เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๑๔๖] อัมพัฏฐะ ก็พวกศากยะได้ทำผิดต่อเธออย่างไร?.
ท่านโคดม ครั้งหนึ่ง ข้าพเจ้าได้ไปยังนครกบิลพัสดุ์ ด้วยกรณียกิจบางอย่างของ
พราหมณ์โปกขรสาติผู้อาจารย์ ได้เดินเข้าไปยังสัณฐาคารของพวกศากยะ เวลานั้นพวกศากยะ
และศากยกุมารมากด้วยกัน นั่งเหนืออาสนะสูงๆ ในสัณฐาคารเอานิ้วมือสะกิดกันและกันเฮฮาอยู่
เห็นทีจะหัวเราะเยาะข้าพเจ้าเป็นแน่ ไม่มีใครเชื้อเชิญให้ข้าพเจ้านั่งเลย.
ท่านโคดม ข้อที่พวกศากยะเป็นแต่พวกคฤหบดีแท้ๆ แต่ไม่สักการะพวกพราหมณ์
ไม่เคารพพวกพราหมณ์ ไม่นับถือพวกพราหมณ์ ไม่บูชาพวกพราหมณ์ ไม่อ่อนน้อมพวกพราหมณ์
นี้ไม่เหมาะไม่สมควรเลย.
อัมพัฏฐมาณพกดพวกศากยะว่า เป็นแต่พวกคฤหบดีแท้ๆ นี้เป็นครั้งที่สอง ด้วยประการ
ฉะนี้.
▴ ย่อ
กึ ปน เต อมฺพฏฺฐ สกฺยา อปรทฺธุนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Kiṁ pana te, ambaṭṭha, sakyā aparaddhun”ti?
อัมพัฏฐะ ก็พวกศากยะได้ทำผิดต่อเธออย่างไร?🤖 AI จับคู่
“But Ambaṭṭha, how have the Sakyans wronged you?”
อ้างอิง ฉัฏฐสังคายนา 1.80 · พุทธชยันตี 7.158
เอกมิทาหํ
โภ โคตม สมยํ อาจริยสฺส พฺราหฺมณสฺส โปกฺขรสาติสฺส เกนจิเทว
กรณีเยน กปิลวตฺถุํ อคมาสึ✎ ร่าง
“Ekamidāhaṁ, bho gotama, samayaṁ ācariyassa brāhmaṇassa pokkharasātissa kenacideva karaṇīyena kapilavatthuṁ agamāsiṁ.
ท่านโคดม ครั้งหนึ่ง ข้าพเจ้าได้ไปยังนครกบิลพัสดุ์ ด้วยกรณียกิจบางอย่างของ
พราหมณ์โปกขรสาติผู้อาจารย์🤖 AI จับคู่
“This one time, worthy Gotama, I went to Kapilavatthu on some business for my tutor, the brahmin Pokkharasāti.
เยน สกฺยานํ สณฺฐาคารํ เตนุปสงฺกมึ✎ ร่าง
Yena sakyānaṁ sandhāgāraṁ tenupasaṅkamiṁ.
ได้เดินเข้าไปยังสัณฐาคารของพวกศากยะ🤖 AI จับคู่
I approached the Sakyans in their town hall.
เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา สกฺยา เจว สกฺยกุมารา จ สณฺฐาคาเร
อุจฺเจสุ อาสเนสุ นิสินฺนา โหนฺติ อญฺญมญฺญํ องฺคุลิปโตทเกหิ ๒-
สญฺชคฺฆนฺตา สงฺกีฬนฺตา อญฺญทตฺถุํ มมญฺเญว มญฺเญ อนุชคฺฆนฺตา
น มํ โกจิ อาสเนนปิ นิมนฺเตสิ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena sambahulā sakyā ceva sakyakumārā ca sandhāgāre uccesu āsanesu nisinnā honti aññamaññaṁ aṅgulipatodakehi sañjagghantā saṅkīḷantā, aññadatthu mamaññeva maññe anujagghantā, na maṁ koci āsanenapi nimantesi.
เวลานั้นพวกศากยะ
และศากยกุมารมากด้วยกัน นั่งเหนืออาสนะสูงๆ ในสัณฐาคารเอานิ้วมือสะกิดกันและกันเฮฮาอยู่
เห็นทีจะหัวเราะเยาะข้าพเจ้าเป็นแน่ ไม่มีใครเชื้อเชิญให้ข้าพเจ้านั่งเลย🤖 AI จับคู่
Now at that time several Sakyans and Sakyan princes were sitting on high seats, poking each other with their fingers, giggling and playing together. In fact, they even presumed to giggle at me, and didn’t invite me to a seat.
ตยิทํ โภ โคตม น ฉนฺนํ ตยิทํ
นปฺปฏิรูปํ ยทิเม สกฺยา อิพฺภา สนฺตา อิพฺภา สมานา น พฺราหฺมเณ
สกฺกโรนฺติ น พฺราหฺมเณ ครุกโรนฺติ น พฺราหฺมเณ มาเนนฺติ น
พฺราหฺมเณ ปูเชนฺติ น พฺราหฺมเณ อปจายนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Tayidaṁ, bho gotama, nacchannaṁ, tayidaṁ nappatirūpaṁ, yadime sakyā ibbhā santā ibbhā samānā na brāhmaṇe sakkaronti, na brāhmaṇe garuṁ karonti, na brāhmaṇe mānenti, na brāhmaṇe pūjenti, na brāhmaṇe apacāyantī”ti.
It is neither proper nor appropriate that the Sakyans—primitives that they are—don’t honor, respect, revere, worship, or venerate brahmins.”
อิติห อมฺพฏฺโฐ
มาณโว อิทํ ทุติยํ สเกฺยสุ อิพฺภาวาทํ นิปาเตสิ ฯ✎ ร่าง
Itiha ambaṭṭho māṇavo idaṁ dutiyaṁ sakyesu ibbhavādaṁ nipātesi.
And that’s how Ambaṭṭha denigrated the Sakyans with the word “primitives” for the second time.
—
2.3. Tatiyaibbhavāda
2.3. The Third Use of the Word “Primitives”