากฌาน ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ ออกจากมรรค ฯลฯ ออกจากผล พิจารณาผล เพราะปรารภฌานเป็นต้น ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม เกิดขึ้น พิจารณาเห็นขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิตก โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ย่อมยินดี ย่อมเพลิดเพลินยิ่ง เพราะปรารภขันธ์นั้น มีราคะ ฯลฯ โทมนัส เกิดขึ้น เพราะปรารภขันธ์ที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม และวิตก ขันธ์ที่เป็นสวิตักกสวิจาร- *ธรรม เกิดขึ้น ฯลฯ

patthana1.7:287.1 #

อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย อวิตกฺกวิจารมตฺตา ฌานา วุฏฺฐหิตฺวา ... มคฺคา ... ผลา ... ผลํ ปจฺจเวกฺขนฺติ ตํ อารพฺภ สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อนิจฺจโต ทุกฺขโต อนตฺตโต วิปสฺสติ อสฺสาเทติ อภินนฺทติ ตํ อารพฺภ ราโค อุปฺปชฺชติ ฯเปฯ โทมนสฺสํ อุปฺปชฺชติ อวิตกฺกวิจารมตฺเต ขนฺเธ จ วิตกฺกญฺจ อารพฺภ สวิตกฺกสวิจารา ขนฺธา อุปฺปชฺชนฺติ ฯเปฯ✎ ร่าง

Avitakkavicāramatto dhammo savitakkasavicārassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—avitakkavicāramattā jhānā vuṭṭhahitvā, maggā vuṭṭhahitvā, phalā vuṭṭhahitvā phalaṁ paccavekkhanti; taṁ ārabbha savitakkasavicārā khandhā uppajjanti. Avitakkavicāramatte khandhe ca vitakkañca aniccato dukkhato anattato vipassati assādeti abhinandati; taṁ ārabbha rāgo uppajjati …pe… domanassaṁ uppajjati. Avitakkavicāramatte khandhe ca vitakkañca ārabbha savitakkasavicārā khandhā uppajjanti.