เนื้อความทั้งข้อ
[๑๖๑] จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยจิตตสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย
เหมือนกับปฏิจจวาร.
ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะ
เหตุปัจจัย
คือ จิต อาศัยหทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะ เหมือนกับปฏิจจวาร.
จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยจิต ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นจิตต-
*สมุฏฐานธรรม อาศัยหทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะ พึงทำทั้ง ๒ นัย.
จิตตสมุฏฐานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยธรรมที่ไม่ใช่จิตต-
*สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ จิต และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะเหมือนกับ
ปฏิจจวาร ทั้ง ๒ นัย.
จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยจิตตสมุฏฐานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม
เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นจิตตสมุฏฐานธรรม และจิต ขันธ์ ๒ ฯลฯ ขันธ์ ๒
อาศัยขันธ์ ๑ เป็นที่จิตตสมุฏฐานธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒ ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ เหมือน
กับปฏิจจวารทั้ง ๒ นัย.
ธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยจิตตสมุฏฐานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่จิตต-
*สมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ จิต อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นจิตตสมุฏฐานธรรม และหทัยวัตถุ ในปฏิสนธิขณะ
พึงทำทั้ง ๓ นัย เหมือนกับปฏิจจวาร.
จิตตสมุฏฐานธรรม และธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม อาศัยจิตตสมุฏฐานธรรม
และธรรมที่ไม่ใช่จิตตสมุฏฐานธรรม เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๒ และจิต อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นจิตตสมุฏฐานธรรม และหทัยวัตถุ ขันธ์ ๒
ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ พึงทำทั้ง ๒ นัย เหมือนกับปฏิจจวาร.
จิตฺตสมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐาโน ธมฺโม
อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Cittasamuṭṭhānaṁ dhammaṁ paccayā cittasamuṭṭhāno dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi. (Paṭiccavārasadisaṁ.)
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 122.549
โนจิตฺตสมุฏฺฐานํ
ธมฺมํ ปจฺจยา โนจิตฺตสมุฏฺฐาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา:
วตฺถุํ ปจฺจยา จิตฺตํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Nocittasamuṭṭhānaṁ dhammaṁ paccayā nocittasamuṭṭhāno dhammo uppajjati hetupaccayā—vatthuṁ paccayā cittaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Paṭiccavārasadisā.)
โนจิตฺตสมุฏฺฐานํ
ธมฺมํ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: จิตฺตํ
ปจฺจยา สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ วตฺถุํ ปจฺจยา
จิตฺตสมุฏฺฐานา ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ เทฺวปิ กาตพฺพา ฯ✎ ร่าง
Nocittasamuṭṭhānaṁ dhammaṁ paccayā cittasamuṭṭhāno dhammo uppajjati hetupaccayā—cittaṁ paccayā sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ, vatthuṁ paccayā cittasamuṭṭhānā khandhā. (Paṭisandhikkhaṇe dvepi kātabbā.)
โนจิตฺต-
สมุฏฺฐานํ ธมฺมํ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐาโน จ โนจิตฺตสมุฏฺฐาโน จ
ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: วตฺถุํ ปจฺจยา จิตฺตํ สมฺปยุตฺตกา จ
ขนฺธา ปฏิสนฺธิกฺขเณ เทฺว ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Nocittasamuṭṭhānaṁ dhammaṁ paccayā cittasamuṭṭhāno ca nocittasamuṭṭhāno ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—vatthuṁ paccayā cittaṁ sampayuttakā ca khandhā; paṭisandhikkhaṇe dve. (Paṭiccavārasadisaṁ.)
จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ โนจิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา
จิตฺตสมุฏฺฐาโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: จิตฺตสมุฏฺฐานํ
เอกํ ขนฺธญฺจ จิตฺตญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา เทฺว ขนฺเธ ...
จิตฺตสมุฏฺฐานํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา เทฺว
ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ เทฺวปิ ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Cittasamuṭṭhānañca nocittasamuṭṭhānañca dhammaṁ paccayā cittasamuṭṭhāno dhammo uppajjati hetupaccayā—cittasamuṭṭhānaṁ ekaṁ khandhañca cittañca paccayā dve khandhā, dve khandhe …pe… cittasamuṭṭhānaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā dve khandhā, dve khandhe …pe…. (Paṭisandhikkhaṇe dvepi paṭiccavārasadisā.)
จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ
โนจิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา โนจิตฺตสมุฏฺฐาโน ธมฺโม
อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: จิตฺตสมุฏฺฐาเน ขนฺเธ จ วตฺถุญฺจ ปจฺจยา
จิตฺตํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ตีณิปิ กาตพฺพา ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Cittasamuṭṭhānañca nocittasamuṭṭhānañca dhammaṁ paccayā nocittasamuṭṭhāno dhammo uppajjati hetupaccayā—cittasamuṭṭhāne khandhe ca vatthuñca paccayā cittaṁ. (Paṭisandhikkhaṇe tīṇipi kātabbā paṭiccavārasadisā.)
อ้างอิงสยามรัฐ 43.92 · ฉัฏฐสังคายนา 122.550
จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ
โนจิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ ธมฺมํ ปจฺจยา จิตฺตสมุฏฺฐาโน จ โนจิตฺตสมุฏฺฐาโน
จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: จิตฺตสมุฏฺฐานํ เอกํ ขนฺธญฺจ วตฺถุญฺจ
ปจฺจยา เทฺว ขนฺธา จิตฺตญฺจ เทฺว ขนฺเธ ... ปฏิสนฺธิกฺขเณ เทฺวปิ กาตพฺพา
ปฏิจฺจสทิสา ฯ✎ ร่าง
Cittasamuṭṭhānañca nocittasamuṭṭhānañca dhammaṁ paccayā cittasamuṭṭhāno ca nocittasamuṭṭhāno ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—cittasamuṭṭhānaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā dve khandhā cittañca, dve khandhe …pe…. (Paṭisandhikkhaṇe dvepi kātabbā paṭiccavārasadisā.)