เล่ม ๔๑ — อภิธรรมปิฎก ยมก ๒ ข้อ 279

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๗๙] อวิตักกวิจารมัตตธรรม เป็นปัจจัยแก่สวิตักกสวิจารธรรม โดยอุปนิสสย- *ปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยะ อนันตรูปนิสสยะ ปกตูปนิสสยะ ฯลฯ ที่เป็น ปกตูปนิสสยะ ได้แก่ บุคคลเข้าไปอาศัยศรัทธาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม แล้ว ให้ทาน สมาทานศีล กระทำอุโบสถกรรม ยังฌานที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมให้เกิดขึ้น วิปัสสนา ฯลฯ มรรค ฯลฯ ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ บุคคลเข้าไปอาศัยศีลที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ สุตะ จาคะ ปัญญา ฯลฯ วิตกแล้ว ให้ทาน สมาทานศีล กระทำอุโบสถกรรม ยังฌานที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรมให้เกิดขึ้น ยังวิปัสสนาให้เกิดขึ้น ยังมรรคให้เกิดขึ้น ยังสมาบัติให้เกิดขึ้น ฆ่าสัตว์ ทำลายสงฆ์ ศรัทธาที่เป็นอวิตักกวิจารมัตตธรรม ฯลฯ ศีล สุตะ จาคะ ปัญญา ฯลฯ และวิตก เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่เป็นสวิตักกสวิจารธรรม แก่ความปรารถนา โดยอุปนิสสยปัจจัย

patthana1.7:433.1 #

อวิตกฺกวิจารมตฺโต ธมฺโม สวิตกฺกสวิจารสฺส ธมฺมสฺส อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย อารมฺมณูปนิสฺสโย อนนฺตรูปนิสฺสโย ปกตูปนิสฺสโย ฯ ปกตูปนิสฺสโย: อวิตกฺกวิจารมตฺตํ สทฺธํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ สีลํ สมาทิยติ อุโปสถกมฺมํ กโรติ สวิตกฺกสวิจารํ ฌานํ อุปฺปาเทติ วิปสฺสนํ ... มคฺคํ ... สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ มานํ ชปฺเปติ ทิฏฺฐึ คณฺหาติ อวิตกฺกวิจารมตฺตํ สีลํ ... สุตํ จาคํ ปญฺญํ ... วิตกฺกํ อุปนิสฺสาย ทานํ เทติ สีลํ สมาทิยติ อุโปสถกมฺมํ กโรติ สวิตกฺกสวิจารํ ฌานํ อุปฺปาเทติ วิปสฺสนํ อุปฺปาเทติ มคฺคํ อุปฺปาเทติ สมาปตฺตึ อุปฺปาเทติ ปาณํ หนติ สงฺฆํ ภินฺทติ อวิตกฺกวิจารมตฺตา สทฺธา ... สีลํ สุตํ จาโค ปญฺญา ... วิตกฺโก จ สวิตกฺกสวิจาราย สทฺธาย ปตฺถนาย อุปนิสฺสยปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง

Avitakkavicāramatto dhammo savitakkasavicārassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. Pakatūpanissayo—avitakkavicāramattaṁ saddhaṁ upanissāya dānaṁ deti, sīlaṁ samādiyati, uposathakammaṁ karoti, savitakkasavicāraṁ jhānaṁ uppādeti, vipassanaṁ …pe… maggaṁ …pe… samāpattiṁ uppādeti, mānaṁ jappeti, diṭṭhiṁ gaṇhāti. Avitakkavicāramattaṁ sīlaṁ … sutaṁ … cāgaṁ … paññaṁ … vitakkaṁ upanissāya dānaṁ deti, sīlaṁ samādiyati, uposathakammaṁ karoti, savitakkasavicāraṁ jhānaṁ uppādeti, vipassanaṁ uppādeti, maggaṁ uppādeti, samāpattiṁ uppādeti, pāṇaṁ hanati …pe… saṅghaṁ bhindati. Avitakkavicāramattā saddhā … sīlaṁ … sutaṁ … cāgo … paññā vitakko ca savitakkasavicārāya saddhāya …pe… patthanāya upanissayapaccayena paccayo.

อ้างอิงสยามรัฐ 41.101 · ฉัฏฐสังคายนา 121.82 · พุทธชยันตี 50.447