เนื้อความทั้งข้อ
[๓๙๖] ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุ
ทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว มีสระใหญ่อยู่ในราวป่า ช้างทั้งหลายอาศัยสระนั้นอยู่
และพวกมันพากันลงสระนั้น เอางวงถอนเหง้าและรากบัวล้างให้สะอาดจนไม่มีตม
แล้วเคี้ยวกลืนกินเหง้าและรากบัวนั้น เหง้าและรากบัวนั้น ย่อมบำรุงวรรณะและ
กำลังของช้างเหล่านั้น และช้างเหล่านั้นก็ไม่เข้าถึงความตาย หรือความทุกข์ปางตาย
มีข้อนั้นเป็นเหตุ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ส่วนลูกช้างตัวเล็กๆ เอาอย่างช้างใหญ่เหล่านั้น
และพากันลงสระนั้น เอางวงถอนเหง้าและรากบัวแล้วไม่ล้างให้สะอาดเคี้ยวกลืน
กินทั้งที่มีตม เหง้าและรากบัวนั้น ย่อมไม่บำรุงวรรณะและกำลังของลูกช้างเหล่านั้น
และพวกมันย่อมเข้าถึงความตาย หรือความทุกข์ปางตาย มีข้อนั้นเป็นเหตุ
ดูกรภิกษุทั้งหลาย เทวทัตเลียนแบบเราจักตายอย่างคนกำพร้า อย่างนั้น
เหมือนกัน ฯ
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสประพันธคาถา ว่าดังนี้:-
อถโข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 90.341 · พุทธชยันตี 5.312
ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว
อรญฺญายตเน มหาสรสี✎ ร่าง
“bhūtapubbaṁ, bhikkhave, araññāyatane mahāsarasī.
ตํ นาคา อุปนิสฺสาย วิหรึสุ ฯ✎ ร่าง
Taṁ nāgā upanissāya vihariṁsu.
เต
จ ๑- ตํ สรสึ โอคาเหตฺวา โสณฺฑาย ภึสมุฬาลํ ๒- อพฺพูหิตฺวา ๓-
สุวิกฺขาลิตํ วิกฺขาเลตฺวา อกทฺทมํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Te taṁ sarasiṁ ogāhetvā, soṇḍāya bhisamuḷālaṁ abbuhitvā, suvikkhālitaṁ vikkhāletvā, akaddamaṁ saṅkhāditvā ajjhoharanti.
เตสํ ตํ
วณฺณาย เจว โหติ พลาย จ ฯ✎ ร่าง
Tesaṁ taṁ vaṇṇāya ceva hoti, balāya ca.
น จ ตโตนิทานํ มรณํ วา นิคจฺฉนฺติ
มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ ฯ✎ ร่าง
Na ca tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigacchanti, maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.
เตสํเยว โข ปน ภิกฺขเว มหานาคานํ
อนุสิกฺขมานา ตรุณา นาคา ๔- ภิงฺกจฺฉาปา✎ ร่าง
Tesaṁyeva kho pana, bhikkhave, mahānāgānaṁ anusikkhamānā taruṇā bhiṅkacchāpā.
เต ตํ สรสึ โอคาเหตฺวา
โสณฺฑาย ภึสมุฬาลํ อพฺพูหิตฺวา น สุวิกฺขาลิตํ วิกฺขาเลตฺวา
สกทฺทมํ สงฺขาทิตฺวา อชฺโฌหรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Te taṁ sarasiṁ ogāhetvā, soṇḍāya bhisamuḷālaṁ abbuhitvā, na suvikkhālitaṁ vikkhāletvā, sakaddamaṁ saṅkhāditvā, ajjhoharanti.
เตสํ ตํ เนว วณฺณาย
โหติ น พลาย ฯ✎ ร่าง
Tesaṁ taṁ neva vaṇṇāya hoti, na balāya.
ตโตนิทานํ จ มรณํ วา นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตํ
วา ทุกฺขํ✎ ร่าง
Tatonidānañca maraṇaṁ vā nigacchanti, maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.
เอวเมว โข ภิกฺขเว เทวทตฺโต มมานุกุพฺพํ กปโณ
มริสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, devadatto mamānukrubbaṁ kapaṇo marissatīti.