เล่ม ๔๓ — อภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ๑ ข้อ 84

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๔] ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก อาศัยธรรมที่เป็นเจตสิก เกิดขึ้น ไม่ใช่เพราะอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเจตสิก ฯลฯ ในปฏิสนธิขณะ ฯลฯ ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก อาศัยธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก เกิดขึ้น เพราะอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยจิต ปฏิสนธิ ตลอดถึงอสัญญสัตว์. ธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก อาศัยธรรมที่เป็นเจตสิก และธรรมที่ไม่ใช่เจตสิก เกิดขึ้น ไม่ใช่ เพราะอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเจตสิก และวิญญาณ และจิต จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ทั้งหลายที่เป็นเจตสิก และมหาภูตรูปทั้งหลาย ในปฏิสนธิขณะ พึงทำทั้ง ๒ นัย.

patthana2.10:255.1 #

เจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: เจตสิเก ขนฺเธ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ ฯเปฯ✎ ร่าง

Cetasikaṁ dhammaṁ paṭicca acetasiko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— cetasike khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….

patthana2.10:256.1 #

อเจตสิกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: จิตฺตํ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิ ยาว อสญฺญสตฺตา ฯ✎ ร่าง

Acetasikaṁ dhammaṁ paṭicca acetasiko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— cittaṁ paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Yāva asaññasattā.)

อ้างอิงสยามรัฐ 43.48

patthana2.10:257.1 #

เจตสิกญฺจ อเจตสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ อเจตสิโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ นอารมฺมณปจฺจยา: เจตสิเก ขนฺเธ จ วิญฺญาณญฺจ จิตฺตญฺจ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ เจตสิเก ขนฺเธ จ มหาภูเต จ ปฏิจฺจ จิตฺตสมุฏฺฐานํ รูปํ ปฏิสนฺธิกฺขเณ เทฺวปิ กาตพฺพา ฯ สงฺขิตฺตํ ฯ✎ ร่าง

Cetasikañca acetasikañca dhammaṁ paṭicca acetasiko dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—cetasike khandhe ca cittañca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, cetasike khandhe ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. (Paṭisandhikkhaṇe dvepi kātabbā, saṅkhittaṁ.)