เนื้อความทั้งข้อ
[๑๓๘] ก็โดยสมัยนั้นแล พระเจ้ากาสีทรงพระกรุณาส่งผ้ากัมพล มีราคาครึ่งกาสี
คือ ควรราคากึ่งกาสี มาพระราชทานแก่ชีวกโกมารภัจจ์ ครั้งนั้น ชีวกโกมารภัจจ์รับพระราชทาน
ผ้ากัมพลราคากึ่งกาสีนั้นแล้ว เข้าไปในพุทธสำนัก ครั้นถึงแล้วถวายบังคมพระผู้มีพระภาค
นั่งอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ชีวกโกมารภัจจ์นั่งเฝ้าเรียบร้อยแล้ว ได้กราบทูลคำนี้แด่พระผู้มี-
*พระภาคว่าพระพุทธเจ้าข้า ผ้ากัมพลของข้าพระพุทธเจ้าผืนนี้ราคาครึ่งกาสี คือ ควรราคากึ่งกาสี
พระเจ้ากาสีทรงพระกรุณาส่งมาพระราชทาน ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงพระกรุณาโปรดรับผ้ากัมพล
ของข้าพระพุทธเจ้า เพื่อประโยชน์และความสุขแก่ข้าพระพุทธเจ้า ตลอดกาลนานด้วยเถิด
พระพุทธเจ้าข้า.
พระผู้มีพระภาคทรงรับผ้ากัมพล ครั้นแล้วทรงชี้แจงให้ชีวกโกมารภัจจ์ เห็นแจ้ง สมาทาน
อาจหาญ ร่าเริง ด้วยธรรมีกถา ครั้นชีวกโกมารภัจจ์ อันพระผู้มีพระภาคทรงชี้แจง ให้เห็นแจ้ง
สมาทาน อาจหาญ ร่าเริงด้วยธรรมีกถาแล้วลุกจากที่นั่งถวายบังคมพระผู้มีพระภาค ทำประทักษิณ
กลับไป.
ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาคทรงทำธรรมีกถา ในเพราะเหตุเป็นเค้ามูลนั้น ในเพราะเหตุ
แรกเกิดนั้น แล้วรับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราอนุญาตผ้ากัมพล.
เตน โข ปน สมเยน กาสีราชา ชีวกสฺส โกมารภจฺจสฺส
อฑฺฒกาสิยํ ๒- กมฺพลํ ปาเหสิ อุปฑฺฒกาสีนํ อุปมานํ ๓- ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena kāsirājā jīvakassa komārabhaccassa aḍḍhakāsikaṁ kambalaṁ pāhesi upaḍḍhakāsinaṁ khamamānaṁ.
อ้างอิงสยามรัฐ 5.193 · พุทธชยันตี 3.698
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ ตํ อฑฺฒกาสิยํ กมฺพลํ อาทาย
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho jīvako komārabhacco taṁ aḍḍhakāsikaṁ kambalaṁ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ชีวโก โกมารภจฺโจ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปฐมภาณวาโร นิฏฺฐิโต ฯ ๒ ม. ยุ. อฑฺฒกาสิกํ ฯ ๓ ม. ยุ. ขมมานํ ฯ
ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Ekamantaṁ nisinno kho jīvako komārabhacco bhagavantaṁ etadavoca—
อยํ เม ภนฺเต อฑฺฒกาสิโย กมฺพโล
กาสิรญฺญา ปหิโต อุปฑฺฒกาสีนํ อุปมาโน✎ ร่าง
“ayaṁ me, bhante, aḍḍhakāsiko kambalo kāsiraññā pahito upaḍḍhakāsinaṁ khamamāno.
ปฏิคฺคณฺหาตุ เม
ภนฺเต ภควา กมฺพลํ ยํ มม อสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายาติ ฯ✎ ร่าง
Paṭiggaṇhātu me, bhante, bhagavā kambalaṁ, yaṁ mamassa dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.
ปฏิคฺคเหสิ ภควา กมฺพลํ ฯ✎ ร่าง
Paṭiggahesi bhagavā kambalaṁ.
อถโข ภควา ชีวกํ โกมารภจฺจํ
ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ ฯ
อถโข ชีวโก โกมารภจฺโจ ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต
สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา✎ ร่าง
Atha kho bhagavā jīvakaṁ komārabhaccaṁ dhammiyā kathāya sandassesi …pe…
ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
อถโข ภควา เอตสฺมึ นิทาเน เอตสฺมึ
ปกรเณ ๒- ธมฺมึ กถํ กตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi—
อนุชานามิ ภิกฺขเว
กมฺพลนฺติ ฯ✎ ร่าง
“anujānāmi, bhikkhave, kambalan”ti.