ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว เทฺว ภาตโร อิสโย คงฺคํ นทึ
อุปนิสฺสาย วิหรึสุ ฯ✎ ร่าง
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, dve bhātaro isayo gaṅgaṁ nadiṁ upanissāya vihariṁsu.
อ้างอิงPTS 3.146 · สยามรัฐ 1.332 · พุทธชยันตี 1.378
อถโข ภิกฺขเว มณิกณฺโฐ นาคราชา คงฺคํ
นทึ อุตฺตริตฺวา เยน กนิฏฺโฐ อิสิ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
กนิฏฺฐํ อิสึ สตฺตกฺขตฺตุํ โภเคหิ ปริกฺขิปิตฺวา อุปริ มุทฺธนิ มหนฺตํ
ผณํ กริตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā gaṅgaṁ nadiṁ uttaritvā yena kaniṭṭho isi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kaniṭṭhaṁ isiṁ sattakkhattuṁ bhogehi parikkhipitvā uparimuddhani mahantaṁ phaṇaṁ karitvā aṭṭhāsi.
อถโข ภิกฺขเว กนิฏฺโฐ อิสิ ตสฺส นาคสฺส
ภยา กิโส อโหสิ ลูโข ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต
ธมนิสนฺถตคตฺโต ฯ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, kaniṭṭho isi tassa nāgassa bhayā kiso ahosi lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto.
อทฺทสา โข ภิกฺขเว เชฏฺโฐ อิสิ กนิฏฺฐํ
อิสึ กิสํ ลูขํ ทุพฺพณฺณํ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตํ ธมนิสนฺถตคตฺตํ✎ ร่าง
Addasa kho, bhikkhave, jeṭṭho isi kaniṭṭhaṁ isiṁ kisaṁ lūkhaṁ dubbaṇṇaṁ uppaṇḍuppaṇḍukajātaṁ dhamanisanthatagattaṁ.
ทิสฺวาน กนิฏฺฐํ อิสึ เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna kaniṭṭhaṁ isiṁ etadavoca—
กิสฺส ตฺวํ โภ กิโส ลูโข
ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
‘kissa tvaṁ, bho, kiso lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto’ti?
อิธ
เม โภ มณิกณฺโฐ นาคราชา คงฺคํ นทึ อุตฺตริตฺวา เยนาหํ
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา มํ สตฺตกฺขตฺตุํ โภเคหิ ปริกฺขิปิตฺวา
อุปริ มุทฺธนิ มหนฺตํ ผณํ กริตฺวา อฏฺฐาสิ✎ ร่าง
‘Idha, bho, maṇikaṇṭho nāgarājā gaṅgaṁ nadiṁ uttaritvā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṁ sattakkhattuṁ bhogehi parikkhipitvā uparimuddhani mahantaṁ phaṇaṁ karitvā aṭṭhāsi.
ตสฺสาหํ โภ นาคสฺส
ภยา กิโส ลูโข ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
Tassāhaṁ, bho, nāgassa bhayā kiso lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto’ti.
อิจฺฉสิ ปน ตฺวํ โภ ตสฺส นาคสฺส อนาคมนนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘Icchasi pana tvaṁ, bho, tassa nāgassa anāgamanan’ti?
อิจฺฉามหํ
โภ ตสฺส นาคสฺส อนาคมนนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘Icchāmahaṁ, bho, tassa nāgassa anāgamanan’ti.
อปิ ปน ตฺวํ โภ ตสฺส นาคสฺส
กิญฺจิ ปสฺสสีติ ฯ✎ ร่าง
‘Api pana tvaṁ, bho, tassa nāgassa kiñci passasī’ti?
ปสฺสามหํ โภ มณิมสฺส กณฺเฐ ปิลนฺธนนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘Passāmahaṁ, bho, maṇimassa kaṇṭhe pilandhanan’ti.
เตนหิ ตฺวํ โภ ตํ นาคํ มณึ ยาจ✎ ร่าง
‘Tena hi tvaṁ, bho, taṁ nāgaṁ maṇiṁ yāca—
มณึ เม โภ เทหิ✎ ร่าง
“maṇiṁ me, bho, dehi;
มณินา
เม อตฺโถติ ฯ✎ ร่าง
maṇinā me attho”’ti.
อถโข ภิกฺขเว มณิกณฺโฐ นาคราชา คงฺคํ
นทึ อุตฺตริตฺวา เยน กนิฏฺโฐ อิสิ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā gaṅgaṁ nadiṁ uttaritvā yena kaniṭṭho isi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
อ้างอิงสยามรัฐ 1.333 · ฉัฏฐสังคายนา 87.226
เอกมนฺตํ ฐิตํ โข ภิกฺขเว มณิกณฺฐํ นาคราชานํ
กนิฏฺโฐ อิสิ เอตทโวจ✎ ร่าง
Ekamantaṁ ṭhitaṁ kho, bhikkhave, maṇikaṇṭhaṁ nāgarājānaṁ kaniṭṭho isi etadavoca—
มณึ เม โภ เทหิ✎ ร่าง
‘maṇiṁ me, bho, dehi;
มณินา เม อตฺโถติ ฯ✎ ร่าง
maṇinā me attho’ti.
อถโข ภิกฺขเว มณิกณฺโฐ นาคราชา✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā—
ภิกฺขุ มณึ
ยาจติ ภิกฺขุสฺส มณินา อตฺโถติ ขิปฺปเมว อคมาสิ ฯ✎ ร่าง
‘bhikkhu maṇiṁ yācati, bhikkhussa maṇinā attho’ti khippaññeva agamāsi.
ทุติยมฺปิ
โข ภิกฺขเว มณิกณฺโฐ นาคราชา คงฺคํ นทึ อุตฺตริตฺวา เยน
กนิฏฺโฐ อิสิ เตนุปสงฺกมิ ฯ✎ ร่าง
Dutiyampi kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā gaṅgaṁ nadiṁ uttaritvā yena kaniṭṭho isi tenupasaṅkami.
อทฺทสา โข ภิกฺขเว กนิฏฺโฐ อิสิ
มณิกณฺฐํ นาคราชานํ ทูรโต ว อาคจฺฉนฺตํ✎ ร่าง
Addasa kho, bhikkhave, kaniṭṭho isi maṇikaṇṭhaṁ nāgarājānaṁ dūratova āgacchantaṁ.
ทิสฺวาน มณิกณฺฐํ
นาคราชานํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna maṇikaṇṭhaṁ nāgarājānaṁ etadavoca—
มณึ เม โภ เทหิ✎ ร่าง
‘maṇiṁ me, bho, dehi;
มณินา เม อตฺโถติ ฯ✎ ร่าง
maṇinā me attho’ti.
อถโข ภิกฺขเว มณิกณฺโฐ นาคราชา✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā—
ภิกฺขุ มณึ ยาจติ
ภิกฺขุสฺส มณินา อตฺโถติ ตโต ว ปฏินิวตฺติ ฯ✎ ร่าง
‘bhikkhu maṇiṁ yācati, bhikkhussa maṇinā attho’ti tatova paṭinivatti.
ตติยมฺปิ โข ภิกฺขเว
มณิกณฺโฐ นาคราชา คงฺคํ นทึ อุตฺตรติ ฯ✎ ร่าง
Tatiyampi kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā gaṅgaṁ nadiṁ uttarati.
อ✎ ร่าง
Atthi, bhante, himavantapasse mahāvanasaṇḍo.
ทฺทสา โข ภิกฺขเว
กนิฏฺโฐ อิสิ มณิกณฺฐํ นาคราชานํ คงฺคํ นทึ อุตฺตรนฺตํ✎ ร่าง
Addasa kho, bhikkhave, kaniṭṭho isi maṇikaṇṭhaṁ nāgarājānaṁ gaṅgaṁ nadiṁ uttarantaṁ.
ทิสฺวาน
มณิกณฺฐํ นาคราชานํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna maṇikaṇṭhaṁ nāgarājānaṁ etadavoca—
มณึ เม โภ เทหิ✎ ร่าง
‘maṇiṁ me, bho, dehi;
มณินา เม
อตฺโถติ ฯ✎ ร่าง
maṇinā me attho’ti.
อถโข ภิกฺขเว มณิกณฺโฐ นาคราชา กนิฏฺฐํ อิสึ
คาถาหิ อชฺฌภาสิ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā kaniṭṭhaṁ isiṁ gāthāhi ajjhabhāsi—
มมนฺนปานํ วิปุลํ อุฬารํ✎ ร่าง
‘Mamannapānaṁ vipulaṁ uḷāraṁ,
อ้างอิงPTS 3.147
อุปฺปชฺชตีมสฺส มณิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Uppajjatīmassa maṇissa hetu;
ตนฺเต น ทสฺสํ อติยาจโกสิ✎ ร่าง
Taṁ te na dassaṁ atiyācakosi,
น จาปิ เต อสฺสมมาคมิสฺสํ ฯ✎ ร่าง
Na cāpi te assamamāgamissaṁ.
สุสู ยถา สกฺขรโธตปาณิ✎ ร่าง
Susū yathā sakkharadhotapāṇī,
อ้างอิงสยามรัฐ 1.334
ตาเสสิ มํ เสลมยาจมาโน✎ ร่าง
Tāsesi maṁ selamāyācamāno;
ตนฺเต น ทสฺสํ อติยาจโกสิ✎ ร่าง
Taṁ te na dassaṁ atiyācakosi,
น จาปิ เต อสฺสมมาคมิสฺสนฺติ ฯ✎ ร่าง
Na cāpi te assamamāgamissan’ti.
อถโข ภิกฺขเว มณิกณฺโฐ นาคราชา✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, maṇikaṇṭho nāgarājā—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 87.227 · พุทธชยันตี 1.380
ภิกฺขุ มณึ ยาจติ
ภิกฺขุสฺส มณินา อตฺโถติ ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
‘bhikkhu maṇiṁ yācati, bhikkhussa maṇinā attho’ti pakkāmi.
ตถา ปกฺกนฺโต ว อโหสิ น
ปุน ปจฺจาคญฺฉิ ฯ✎ ร่าง
Tathā pakkantova ahosi, na puna paccāgañchi.
อถโข ภิกฺขเว กนิฏฺโฐ อิสิ ตสฺส นาคสฺส
ทสฺสนียสฺส อทสฺสเนน ภิยฺโยโส มตฺตาย กิโส อโหสิ ลูโข
ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโต ฯ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, kaniṭṭho isi tassa nāgassa dassanīyassa adassanena bhiyyoso mattāya kiso ahosi lūkho dubbaṇṇo, uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto.
อทฺทสา
โข ภิกฺขเว เชฏฺโฐ อิสิ กนิฏฺฐํ อิสึ ภิยฺโยโส มตฺตาย กิสํ ลูขํ
ทุพฺพณฺณํ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาตํ ธมนิสนฺถตคตฺตํ✎ ร่าง
Addasa kho, bhikkhave, jeṭṭho isi kaniṭṭhaṁ isiṁ bhiyyoso mattāya kisaṁ lūkhaṁ dubbaṇṇaṁ uppaṇḍuppaṇḍukajātaṁ dhamanisanthatagattaṁ.
ทิสฺวาน
กนิฏฺฐํ อิสึ เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna kaniṭṭhaṁ isiṁ etadavoca—
กิสฺส ตฺวํ โภ ภิยฺโยโส มตฺตาย กิโส
ลูโข ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
‘kissa tvaṁ, bho, bhiyyoso mattāya kiso lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto’ti?
ตสฺสาหํ โภ นาคสฺส ทสฺสนียสฺส อทสฺสเนน ภิยฺโยโส มตฺตาย
กิโส ลูโข ทุพฺพณฺโณ อุปฺปณฺฑุปฺปณฺฑุกชาโต ธมนิสนฺถตคตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
‘Tassāhaṁ, bho, nāgassa dassanīyassa adassanena bhiyyoso mattāya kiso lūkho dubbaṇṇo uppaṇḍuppaṇḍukajāto dhamanisanthatagatto’ti.
อถโข ภิกฺขเว เชฏฺโฐ อิสิ กนิฏฺฐํ อิสึ คาถาย อชฺฌภาสิ✎ ร่าง
Atha kho, bhikkhave, jeṭṭho isi kaniṭṭhaṁ isiṁ gāthāya ajjhabhāsi—
น ตํ ยาเจ ยสฺส ปิยํ ชิคึเส✎ ร่าง
‘Na taṁ yāce yassapiyaṁ jigīse,
อ้างอิงสยามรัฐ 1.335
เทสฺโส จ ๒- โหติ อติยาจนาย✎ ร่าง
Videsso hoti atiyācanāya;
นาโค มณึ ยาจิโต พฺราหฺมเณน✎ ร่าง
Nāgo maṇiṁ yācito brāhmaṇena,
อทสฺสนญฺเญว ตทชฺฌคมาติ ฯ✎ ร่าง
Adassanaññeva tadajjhagamā’ti.
เตสํ หิ นาม ภิกฺขเว ติรจฺฉานคตานํ ปาณานํ อมนาปา ภวิสฺสติ
ยาจนา อมนาปา วิญฺญตฺติ✎ ร่าง
Tesañhi nāma, bhikkhave, tiracchānagatānaṁ pāṇānaṁ amanāpā bhavissati yācanā amanāpā viññatti.
กิมงฺคํ ปน มนุสฺสภูตานํ ฯ✎ ร่าง
Kimaṅgaṁ pana manussabhūtānaṁ.