เตน โข ปน สมเยน ตกฺกสิลายํ ทิสาปาโมกฺโข
เวชฺโช ปฏิวสติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena takkasilāyaṁ disāpāmokkho vejjo paṭivasati.
อ้างอิงสยามรัฐ 5.172 · พุทธชยันตี 3.676
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ อภยํ ราชกุมารํ
อนาปุจฺฉา เยน ตกฺกสิลา เตน ปกฺกามิ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco abhayaṁ rājakumāraṁ anāpucchā yena takkasilā tena pakkāmi.
อนุปุพฺเพน เยน
ตกฺกสิลา เยน โส เวชฺโช เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ตํ
เวชฺชํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Anupubbena yena takkasilā, yena vejjo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ vejjaṁ etadavoca—
อ้างอิงPTS 1.270
อิจฺฉามหํ อาจริย สิปฺปํ สิกฺขิตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
“icchāmahaṁ, ācariya, sippaṁ sikkhitun”ti.
เตนหิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อยํ ปาโฐ นทิสฺสติ ฯ ๒ ยุ. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ฯ
ภเณ ชีวก สิกฺขสฺสูติ ฯ✎ ร่าง
“Tena hi, bhaṇe jīvaka, sikkhassū”ti.
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ พหุญฺจ คณฺหาติ
ลหุญฺจ คณฺหาติ สุฏฺฐุ ๑- จ อุปธาเรติ คหิตญฺจสฺส น ปมุสฺสติ ฯ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco bahuñca gaṇhāti lahuñca gaṇhāti suṭṭhu ca upadhāreti, gahitañcassa na sammussati.
อถโข ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส สตฺตนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa sattannaṁ vassānaṁ accayena etadahosi—
อหํ โข พหุญฺจ คณฺหามิ ลหุญฺจ คณฺหามิ สุฏฺฐุ จ อุปธาเรมิ คหิตญฺจ
เม น ปมุสฺสติ สตฺต จ เม วสฺสานิ อธียนฺตสฺส นยิมสฺส สิปฺปสฺส
อนฺโต ปญฺญายติ✎ ร่าง
“ahaṁ kho bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi suṭṭhu ca upadhāremi, gahitañca me na sammussati, satta ca me vassāni adhīyantassa, nayimassa sippassa anto paññāyati.
กทา อิมสฺส สิปฺปสฺส อนฺโต ปญฺญายิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Kadā imassa sippassa anto paññāyissatī”ti.
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ เยน โส เวชฺโช เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ตํ เวชฺชํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco yena so vejjo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṁ vejjaṁ etadavoca—
อ้างอิงสยามรัฐ 5.173
อหํ โข อาจริย พหุญฺจ คณฺหามิ
ลหุญฺจ คณฺหามิ สุฏฺฐุ จ อุปธาเรมิ คหิตญฺจ เม น ปมุสฺสติ สตฺต
จ เม วสฺสานิ อธียนฺตสฺส นยิมสฺส สิปฺปสฺส อนฺโต ปญฺญายติ✎ ร่าง
“ahaṁ kho, ācariya, bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi suṭṭhu ca upadhāremi, gahitañca me na sammussati, satta ca me vassāni adhīyantassa, nayimassa sippassa anto paññāyati.
กทา
อิมสฺส สิปฺปสฺส อนฺโต ปญฺญายิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Kadā imassa sippassa anto paññāyissatī”ti?
เตนหิ ภเณ ชีวก ขนิตฺตึ
อาทาย ตกฺกสิลาย สมนฺตา โยชนํ อาหิณฺฑิตฺวา ๒- ยงฺกิญฺจิ
อเภสชฺชํ ปสฺเสยฺยาสิ ตํ อาหราติ ฯ✎ ร่าง
“Tena hi, bhaṇe jīvaka, khaṇittiṁ ādāya takkasilāya samantā yojanaṁ āhiṇḍitvā yaṁ kiñci abhesajjaṁ passeyyāsi taṁ āharā”ti.
เอวํ อาจริยาติ โข ชีวโก
โกมารภจฺโจ ตสฺส เวชฺชสฺส ปฏิสฺสุณิตฺวา ขนิตฺตึ อาทาย
ตกฺกสิลาย สมนฺตา โยชนํ อาหิณฺฑนฺโต น กิญฺจิ อเภสชฺชํ อทฺทส ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, ācariyā”ti kho jīvako komārabhacco tassa vejjassa paṭissutvā khaṇittiṁ ādāya takkasilāya samantā yojanaṁ āhiṇḍanto na kiñci abhesajjaṁ addasa.
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ เยน โส เวชฺโช เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ตํ เวชฺชํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco yena so vejjo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā taṁ vejjaṁ etadavoca—
อาหิณฺฑนฺโตมฺหิ อาจริย
ตกฺกสิลาย สมนตา โยชนํ น กิญฺจิ อเภสชฺชํ อทฺทสนฺติ ฯ✎ ร่าง
“āhiṇḍantomhi, ācariya, takkasilāya samantā yojanaṁ, na kiñci abhesajjaṁ addasan”ti.
สิกฺขิโตสิ ๑- ภเณ ชีวก✎ ร่าง
“Susikkhitosi, bhaṇe jīvaka.
อลนฺเต เอตฺตกํ ชีวิกายาติ ชีวกสฺส
โกมารภจฺจสฺส ปริตฺตํ ปาเถยฺยํ ปาทาสิ ฯ✎ ร่าง
Alaṁ te ettakaṁ jīvikāyā”ti jīvakassa komārabhaccassa parittaṁ pātheyyaṁ pādāsi.
อถโข ชีวโก
โกมารภจฺโจ ตํ ปริตฺตํ ปาเถยฺยํ อาทาย เยน ราชคหํ เตน
ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco taṁ parittaṁ pātheyyaṁ ādāya yena rājagahaṁ tena pakkāmi.
อถโข ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส ตํ ปริตฺตํ ปาเถยฺยํ
อนฺตรามคฺเค สาเกเต ปริกฺขยํ อคมาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa taṁ parittaṁ pātheyyaṁ antarāmagge sākete parikkhayaṁ agamāsi.
อถโข ชีวกสฺส
โกมารภจฺจสฺส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi—
อิเม โข มคฺคา กนฺตารา อปฺโปทกา
อปฺปภกฺขา น สุกรา อปาเถยฺเยน คนฺตุํ✎ ร่าง
“ime kho maggā kantārā appodakā appabhakkhā, na sukarā apātheyyena gantuṁ.
ยนฺนูนาหํ ปาเถยฺยํ
ปริเยเสยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ pātheyyaṁ pariyeseyyan”ti.