เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 280

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๘๐] อวิตักกวิจารมัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่อวิตักกอวิจารธรรม โดยอุปนิสสย- *ปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม แล้ว ยังฌานที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรมให้เกิดขึ้น มรรค ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ สุตะ จาคะ ปัญญา ฯลฯ วิตกแล้ว ยังฌานที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรมให้เกิดขึ้น มรรค ฯลฯ อภิญญา ฯลฯ ยังสมาบัติ ให้เกิดขึ้น ศรัทธาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา ฯลฯ และวิตก เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นอวิตักกอวิจารธรรม แก่ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา และวิจาร แก่สุขทางกาย แก่ทุกข์ทางกาย โดยอุปนิสสยปัจจัย

patthana1.7:434.1 #

อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม อวิตกฺกอวิจารสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: อวิตกฺกวิจารมตฺตํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย อวิตกฺกอวิจารํ ฌานํ อุปฺปาเทติ มคฺคํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ อวิตกฺก- วิจารมตฺตํ สีลํ ... สุตํ จาคํ ปญฺญํ ... วิตกฺกํ อุปนิสฺสาย อวิตกฺก- อวิจารํ ฌานํ อุปฺปาเทติ มคฺคํ ... อภิญฺญํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ อวิตกฺกวิจารมตฺตา สทฺธา ... สีลํ สุตํ จาโค ปญฺญา ... วิตกฺโก จ อวิตกฺกอวิจาราย สทฺธาย สีลสฺส สุตสฺส จาคสฺส ปญฺญาย วิจารสฺส จ กายิกสฺส สุขสฺส กายิกสฺส ทุกฺขสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Avitakkavicāramatto dhammo avitakkaavicārassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—avitakkavicāramattaṁ saddhaṁ upanissāya avitakkaavicāraṁ jhānaṁ uppādeti, maggaṁ …pe… abhiññaṁ …pe… samāpattiṁ uppādeti. Avitakkavicāramattaṁ sīlaṁ … sutaṁ … cāgaṁ … paññaṁ … vitakkaṁ upanissāya avitakkaavicāraṁ jhānaṁ uppādeti, maggaṁ …pe… abhiññaṁ …pe… samāpattiṁ uppādeti. Avitakkavicāramattā saddhā … sīlaṁ … sutaṁ … cāgo … paññā vitakko ca avitakkaavicārāya saddhāya … sīlassa … sutassa … cāgassa … paññāya vicārassa ca … kāyikassa sukhassa kāyikassa dukkhassa upanissayapaccayena paccayo.