เนื้อความทั้งข้อ
[๑๔๖] จิตตสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสัมปยุตตธรรม โดยอัตถิปัจจัย มี ๑ นัย
เหมือนกับปฏิจจวาร.
จิตตสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตวิปปยุตตธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต ฯลฯ
จิตตสัมปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสัมปยุตตธรรม และจิตตวิปปยุตตธรรม โดย
อัตถิปัจจัย เหมือนกับปฏิจจวาร.
จิตตวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตวิปปยุตตธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๓ อย่าง คือ สหชาต อาหาร อินทรีย์ ฯลฯ.
จิตตวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสัมปยุตตธรรม โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ในปฏิสนธิขณะ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ทั้งหลายที่เป็น
จิตตสัมปยุตตธรรม โดยอัตถิปัจจัย.
ที่เป็นปุเรชาต ได้แก่ บุคคลพิจารณาเห็นจักขุ ฯลฯ หทัยวัตถุ โดยความเป็นของไม่เที่ยง
ฯลฯ เหมือนกับปุเรชาต.
จิตตสัมปยุตตธรรม และจิตตวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตสัมปยุตตธรรม
โดยอัตถิปัจจัย
มี ๒ อย่าง คือ สหชาต ปุเรชาต.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยจักขุวิญญาณ และจักขายตนะ เป็นปัจจัย
แก่ ขันธ์ ๒ ฯลฯ กายายตนะ
ขันธ์ ๑ ที่เป็นจิตตสัมปยุตตธรรม และหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ ๒
ฯลฯ ปฏิสนธิ.
จิตตสัมปยุตตธรรม และจิตตวิปปยุตตธรรม เป็นปัจจัยแก่จิตตวิปปยุตตธรรม
โดยอัตถิปัจจัย
มี ๔ อย่าง คือ สหชาต ปัจฉาชาต อาหาร อินทรีย์.
ที่เป็นสหชาต ได้แก่ จิตตสัมปยุตตขันธ์ และมหาภูตรูปทั้งหลายเป็นปัจจัยแก่
จิตตสมุฏฐานรูป โดยอัตถิปัจจัย ปฏิสนธิ.
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ จิตตสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และกพฬิงการาหารเป็นปัจจัยแก่
กายนี้ โดยอัตถิปัจจัย.
ที่เป็นปัจฉาชาต ได้แก่ จิตตสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัย
แก่กฏัตตารูปทั้งหลาย โดยอัตถิปัจจัย.
จิตฺตสมฺปยุตฺโต ธมฺโม จิตฺตสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: เอกํ ปฏิจฺจสทิสํ ฯ✎ ร่าง
Cittasampayutto dhammo cittasampayuttassa dhammassa atthipaccayena paccayo … ekaṁ. (Paṭiccasadisaṁ.)
จิตฺตสมฺปยุตฺโต ธมฺโม
จิตฺตวิปฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ ฯ
สงฺขิตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Cittasampayutto dhammo cittavippayuttassa dhammassa atthipaccayena paccayo— sahajātaṁ, pacchājātaṁ. (Saṅkhittaṁ.)
จิตฺตสมฺปยุตฺโต ธมฺโม จิตฺตสมฺปยุตฺตสฺส จ จิตฺต-
วิปฺปยุตฺตสฺส จ ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: ปฏิจฺจสทิสํ ฯ✎ ร่าง
Cittasampayutto dhammo cittasampayuttassa ca cittavippayuttassa ca dhammassa atthipaccayena paccayo. (Paṭiccasadisaṁ.)
จิตฺตวิปฺปยุตฺโต ธมฺโม จิตฺตวิปฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย: สหชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Cittavippayutto dhammo cittavippayuttassa dhammassa atthipaccayena paccayo— sahajātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. (Saṅkhittaṁ.)
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 122.538
จิตฺตวิปฺปยุตฺโต
ธมฺโม จิตฺตสมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ
ปุเรชาตํ ฯ สหชาตํ: ปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุ จิตฺตสมฺปยุตฺตกานํ
ขนฺธานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ ปุเรชาตํ: จกฺขุํ ... วตฺถุํ อนิจฺจโต
... ปุเรชาตสทิสํ ฯ✎ ร่าง
Cittavippayutto dhammo cittasampayuttassa dhammassa atthipaccayena paccayo— sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajātaṁ—paṭisandhikkhaṇe vatthu cittasampayuttakānaṁ khandhānaṁ atthipaccayena paccayo. Purejātaṁ—cakkhuṁ …pe… vatthuṁ aniccato …pe…. (Purejātasadisaṁ.)
จิตฺตสมฺปยุตฺโต จ จิตฺตวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺมา จิตฺต-
สมฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย: สหชาตํ ปุเรชาตํ ฯ
สหชาโต: จกฺขุวิญฺญาณสหคโต เอโก ขนฺโธ จ จกฺขายตนญฺจ
ทฺวินฺนํ ขนฺธานํ ... กายายตนํ จิตฺตสมฺปยุตฺโต เอโก ขนฺโธ จ
วตฺถุ จ ทฺวินฺนํ ขนฺธานํ ... เทฺว ขนฺธา ... ปฏิสนฺธิ ฯ✎ ร่าง
Cittasampayutto ca cittavippayutto ca dhammā cittasampayuttassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, purejātaṁ. Sahajāto—cakkhuviññāṇasahagato eko khandho ca cakkhāyatanañca dvinnaṁ khandhānaṁ …pe… kāyaviññāṇasahagato eko khandho ca kāyāyatanañca dvinnaṁ khandhānaṁ …pe… cittasampayutto eko khandho ca vatthu ca dvinnaṁ khandhānaṁ …pe… dve khandhā ca …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….
จิตฺตสมฺปยุตฺโต
จ จิตฺตวิปฺปยุตฺโต จ ธมฺมา จิตฺตวิปฺปยุตฺตสฺส ธมฺมสฺส อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย: สหชาตํ ปจฺฉาชาตํ อาหารํ อินฺทฺริยํ ฯ สหชาตา:
จิตฺตสมฺปยุตฺตา ขนฺธา จ มหาภูตา จ จิตฺตสมุฏฺฐานานํ รูปานํ
อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ปฏิสนฺธิ ฯ ปจฺฉาชาตา: จิตฺตสมฺปยุตฺตกา
ขนฺธา จ กพฬึกาโร อาหาโร จ อิมสฺส กายสฺส อตฺถิปจฺจเยน
ปจฺจโย ฯ ปจฺฉาชาตา: จิตฺตสมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จ รูปชีวิตินฺทฺริยญฺจ
กฏตฺตารูปานํ อตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย ฯ✎ ร่าง
Cittasampayutto ca cittavippayutto ca dhammā cittavippayuttassa dhammassa atthipaccayena paccayo—sahajātaṁ, pacchājātaṁ, āhāraṁ, indriyaṁ. Sahajātā—cittasampayuttā khandhā ca mahābhūtā ca cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ atthipaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe…. Pacchājātā—cittasampayuttakā khandhā ca kabaḷīkāro āhāro ca imassa kāyassa atthipaccayena paccayo. Pacchājātā—cittasampayuttakā khandhā ca rūpajīvitindriyañca kaṭattārūpānaṁ atthipaccayena paccayo.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.81