เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๒๕๙] อัชฌัตติกธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติกกฏัตตารูป อาศัยจิต.
พาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยจิต ซึ่งเป็นอเหตุกะ
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และพาหิรกฏัตตารูป อาศัยจิต
โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยจิตที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่
สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
อัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และอัชฌัตติกและพาหิรกฏัตตารูป
อาศัยจิต.
พาหิรธรรม อาศัยพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นพาหิรธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ
ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ตลอดถึงอสัญญสัตว์ โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคต
ด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ.
อัชฌัตติกธรรม อาศัยพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ จิต อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม ซึ่งเป็นอเหตุกะ
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ จิต และอัชฌัตติกกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ จิต อาศัยหทัยวัตถุ.
อัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม อาศัยพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือขันธ์ ๒ และจิต และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นพาหิรธรรม ซึ่งเป็น
อเหตุกะ ขันธ์ ๒ ฯลฯ
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และจิต และอัชฌัตติก และพาหิรกฏัตตารูป อาศัย
ขันธ์ ๑ ที่เป็นพาหิรธรรม
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ จิต และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย อาศัยหทัยวัตถุ.
อัชฌัตติกธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติกกฏัตตารูป อาศัยจิต และสัมปยุตตขันธ์
ทั้งหลาย.
พาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นพาหิรธรรม ซึ่งเป็นเหตุกะ
และจิต ขันธ์ ๒ ฯลฯ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยจิต ซึ่งเป็นอเหตุกะ และมหาภูตรูปทั้งหลาย
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และพาหิรกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นพาหิรธรรม
และจิต
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ พาหิรกฏัตตารูป อาศัยจิต และมหาภูตรูปทั้งหลาย
ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม อาศัยจิต และหทัยวัตถุ
โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา
ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และจิต.
อัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่
ใช่เพราะเหตุปัจจัย
คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และอัชฌัตติก และพาหิรกฏัตตารูป อาศัย
ขันธ์ ๑ ที่เป็นพาหิรธรรม และจิต ขันธ์ ๒ ฯลฯ.
▴ ย่อ
อชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
นเหตุปจฺจยา: อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกํ
กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikaṁ dhammaṁ paṭicca ajjhattiko dhammo uppajjati nahetupaccayā— ahetukapaṭisandhikkhaṇe cittaṁ paṭicca ajjhattikaṁ kaṭattārūpaṁ.
อ้างอิง ฉัฏฐสังคายนา 122.611
อชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
นเหตุปจฺจยา: อเหตุกํ จิตฺตํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺต-
สมุฏฺฐานญฺจ รูปํ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา
ขนฺธา พาหิรํ กฏตฺตา จ รูปํ วิจิกิจฺฉาสหคตํ อุทฺธจฺจสหคตํ จิตฺตํ
ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikaṁ dhammaṁ paṭicca bāhiro dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ cittaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; ahetukapaṭisandhikkhaṇe cittaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā bāhiraṁ kaṭattā ca rūpaṁ, vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ cittaṁ paṭicca vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.
อชฺฌตฺติกํ
ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก จ พาหิโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นเหตุ-
ปจฺจยา: อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตํ ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา
อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikaṁ dhammaṁ paṭicca ajjhattiko ca bāhiro ca dhammā uppajjanti nahetupaccayā—ahetukapaṭisandhikkhaṇe cittaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā ajjhattikañca bāhirañca kaṭattārūpaṁ.
พาหิรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา:
อเหตุกํ พาหิรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว
ขนฺเธ ... อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ ยาว อสญฺญสตฺตา วิจิกิจฺฉาสหคโต
อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคโต
โมโห ฯ✎ ร่าง
Bāhiraṁ dhammaṁ paṭicca bāhiro dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ bāhiraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca dve khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ, dve khandhe …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva asaññasattā) vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe paṭicca vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.
อ้างอิง สยามรัฐ 43.153
พาหิรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
นเหตุปจฺจยา: อเหตุเก พาหิเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตํ อเหตุก-
ปฏิสนฺธิกฺขเณ พาหิเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตํ อชฺฌตฺติกํ กฏตฺตา
จ รูปํ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ จิตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Bāhiraṁ dhammaṁ paṭicca ajjhattiko dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetuke bāhire khandhe paṭicca cittaṁ; ahetukapaṭisandhikkhaṇe bāhire khandhe paṭicca cittaṁ ajjhattikaṁ kaṭattā ca rūpaṁ, ahetukapaṭisandhikkhaṇe vatthuṁ paṭicca cittaṁ.
พาหิรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก จ พาหิโร จ
ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกํ พาหิรํ เอกํ ขนฺธํ
ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา จิตฺตญฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ
... อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ พาหิรํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา
จิตฺตญฺจ อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ กฏตฺตารูปํ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺ-
ขเณ วตฺถุํ ปฏิจฺจ จิตฺตํ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา ฯ✎ ร่าง
Bāhiraṁ dhammaṁ paṭicca ajjhattiko ca bāhiro ca dhammā uppajjanti nahetupaccayā—ahetukaṁ bāhiraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca dve khandhā cittañca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ, dve khandhe …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe bāhiraṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca dve khandhā cittañca ajjhattikañca bāhirañca kaṭattārūpaṁ, ahetukapaṭisandhikkhaṇe vatthuṁ paṭicca cittaṁ sampayuttakā ca khandhā.
อ้างอิง ฉัฏฐสังคายนา 122.612 · พุทธชยันตี 51.1004
อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตญฺจ
สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกํ กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikañca bāhirañca dhammaṁ paṭicca ajjhattiko dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukapaṭisandhikkhaṇe cittañca sampayuttake ca khandhe paṭicca ajjhattikaṁ kaṭattārūpaṁ.
อชฺฌตฺติกญฺจ
พาหิรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นเหตุปจฺจยา:
อเหตุกํ พาหิรํ เอกํ ขนฺธญฺจ จิตฺตญฺจ ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา
จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ เทฺว ขนฺเธ ... อเหตุกํ จิตฺตญฺจ มหาภูเต
จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ พาหิรํ เอกํ
ขนฺธญฺจ จิตฺตญฺจ ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา พาหิรํ กฏตฺตา จ รูปํ
อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตญฺจ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ พาหิรํ
กฏตฺตารูปํ อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตญฺจ วตฺถุญฺจ ปฏิจฺจ
พาหิรา ขนฺธา วิจิกิจฺฉาสหคเต อุทฺธจฺจสหคเต ขนฺเธ จ
จิตฺตญฺจ ปฏิจฺจ วิจิกิจฺฉาสหคโต อุทฺธจฺจสหคโต โมโห ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikañca bāhirañca dhammaṁ paṭicca bāhiro dhammo uppajjati nahetupaccayā— ahetukaṁ bāhiraṁ ekaṁ khandhañca cittañca paṭicca dve khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ, dve khandhe …pe… ahetukaṁ cittañca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; ahetukapaṭisandhikkhaṇe bāhiraṁ ekaṁ khandhañca cittañca paṭicca dve khandhā bāhiraṁ kaṭattā ca rūpaṁ; ahetukapaṭisandhikkhaṇe cittañca mahābhūte ca paṭicca bāhiraṁ kaṭattārūpaṁ, ahetukapaṭisandhikkhaṇe cittañca vatthuñca paṭicca bāhirā khandhā, vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe ca cittañca paṭicca vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.
อ้างอิง สยามรัฐ 43.154
อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก จ พาหิโร จ
ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นเหตุปจฺจยา: อเหตุกปฏิสนฺธิกฺขเณ พาหิรํ
เอกํ ขนฺธญฺจ จิตฺตญฺจ ปฏิจฺจ เทฺว ขนฺธา อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ
กฏตฺตารูปํ เทฺว ขนฺเธ ... ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikañca bāhirañca dhammaṁ paṭicca ajjhattiko ca bāhiro ca dhammā uppajjanti nahetupaccayā—ahetukapaṭisandhikkhaṇe bāhiraṁ ekaṁ khandhañca cittañca paṭicca dve khandhā ajjhattikañca bāhirañca kaṭattārūpaṁ, dve khandhe ca …pe….