เนื้อความทั้งข้อ
[๑๐๑๘] อุ. สิกขาบทที่ทรงบัญญัติไว้ ณ พระนครเวสาลี มีเท่าไร? ณ พระนคร
ราชคฤห์ มีเท่าไร? ณ พระนครสาวัตถี มีเท่าไร? ณ พระนครอาฬวี
มีเท่าไร? ณ พระนครโกสัมพี มีเท่าไร? ณ สักกชนบท มีเท่าไร? ณ
ภัคคชนบท มีเท่าไร? พระองค์อันข้าพระพุทธเจ้าทูลถามแล้ว ขอได้โปรด
ตอบข้อนั้นแก่ข้าพระพุทธเจ้า.
พ. สิกขาบทที่บัญญัติไว้ ในพระนครเวสาลีมี ๑๐ สิกขาบท.
ในพระนครราชคฤห์มี ๒๑ สิกขาบท. ในพระนครสาวัตถี รวมทั้งหมด มี
๒๙๔ สิกขาบท. ในพระนครอาฬวี มี ๖ สิกขาบท. ในพระนครโกสัมพี มี
๘ สิกขาบท. ในสักกชนบทมี ๘ สิกขาบท. ในภัคคชนบท. มี ๓
สิกขาบท.
สิกขาบทเหล่าใดได้บัญญัติไว้ในพระนครเวสาลี ท่านจงฟัง
สิกขาบทเหล่านั้นตามที่จะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยเสพเมถุน ๑
สิกขาบทว่าด้วยฆ่ามนุษย์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยอวดอุตตริมนุสสธรรมที่ไม่มี
จริง ๑ สิกขาบทว่าด้วยทรงอติเรกจีวร ๑ สิกขาบทว่าด้วยหล่อสันถัตด้วย
ขนเจียมดำล้วน ๑ สิกขาบทว่าด้วยอวดอุตตริมนุสสธรรมที่มีจริง ๑
สิกขาบทว่าด้วยภัตรทีหลัง ๑ สิกขาบทว่าด้วยไม้ชำระฟัน ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยให้ของเคี้ยวของฉันแก่อเจลก ๑ สิกขาบทว่าด้วยภิกษุณีด่าภิกษุ ๑ รวม
สิกขาบทที่บัญญัติไว้ในพระนครเวสาลี เป็น ๑๐ สิกขาบท
สิกขาบทเหล่าใดที่บัญญัติไว้ในพระนครราชคฤห์ ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ตามที่จะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยถือเอาสิ่งของที่เจ้าของ
ไม่ได้ให้ ณ พระนครราชคฤห์ ๑ สิกขาบทว่าด้วยตามกำจัดภิกษุรวม ๒
สิกขาบทว่าด้วยทำลายสงฆ์และประพฤติตามรวม ๒, สิกขาบทว่าด้วยรับ
อันตรวาสก ๑, สิกขาบทว่าด้วยแลกเปลี่ยนรูปิยะ ๑, สิกขาบทว่าด้วยขอ
ด้าย ๑, สิกขาบทว่าด้วยบ่นว่า ๑, สิกขาบทว่าด้วยฉันโภชนะที่ภิกษุณี
แนะให้เขาถวาย ๑ สิกขาบทว่าด้วยอาหารในโรงทาน ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ฉันหมู่ ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันในเวลาวิกาล ๑ สิกขาบทว่าด้วยเที่ยวไปใน
สกุล ๑ สิกขาบทว่าด้วยอาบน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วยบวชคนมีอายุไม่ครบ ๑
สิกขาบทว่าด้วยให้จีวร ๑ สิกขาบทว่าด้วยฉันโภชนะที่ภิกษุณียืนสั่งเสีย ๑
สิกขาบทว่าด้วยเที่ยวยอดเขา ๑ สิกขาบทว่าด้วยจาริก ๑ สิกขาบท
เหล่านี้บัญญัติไว้ในพระนครราชคฤห์ รวมกับการให้ฉันทะในกรรมนั้น
แหละ เป็น ๒๑ สิกขาบท.
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในพระนครสาวัตถี ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ตามที่กล่าวต่อไป. ปาราชิก ๔ ของภิกษุณี สังฆาทิเลส ๑๖
อนิยต ๒ นิสสัคคียะ ๒๔ สิกขาบทที่เรียกว่าขุททกสิกขาบทมี ๑๕๖
สิกขาบทที่ควรติเตียน ๑๐ สิกขาบทเสขิยวัตร ๗๒ สิกขาบท รวม
สิกขาบททั้งหมดที่บัญญัติไว้ ในพระนครสาวัตถี ๒๙๔ สิกขาบท.
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในพระนครอาฬวี ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้นดังจะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยให้ทำกุฎี ๑ สิกขาบทว่าด้วยทำ
สันถัตเจือไหม ๑ สิกขาบทว่าด้วยนอนร่วมกับอนุปสัมบัน ๑ สิกขาบทว่า
ด้วยขุดดิน ๑ สิกขาบทว่าด้วยพรากภูตคาม ๑ สิกขาบทว่าด้วยน้ำมีตัว-
สัตว์เอารดหญ้าหรือดิน ๑ สิกขาบทเหล่านี้รวม ๖ สิกขาบท บัญญัติไว้
ในพระนครอาฬวี.
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในพระนครโกสัมพี ท่านจงฟัง
สิกขาบทเหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป สิกขาบทว่าด้วยให้ทำวิหารใหญ่ ๑
สิกขาบทว่าด้วยภิกษุว่ายากสอนยาก ๑ สิกขาบทว่าด้วยแกล้งพูดคำอื่น
กลบเกลื่อน ๑ สิกขาบทว่าด้วยกรอบประตู ๑ สิกขาบทว่าด้วยดื่มสุรา
เมรัย ๑ สิกขาบทว่าด้วยไม่เอื้อเฟื้อ ๑ สิกขาบทว่าด้วยว่ากล่าวโดย
ชอบธรรม ๑ รวมเป็น ๘ สิกขาบททั้งดื่มน้ำนม.
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในสักกชนบท ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยให้ซักขนเจียม ๑ สิกขาบท
ว่าด้วยบาตรมีรอยร้าวหย่อน ๕ แห่ง ๑ สิกขาบทว่าด้วยสั่งสอนภิกษุณีถึงที่
อยู่ ๑ สิกขาบทว่าด้วยขอเภสัช ๑ สิกขาบทว่าด้วยกล่องเข็ม ๑
สิกขาบทว่าด้วยเสนาสนะป่า ๑ รวม ๖ สิกขาบทนี้บัญญัติไว้ ณ พระนคร
กบิลพัสดุ์ สิกขาบทว่าด้วยทำความสะอาดด้วยน้ำ ๑ สิกขาบทว่าด้วย
ไม่รับโอวาท ๑ ตถาคตได้กล่าวไว้ในหมู่ภิกษุณี.
สิกขาบทเหล่าใดบัญญัติไว้ในภัคคชนบท ท่านจงฟังสิกขาบท
เหล่านั้น ดังจะกล่าวต่อไป. สิกขาบทว่าด้วยติดไฟผิง ๑ สิกขาบทว่าด้วย
มือเปื้อนอามิส ๑ สิกขาบทว่าด้วยน้ำล้างบาตรมีเมล็ดข้าวสุก ๑ สิกขาบท
เหล่านั้น คือ ปาราชิก ๔ สังฆาทิเสส ๗ นิสสัคคิยะ ๘ ขุททกะ ๓๒
ปาฏิเทสนียะสิกขาบทที่น่าติ ๒ เสขิยวัตร ๓ อันพระพุทธเจ้าผู้เป็นเผ่า
พันธุ์แห่งพระราชาผู้สูงศักดิ์ บัญญัติไว้ใน ๖ พระนคร รวม ๕๖ สิกขาบท
ในพระนครสาวัตถี พระโคดมผู้มียศ บัญญัติไว้ทั้งหมดรวม ๒๙๔ สิกขาบท.
กติ เวสาลิยา ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
“Kati vesāliyaṁ paññattā,
อ้างอิงสยามรัฐ 8.361
กติ ราชคเห กตา✎ ร่าง
kati rājagahe katā;
สาวตฺถิยา กติ โหนฺติ✎ ร่าง
Sāvatthiyaṁ kati honti,
กติ อาฬวิยา กตา✎ ร่าง
kati āḷaviyaṁ katā”.
กติ โกสมฺพิยา ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
“Kati kosambiyaṁ paññattā,
กติ สกฺเกสุ วุจฺจนฺติ✎ ร่าง
kati sakkesu vuccanti;
กติ ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
Kati bhaggesu paññattā,
ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ✎ ร่าง
taṁ me akkhāhi pucchito”.
ทสเวสาลิยา ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
“Dasa vesāliyaṁ paññattā,
เอกวีสา ๓- ราชคเห กตา✎ ร่าง
Ekavīsa rājagahe katā;
ฉอูนตีณิ สตานิ✎ ร่าง
Chaūna tīṇisatāni,
สพฺเพ สาวตฺถิยา กตา✎ ร่าง
Sabbe sāvatthiyaṁ katā.
ฉ อาฬวิยา ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
Cha āḷaviyaṁ paññattā,
อฏฺฐ โกสมฺพิยา กตา✎ ร่าง
aṭṭha kosambiyaṁ katā;
อฏฺฐ สกฺเกสุ วุจฺจนฺติ✎ ร่าง
Aṭṭha sakkesu vuccanti,
ตโย ภคฺเคสุ ปญฺญตฺตา ฯ✎ ร่าง
tayo bhaggesu paññattā.
เย เวสาลิยา ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
Ye vesāliyaṁ paññattā,
เต สุโณหิ ยถากถํ ๔- ฯ✎ ร่าง
te suṇohi yathātathaṁ;
เมถุนํ วิคฺคหุตฺตริ✎ ร่าง
Methunaviggahuttari,
อติเรกญฺจ กาฬกํ✎ ร่าง
atirekañca kāḷakaṁ.
ภูตํ ปรมฺปราภตฺตํ✎ ร่าง
Bhūtaṁ paramparabhattaṁ,
ทนฺตโปเณน อเจลโก✎ ร่าง
dantaponena acelako;
ภิกฺขุนีสุ จ อกฺโกโส✎ ร่าง
Bhikkhunīsu ca akkoso,
ทเสเต เวสาลิยา กตา ฯ✎ ร่าง
dasete vesāliyaṁ katā.
เย ราชคเห ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
Ye rājagahe paññattā,
อ้างอิงพุทธชยันตี 6.94
เต สุโณหิ ยถากถํ ๔- ฯ✎ ร่าง
Te suṇohi yathātathaṁ;
อทินฺนาทานํ ราชคเห✎ ร่าง
Adinnādānaṁ rājagahe,
เทฺว จ อนุทฺธํสนา ๖-
เทฺวปิ จ เภทา✎ ร่าง
Dve anuddhaṁsanā dvepi ca bhedā.
อนฺตรวาสกํ
รูปิยํ สุตฺตํ✎ ร่าง
Antaravāsakaṁ rūpiyaṁ suttaṁ,
อ้างอิงPTS 5.145 · สยามรัฐ 8.362
อุชฺฌาปนเกน จ
@เชิงอรรถ: ๑ ปญฺญตฺตา ? ๒ ยุ. ตถา ฯ ๓ สี. ยุ. เอกวีสํ ฯ ๔ ม. ยุ. ยถาตถํ ฯ@๕ สี. ม. ยุ. เมถุนวิคฺคหุตฺตริ ฯ@๖ ม. อทินฺนาทานํ ราชคเห เทฺว อนุทฺธํสนา เทฺวปิ จ เภทา@ อนฺตรวาสกํ รูปิยํ สุตฺตํ อุชฺฌาปเนน จ ปาจิตปิณฺฑํ@ คณโภชนํ วิกาเล จ จาริตฺตํ นฺหานํ อูนวีสติ ฯ
ปาจิตปิณฺฑํ✎ ร่าง
Ujjhāpanena ca pācitapiṇḍaṁ;
คณโภชนํ วิกาเล
จ✎ ร่าง
Gaṇabhojanaṁ vikāle ca,
าริตฺตํ นฺหานํ อูนวีส✎ ร่าง
Cārittaṁ nahānaṁ ūnavīsati.
จีวรํ ทตฺวา โวสาสนฺตี✎ ร่าง
Cīvaraṁ datvā vosāsanti,
เอเต ราชคเห กตา ฯ✎ ร่าง
Ete rājagahe katā;
คิรคฺคจริยา ตตฺเถว✎ ร่าง
Giraggacariyā tattheva,
ฉนฺททาเนน เอกวีสติ ฯ✎ ร่าง
Chandadānena ekavīsati.
เย สาวตฺถิยา ปญฺญตฺตา✎ ร่าง
Ye sāvatthiyaṁ paññattā,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 91.278
เต สุโณหิ ยถากถํ ฯ✎ ร่าง
Te suṇohi yathātathaṁ;
ปาราชิกานิ จตฺตาริ✎ ร่าง
Pārājikāni cattāri,
สงฺฆาทิเสสา ภวนฺติ โสฬส✎ ร่าง
Saṅghādisesā bhavanti soḷasa.
อนิยตา✎ ร่าง
Aniyatā ca dve honti,