เนื้อความทั้งข้อ
[๒๖๐] อัชฌัตติกธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติกกฏัตตารูป อาศัยจิต.
พาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยจิต
ในปฏิสนธิขณะ พาหิรกฏัตตารูป อาศัยจิต.
อัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณ-
*ปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติก และพาหิรกฏัตตารูป อาศัยจิต.
พาหิรธรรม อาศัยพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม
ในปฏิสนธิขณะ พาหิรกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม หทัยวัตถุ อาศัย
ขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม มหาภูตรูป ๑ ตลอดถึงอสัญญสัตว์.
อัชฌัตติกธรรม อาศัยพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติกกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม
อัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม อาศัยพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณ-
*ปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติก และพาหิรกฏัตตารูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็น
พาหิรธรรม.
อัชฌัตติกธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณ-
*ปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติกกฏัตตารูป อาศัยจิต และสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย.
พาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นพาหิรธรรม และจิต จิตตสมุฏฐานรูป
อาศัยจิต และมหาภูตรูปทั้งหลาย
ในปฏิสนธิขณะ พึงทำทั้ง ๒ นัย.
อัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม อาศัยอัชฌัตติกธรรม และพาหิรธรรม เกิดขึ้น ไม่ใช่
เพราะอารัมมณปัจจัย
คือ ในปฏิสนธิขณะ อัชฌัตติก และพาหิรกฏัตตารูป อาศัยจิต และสัมปยุตตขันธ์
ทั้งหลาย.
อชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
นอารมฺมณปจฺจยา: ปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกํ
กฏตฺตา รูปํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikaṁ dhammaṁ paṭicca ajjhattiko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— paṭisandhikkhaṇe cittaṁ paṭicca ajjhattikaṁ kaṭattārūpaṁ.
อชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
นอารมฺมณปจฺจยา: จิตฺตํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ
จิตฺตํ ปฏิจฺจ พาหิรํ กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikaṁ dhammaṁ paṭicca bāhiro dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—cittaṁ paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe cittaṁ paṭicca bāhiraṁ kaṭattārūpaṁ.
อชฺฌตฺติกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก
จ พาหิโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอารมฺมณปจฺจยา: ปฏิสนฺธิกฺขเณ
จิตฺตํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikaṁ dhammaṁ paṭicca ajjhattiko ca bāhiro ca dhammā uppajjanti naārammaṇapaccayā; paṭisandhikkhaṇe cittaṁ paṭicca ajjhattikañca bāhirañca kaṭattārūpaṁ.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 122.613
พาหิรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ
นอารมฺมณปจฺจยา: พาหิเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ
ปฏิสนฺธิกฺขเณ พาหิเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ พาหิรํ กฏตฺตารูปํ พาหิเร
ขนฺเธ ปฏิจฺจ วตฺถุ เอกํ มหาภูตํ ยาว อสญฺญสตฺตา ฯ✎ ร่าง
Bāhiraṁ dhammaṁ paṭicca bāhiro dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—bāhire khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe bāhire khandhe paṭicca bāhiraṁ kaṭattārūpaṁ, bāhire khandhe paṭicca vatthu, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe…. (Yāva asaññasattā.)
พาหิรํ ธมฺมํ
ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ปฏิสนฺธิกฺขเณ
พาหิเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกํ กฏตฺตารูปํ ฯ พาหิรํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ
อชฺฌตฺติโก จ พาหิโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ นอารมฺมณปจฺจยา:
ปฏิสนฺธิกฺขเณ พาหิเร ขนฺเธ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ
กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Bāhiraṁ dhammaṁ paṭicca ajjhattiko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— paṭisandhikkhaṇe bāhire khandhe paṭicca ajjhattikaṁ kaṭattārūpaṁ.
อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก
ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: ปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตญฺจ
สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกํ กฏตฺตารูปํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikañca bāhirañca dhammaṁ paṭicca ajjhattiko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—paṭisandhikkhaṇe cittañca sampayuttake ca khandhe paṭicca ajjhattikaṁ kaṭattārūpaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 43.155
อชฺฌตฺติกญฺจ
พาหิรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ พาหิโร ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา:
พาหิเร ขนฺเธ จ จิตฺตญฺจ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ จิตฺตญฺจ มหาภูเต
จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ เทฺว ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikañca bāhirañca dhammaṁ paṭicca bāhiro dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—bāhire khandhe ca cittañca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, cittañca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. (Paṭisandhikkhaṇe dve kātabbā.)
อชฺฌตฺติกญฺจ
พาหิรญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติโก จ พาหิโร จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ
นอารมฺมณปจฺจยา: ปฏิสนฺธิกฺขเณ จิตฺตญฺจ สมฺปยุตฺตเก จ ขนฺเธ
ปฏิจฺจ อชฺฌตฺติกญฺจ พาหิรญฺจ กฏตฺตารูปํ ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Ajjhattikañca bāhirañca dhammaṁ paṭicca ajjhattiko ca bāhiro ca dhammā uppajjanti naārammaṇapaccayā—paṭisandhikkhaṇe cittañca sampayuttake ca khandhe paṭicca ajjhattikañca bāhirañca kaṭattārūpaṁ. (Saṅkhittaṁ.)